निसर्गः (nisargaH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

निसर्गः [nisargḥ],  1 Bestowing,  granting,  presenting,  giving away
 न चाधेः कालसंरोधान्निसर्गो$स्ति न विक्रयः Ms.*
  8.143.

A grant.

Evacuation,  voiding excrement.

Abandoning,  relinquishing.

Creation
 प्रजा निसर्गाद् विप्रान् वै क्षत्रियाः पूजयन्ति ह Mb.
 *  14.58.5.

Nature,  natural character,  natural state or condition
 निसर्ग दुर्बोधम् Ki.*
  1.6
18.31
 R.*
  3.35
 Ku.*
  4.16
 निसर्गतः,  निसर्गेण 'by nature',  or 'naturally'.

Exchange,  barter. Comp.
   -ज,  -सिद्ध a.
  innate,  inborn,  natural
 निसर्गजं तु तत्तस्य कस्तस्मात्तदपोहति Ms.*
  8.414. -निपुण a.
  naturally clever. -भिन्न a.
  different by nature
 निसर्ग- भिन्नास्पदमेकसंस्थम् R.*
  6.29. -विनीत a.
 

naturally discreet.

naturally well-behaved.

Apte 1890

English

 निसर्गः 1 Bestowing,  granting,  presenting,  giving away
 Ms. 8. 143. 
2 A grant. 
3 Evacuation,  voiding excrement. 
4 Abandoning,  relinquishing. 
5 Creation. 
6 Nature,  natural character,  natural state or condition
 निसर्गदुर्बोधं Ki. 1. 6
 18. 31
 R. 3. 35
 Ku. 4. 16
 निसर्गतः,  निसर्गेण ‘by nature’,  or ‘naturally’. 
7 Exchange,  barter. 
Comp. 
ज,  
सिद्ध a. innate,  inborn,  natural. 
भिन्न a. different by nature
 निसर्गभिन्नास्पदमेकसंस्थं R. 6. 29. 
विनीत a. {1} naturally discreet. {2} naturally well-behaved. 

Apte Hindi

Hindi

निसर्गः
पुं*
  - नि+सृज्+घञ्
"प्रदान करना,  अनुदान देना,  उपहार देना,  पुरस्कार देना"

निसर्गः
पुं*
  - नि+सृज्+घञ्
अनुदान

निसर्गः
पुं*
  - नि+सृज्+घञ्
"मलोत्सर्ग,  शून्यीकरण,  मलत्याग"

निसर्गः
पुं*
  - नि+सृज्+घञ्
"त्याग,  तिलांजलि देना"

निसर्गः
पुं*
  - नि+सृज्+घञ्
सृष्टि

निसर्गः
पुं*
  - नि+सृज्+घञ्
"अदला-बदली,  विनिमय"

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  प्रवृत्तिः,  चरितम्,  चर्या,  अनुशीलनम्,  आचारः,  व्यवहारः,  स्वभावः,  प्रकृत्तिः,  शीलः,  स्वरूपम्,  निसर्गः
noun
 
संतताभ्यासाद् जनितम् आचरणम्।
 "प्रातरुत्थानं तस्य प्रवृत्तिः।"

Synonyms:
  निर्माणम्,  सर्जनम्,  सृष्टिः,  उत्पत्तिः,  सर्गः,  निसर्गः,  भावनम्
noun
 
उत्पादनस्य क्रिया।
 "अस्य भुवनस्य निर्माणं मुघलशैल्या कृतम्।"

Tamil

நிஸர்க3: : தானம் செய்தல்,  நன்கொடை,  மலம் கழித்தல்,  இயற்கை,  ஸ்வபாவம்,  பண்டமாற்றல்.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निसर्गः,  पुं,
   (नि + सृज् + घञ् ।) स्वभावः ।इत्यमरः । १ । ७ । ३८ ॥
 (यथा,  किराता-र्ज्जुनीये । १ । ६ ।“निसर्गदुर्बोधमबोधविक्लवाःक्व भूपतीनाञ्चरितं क्व जन्तवः ॥
”)रूपम् । सर्गः । इति मेदिनी । गे,  ४० ॥
 (यथा, महाभारते । १३ । ८५ । १२३ ।“निसर्गाद्ब्रह्मणश्चापि वरुणो यादसां पतिः ॥
”दानम् ॥
 यथा,  मनुः । ८ । १४३ ।“न त्वेवाधौ सोपक रे कौशीदीं वृद्धिमाप्नुयात् ।न चाधेः कालसंरोधान्निसर्गोऽस्ति न विक्रयः ॥
”)

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.