निषद्या (niSadyA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
English निषद्या niSadyA sofa
निषद्या niSadyA small bed or couch
निषद्या niSadyA couch
निषद्या niSadyA small bed
निषद्या niSadyA hall of a merchant
निषद्या niSadyA market-place
निषद्या niSadyA sofa
तल्पासन्दी talpAsandI sofa
मञ्च maJca sofa
आसन्दमञ्ज AsandamaJja sofa
पर्यङ्क paryaGka sofa
शय्या zayyA sofa
आसन्दमञ्च AsandamaJca sofa
तल्प talpa sofa
पर्यङ्कस्थ paryaGkastha sitting on a sofa
स्रस्तर srastara couch or sofa for reclining
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishनिषद्या [niṣadyā], 1 A small bed or couch.
The hall of a merchant, a trader's shop.
A market-place, market
आपणस्तु निषद्यायाम् । Ak. केचिद् गुर्वीमेत्य संयन्निषद्यां क्रीणन्ति स्म प्राणमूल्यैर्यशांसि 18.15.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiनिषद्या
- नि+सद्+क्यप्+टाप्
"खटोला, पीला"
निषद्या
- नि+सद्+क्यप्+टाप्
"व्यापारी का कार्यालय, दुकान"
निषद्या
- नि+सद्+क्यप्+टाप्
"मंडी, हाट"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaनिषद्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಗಡಿ
निष्पत्तिः - > नि + षद्लृ (विशरणगत्यवसादनेषु) - "क्यप्" (३-३-९९)
प्रयोगाः - > "केचिद्गुर्वीमेत्य संयन्निषद्यां क्रीणन्ति स्म प्राणमूल्यैर्यशांसि"
उल्लेखाः - > माघ० १८-१५
निषद्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾರುಕಟ್ಟೆ /ಧಾನ್ಯ ವಸ್ತ್ರ ಮೊದಲಾದುವುಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಪೇಟೆ
निषद्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಣ್ಣ ಮಂಚ
विस्तारः - > "निषद्या खट्टिकासन्दी" - त्रिकाण्ड०
L R Vaidya
EnglishEdgerton Buddhist Hybrid
Englishniṣadyā (Skt. Lex. id., Pali nisajjā), rarely °ya (with nt. forms, see below),
(1) act of sitting: (mātṛgrāmeṇa sārdhaṃ …) rahasi praticchanne āsane (seat) niṣadyāṃ kalpayet (should perform the act of sitting) Prāt 〔488.10〕
(same) rahasi niṣadyā (with a woman) Mvy 〔8449〕
as an īryāpatha, q.v. (4), Bbh 〔193.17〕
antaśo niṣadyā-cittam (so read with ms.) api Śikṣ 〔17.18〕, even so much as a thought of sitting down: sthānena caṅkrameṇa niṣadyayā RP 〔45.18〕
(?)-niṣadya-sthānān Dbh.g. 〔22(358).9〕, prob. places for [Page308-a] sitting (short a may be m.c.)
cf. also °dyā Mvy 〔8465〕, n. act.
as a formal religious practice (yoga), MSV 〔iv.72.16 ff.〕
(2) concretely, a seat
fem. °yā forms Mv 〔i.318.12〕
〔ii.398.20〕
〔403.1〕 (?mss. °dya)
Divy 〔259.10〕 (read °yāyāṃ with mss.)
Śikṣ 〔28.14〕
〔215.7〕
Dbh 〔87.12〕
Gv 〔518.7〕
caṅkramā (〔iii.420.15〕 °māṇi) niṣadyāni śayyāni Mv 〔ii.163.18〕 and 〔iii.420.15〕 (prose
note the nt. ending śayyāni, stem normally śayyā)
acc. to text, niṣadya-saṃpadaṃ ca śayyāsaṃpadaṃ ca Mv 〔ii.262.6〕 (prose), here °dya- with short a, but śayyā. See also Sīhaniṣadya (for °yā ?), naiṣadyika.
Indian Epigraphical Glossary
EnglishSchmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanWordnet
Sanskrit मेला, मेलकः, यात्रा, समाजः
हदृः, निषद्या, निगमः
उत्सवादीनां समये वस्त्वादीनां क्रयविक्रयार्थं कस्मिञ्चित् स्थाने अधिकानां जनानाम् एकत्रीकरणम्।
"माघीपूर्णिमायाः दिने प्रयागे मेला भवति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritपण्यशाला निषद्याट्टो हट्टो विपणिरापणः ॥ १००२ ॥
पण्यशाला (स्त्री), निषद्या (स्त्री), अट्ट (पुंक्ली), हट्ट (पुं), विपणि (स्त्री), आपण (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
Sanskritकृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“षदॢ विशरणगत्यवसादनेषु”@} 2 ज्वलादिः।
‘ज्वलादेश्च तुदादेश्च सीदेद् विशरणादिके।
पद्यतेरर्थ आसीदेद् आसादयति चाङि यौ।।’ 3 देवः।
“-- ‘विशमृशणुदप्रवेशामर्शक्षेपेषु षदॢ विशरणार्थः।’ इति च श्लोकधातु- पाठः।” इति पुरुषकारः।
सादकः-दिका, सादकः-दिका, सिषत्सकः-त्सिका, 4 सासदकः-दिका
5 सत्ता-सत्त्री, सादयिता-त्री, सिषत्सिता-त्री, सासदिता-त्री
इत्यादीनि समस्तान्यपि रूपाणि भौवादिकखदतिवत् 6 ज्ञेयानि।
7 निषीदन्-प्रतिसीदन्-न्ती, 8 9 निषादः, सादः-सदः, 10 प्रासादः, 11 उपनिषत्-परिषत्-शुचिषत्-द्युसत्-दिविषत्, 12 बृसी, 13 विषण्णः-विषण्णवान्, 14 निषिषत्सुः, 15 सेदिवान्, 16 सद्रुः, 17 निषद्या, 18 सादी, 19 सेदिः
20 सदः, 21 निषद्वरः, 22 सादिः, 23 24 सत्त्रम् इतीमानि विशेषरूपाणि।
01 (१८१४)
02 (१-भ्वादिः-८५४-सक। अनिट्। पर।)
03 (श्लो। १०८)
04 [[६। ‘लुपसद--’ (३-१-२४) इति भावगर्हायां यङ्। भावगर्हा = धात्वर्थे कुत्साविशिष्ट- त्वम्। गर्हितं सीदति सासद्यते। अयं यङ् ‘धातोरेकाचः--’ (३-१-२२) इति औत्सर्गिकयङोऽपवादः इति प्राञ्चः। नेति नव्याः।]]
05 [[७। धातोरनिट्त्वम्। दकारस्य चर्त्वेन तकारः। एवं तव्यदादिष्वपि।]]
06 (३३८)
07 [[८। शतरि, ‘पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्तिसर्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छ- धौशीयसीदाः’ (७-३-७८) इति सीद इति सर्वादेशः। ‘सदिरप्रतेः’ (८-३-६६) इति इणन्तादुपसर्गात् परस्य सदिसकारस्य षत्वे रूपमेवम्। ‘अप्रतेः’ इत्युक्तत्वात् प्रतिसीदन् इत्यत्र न षत्वम्। उपसर्गप्रकरणात् ‘नि’ इति कर्मप्रवचनीयस्य न षत्वम्।]]
08 [पृष्ठम्१३३६+ ३३]
09 [[१। ‘ज्वलितिकसन्तेभ्यः--’ (३-१-१४०) इति कर्तरि णः। निषादः वन्यजातिविशेषः। पक्षे पचाद्यचि सदः इत्यपि साधुः। माधवस्तु “निषीदत्यस्मिन् पापमिति निषादः। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति अधिकरणे घञ्” इत्याह। संज्ञाऽत्रेति विशेषः।]]
10 [[२। ‘अकर्तरि च कारके संज्ञायाम्’ (३-३-१९) इत्यधिकरणे घञ्। प्रसीदन्ति धनिनो- स्मिन् इति प्रासादः धनिनां वासः। ‘उपसर्गस्य घञि--’ (६-३-१२२) इति ‘प्र’ इत्यस्य दीर्घः। संज्ञायामेव मनुष्यभिन्नेऽपि स्थले दीर्घः
\n\n अन्यत्र न
\n\n ततश्च ‘प्रसादः’ इत्यत्र न।]]
11 [[३। उप निषीदन्ति, उप निषादयन्ति वा इति उपनिषत्। स्त्रियां सम्पदादित्वात् (वा। ३-३-१०८) क्विपि षत्वे च रूपमेवम्। एवं परिषत् इत्यादयोऽपि। द्युसत्, दिविषत्, शुचिषत् इत्यादयस्तु ‘सत्सूद्विष--’ (३-२-६१) इत्यादिना क्विपि सम्पद्यन्ते। पर्षत् इति तु पृषोदरादित्वात् (६-३-१०९) परेरिकारलोपे साधुः। दिविषत् इत्यत्र ‘तत्पुरुषे कृति--’ (६-३-१४) इति सप्तम्या अलुक्। सुषामादित्वात् (८-३-९८) षत्वम्। ये स्त्रीलिङ्गशब्दाः संसत् इत्यादयः, ते सम्पदादिक्विबन्ताः
\n\n ये तु पुंंल्लिङ्गशब्दाः, ते ‘सत्सू--’ (३-२-६१) इति निष्पन्नाः इति वैयाकरणसम्प्रदायः।]]
12 [[४। ब्रुवन्तः सीदन्त्यस्यामिति बृसी = मुनीनामासनम्। पृषोदरादित्वात् ब्रुवच्छब्दस्य ‘बृ’ इत्यादेशः। सदेरधिकरणे डट्प्रत्ययः। टित्त्वात् स्त्रियां डीप्।]]
13 [[५। ‘रदाभ्यां--’ (८-२-४२) इति निष्ठातकारस्य धातुदकारस्य च नकारः। षत्वम्, णत्वं च।]]
14 [[६। सन्नन्तादुप्रत्ययः। ‘स्थादिष्वभ्यासेन चाभ्यासस्य’ (८-३-६४) इति पूर्वोत्तरखण्डयोः षत्वम्।]]
15 [[७। लिटः ‘भाषायां सदवस--’ (३-२-१०८) इति क्वसुप्रत्ययः
\n\n एत्वाभ्यासलोपः। ‘वस्वेकाच्--’ (७-२-६७) इतीडागमः।]]
16 [[८। ‘दाधेट्सिशदसदो रुः’ (३-२-१५९) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु रुप्रत्ययः।]]
17 [[९। स्त्रियां ‘संज्ञायां समजनिंषद--’ (३-३-९९) इत्यादिना अकर्तरि क्यप्प्रत्ययः। निषद्या = वासस्थानम्।]]
18 [[१०। साधुकारिणि णिनिप्रत्ययः। सादी = अश्वस्योपरि स्थित्वा युघ्यमानः।]]
19 [[११। ‘सदादिभ्यो दर्शनात्’ (वा। ३-२-१७१) इति वचनात् भाषायां किप्रत्ययः। छन्दस्येवायम्। प्रत्ययस्य लिड्वद्भावात् एत्वाभ्यासलोपौ।]]
20 [[१२। औणादिकेऽसुन्प्रत्यये रूपम्। सदः सभा।]]
21 [[१३। ‘नौ सदेः’ (द। उ। ८-४८) इति वरच्प्रत्ययः। निषद्वरः = कामः, कर्दमश्च।]]
22 [[१४। ‘इण् अजादिभ्यः’ (वा। ३-३-१०८) इति इण्। सादिः अश्वस्थो योद्धा।]]
23 [पृष्ठम्१३३७+ २९]
24 [[१। औणादिके (द। उ। ८-८९) त्रप्रत्यये रूपम्। धातुदकारस्य चर्त्वेन तकारः। सत्त्रम् = यागविशेषः, अन्नशाला च।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.