निश्चय (nizcaya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 निश्चय m.
  (-यः)
	 1. Certainty,  ascertainment,  positive,  conclusion. 
	 2. A
fixed intention,  design,  purpose,  aim. 
 E.
  निर affirmative particle, 
चि to collect,  aff.
   अच्.

Capeller Eng

English

 निश्चय m.
  ascertainment,  conviction,  persuasion, 
decision,  resolution,  fixed opinion or purpose.

Yates

English

 निश्च_य (यः) 1.
m.
  Certainty.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  resolve fixed intention
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  certainty
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  purpose
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  determination
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  conviction
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  design
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  resolve
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  ascertainment
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  inquiry
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  decision
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  resolution
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  fixed opinion
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  positiveness
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  aim
निश्चय 	-	 nizcaya 	-	 m.
  	-	  positive conclusion

 
   निश्चय  nizcaya m.
   positiveness   
   अवधारण  avadhAraNa n.
   stating or holding with positiveness or assurance     
            

Wilson

English

 निश्चय
m.
  (-यः) Certainty,  ascertainment,  positive conclusion. 
E.
  निर् affirmative particle,  चि to collect,  aff.
   अप्.

Apte

English

निश्चयः [niścayḥ],  1 Ascertainment,  investigation,  inquiry.

A fixed opinion,  settled or firm conviction,  firm belief. 

A determination,  resolution,  resolve
 एष मे स्थिरो निश्चयः Mu.*
  1.

Certainty,  positiveness,  positive conclusion. 

Fixed intention,  design,  purpose,  aim
 कैकेयी क्रूरनिश्चया R.*
  12.4
 Ku.*
  5.5.

N.
  of a figure in Rhetoric.

Apte 1890

English

 निश्चयः 1 Ascertainment,  investigation,  inquiry. 
2 A fixed opinion,  settled or firm conviction,  firm belief. 
3 A determination,  resolution,  resolve
 एष मे स्थिरो निश्चयः Mu. 1. 
4 Certainty,  positiveness,  positive conclusion. 
5 Fixed intention,  design,  purpose,  aim
 कैकेयी क्रूरनिश्चय R. 12. 4
 Ku. 5. 5. 
6 N. of a figure in Rhetoric. 

Monier Williams Cologne

English

 निश्-चय a &c.
   See निश्-चि.

 निश्-°चय b m.
  inquiry,  ascertainment,  fixed opinion,  conviction,  certainty,  positiveness (इति निश्चयः,  ‘this is a fixed opinion’
 °यं-√ ज्ञा,  ‘to ascertain the certainty about anything’
 °येन ind.
  or °यात् ind.
  certainly),  Mn.
  
 MBh.
  
 R.
  &c.
  

 resolution,  resolve fixed intention,  design,  purpose,  aim (°यं-√ कृ,  to resolve upon,  determine to [dat.  loc.
   or inf.
  ]),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 (in rhet.) N.
  of a partic.  figure,  Sāh.
 

Monier Williams 1872

English

 निश्-चय,  अस्,  m. ascertainment,  investigation, 
inquiry,  a fixed opinion,  a firm conviction,  accurate
or certain knowledge,  certainty,  positiveness,  positive
conclusion,  determination,  resolution,  resolve,  decision
settled purpose,  fixed intention,  design,  purpose,  aim, 
(इति निश्चयः,  this is a fixed opinion or established
conclusion
 निश्चयं ज्ञातुम्,  to ascertain the cer-
tainty
 निश्चयं कृ,  to decide,  come to a deter-
mination
 cf. पाप-न्°,  मरण-न्°,  एक-न्°)
 ‘re-
moval of fallacy or deception, ’ N. of a figure in
rhetoric
 (एन or आत्),  ind. certainly.
—निश्चय-
दत्त,  अस्,  m.,  N. of a merchant.
—निश्चय-रूप, 
अस्,  आ,  अम्,  having (only) the appearance of cer-
tainty,  uncertain,  wrong.

Macdonell

English

 निश्चय niś-caya,  m.
  ascertainment
 conviction
 🞄exact knowledge,  certainly
 actual 🞄state of the case
 decision,  decided opinion
 🞄settled purpose,  fixed intention,  determination,  🞄resolve: -ṃ kṛ,  firmly resolve on (d.,  🞄lc.,  inf. )
 in. ,  ab. certainly.

Benfey

English

 निश्चय निश्चय,  i. e. निस्-चि + अ,  m.
 
 1. Ascertainment,  Man.  10,  1.
 2. Firm
conviction,  Rām.  3,  29,  19.
 3. Cer-
tainty,  Nal. 19,  8.
 4. instr. °येन,  and
abl. °यात्,  Certainly,  Lass. 10,  5
 Hariv.
14125.
 5. Inquiry,  Man.  8,  94.
 6. De-
cision,  Rām.  1,  8,  22.
 7. Regard,  MBh.
12,  2218.
 8. Resolution,  design,  Pañc.
77,  13
 Bhag. 17,  6.
 -- Comp.
 
एक-, 
 I.
m.
  a common resolution,  Sund. 1,  7.
 II. adj.
  having taken the same reso-
lution,  1,  4.

Hindi

दृढ़ संकल्प

Apte Hindi

Hindi

निश्चयः
पुं*
  - निस्+चि+अप्
"जांचपड़ताल,  खोज,  पूछताछ"

निश्चयः
पुं*
  - निस्+चि+अप्
"स्थिर मत,  दृढ़ विश्वास,  पक्का भरोसा"

निश्चयः
पुं*
  - निस्+चि+अप्
"निर्धारण,  दृढ़ संकल्प ,  दृढ़ता"

निश्चयः
पुं*
  - निस्+चि+अप्
"निश्चिति,  स्पष्टता,  असंदिग्ध,  परिणाम"

निश्चयः
पुं*
  - निस्+चि+अप्
"पक्का इरादा,  योजना,  प्रयोजन,  उद्देश्य"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निश्चय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿರ್ಣಯ /ನಿಷ್ಕರ್ಷ
निष्पत्तिः - > निस् + चिञ् (चयने) - "अप्" (३-३-५८)
प्रयोगाः - > "क ईप्सितार्थस्थिरनिश्चयं मनः पयश्च मिम्नाभिमुखं प्रतीपयेत्"
उल्लेखाः - > कुमा० ५-५
निश्चय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೀರ್ಮಾನ /ಇತ್ಯರ್ಥ
प्रयोगाः - > "व्याधात्प्रियप्राप्तिविघातनिश्चयात्"
उल्लेखाः - > नैष० ९-८७
निश्चय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಶಯ ನಿವಾರಣೆ /ಸಂಶಯಪರಿಚ್ಛೇದ
निश्चय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರದ ಒಂದು ಭೇದ
विस्तारः - > "अन्यन्निषिध्य प्रकृतस्थापनं निश्चयः पुनः" - सा० द० १०-३९

L R Vaidya

English

 niScaya {% m. %} 1. Ascertainment,  inquiry
 2. a fixed opinion,  a firm conviction,  certainty,  determination,  resolution,  decision,  Bg.ii.37,  xviii.4
 3. fixed intention,  design,  purpose,  aim,  K.S.v.5,  R.xii.4.

Bopp

Latin

 निश्चय m. (r. चि praef. निस् s. अ)
1) decisio,  judicium, 
dijudicatio. BR. 2. 27. 29. BH. 18. 4.
2) consilium,  decre-
tum,  institutum,  sententia. SA. 7. 6. BH. 2. 37.
3) cer-
tum,  veritas. N. 19. 8. -- Instr. निश्चयेन Adv. certe.

Lanman

English

 niścaya,  m. (ascertainment,  determination, 
 i. e.) a fixed opinion or a firm resolve.
[poss. fr. √3 ci,  ‘notice,  look, ’ + nis
 but
better,  perhaps,  fr. √1ci + nis,  and so, 
‘an un-piling,  i. e. discrimination,  determination.
’]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

nges
१) अवसित २) अवस्था ३) उप ° ४) खलु ५) न संशय ६) नि ° ७) नियत ८) निश्चय ९) निश्चित १०) निश्चीयते ११) निस् ° १२) निःसंशय १३) नितार्थ १४)

nges pa
१) अवश्यम् २) अवसाय ३) अवसीयते ४) अवसीयमान ५) एकान्त ६) ऐकान्तिक ७) ध्रुब ८) नियत ९) नियतत्व १०) नियति ११) नियम १२) नियमित १३) नियामक १४) निरुक्ति १५) निश्चय १६) निश्चयन १७) निश्चित १८) निश्चिन्वत् १९) निश्चीधते २०) निस् ° २१) नूनम् २२) विनिश्चित २३) संप्रधार्यते २४)

nges par byed pa
१) नियम २) निश्चय

nges par byed pa'i shes pa
निश्चय

nges par shes
निश्चय

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
निर्णयो निश्चयोऽन्तः संप्रधारणा समर्थनम् ।
-wordlist-
 
निर्णय (पुं),  निश्चय (पुं),  अन्त (पुं),  सम्प्रधारणा (स्त्री),  समर्थन (क्ली)

--source--
 
कच्चिदिष्टपरिप्रश्नेऽवश्यं नूनं च निश्चये ॥ १५४० ॥
-wordlist-
 
कच्चित् (अ),  इष्टपरिप्रश्न (पुं),  अवश्यम् (अ),  नूनम् (अ),  निश्चय (पुं)

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्

Sanskrit

--source--
 
ऊं पृच्छायामतीते प्राक् निश्चयेऽद्धाऽञ्जसा द्वयम् ।
-wordlist-
 
ऊम् (अ),  पृच्छा (स्त्री),  प्राक् (अ),  अतीत (पुं),  अद्धा (अ),  निश्चय (पुं),  अञ्जसा (अ),  निश्चय (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्रत्यय
प्रत्यय,  शपथ,  ज्ञान,  हेतु,  विश्वास,  निश्चय
प्रत्ययाः शपथज्ञानहेतुविश्वासनिश्चयाः ।
verse 5.1.1.848
page 0097

नूनम्
नूनम्,  तर्क,  निश्चय
तर्कनिश्चययोर्नूनं कच्चित्स्यात्प्रश्नकामयोः ॥ ८७९ ॥
verse 5.1.1.879
page 0100

Tamil

நிச்’சய : தீர்மானமான அபிப்பிராயம்,  திட நம்பிக்கை.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  निश्चयः
Root:  निश्चय
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ aim
⇒ design
⇒ inquiry
⇒ purpose
⇒ resolve
⇒ decision
⇒ certainty
⇒ resolution
⇒ conviction
⇒ positiveness
⇒ fixed opinion
⇒ ascertainment
⇒ determination
⇒ positive conclusion
⇒ resolve fixed intention
Shloka(s): 
1|5|3|2 ► सन्देहद्वापरौ चाथ समौ निर्णयनिश्चयौ॥ (धीवर्गः)
3|3|22|1 ► सर्गः स्वभावनिर्मोक्षनिश्चयाध्यायसृष्टिषु। (नानार्थवर्गः)
3|3|254|1 ► पुनरप्रथमे भेदे निर्निश्चयनिषेधयोः। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|5|3|2 ⇢ निर्णयः (निर्णय) (पुं) ⇒ verdict, sentence, removing, decision, deduction, judgement, inference, taking off, resolution, conclusion, settlement, discussion, demonstration, consideration, determination, narration of events, complete ascertainment, application of a conclusive argument
➠ 1|5|3|2 ⇢ निश्चयः (निश्चय) (पुं) ⇒ aim, design, inquiry, purpose, resolve, decision, certainty, resolution, conviction, positiveness, fixed opinion, ascertainment, determination, positive conclusion, resolve fixed intention
➠ 3|3|22|1 ⇢ सर्गः (सर्ग) (पुं) ⇒ book, gush, shot, rush, dart, will, child, canto, origin, assent, racing, stream, effort, nature, chapter, voiding, resolve, section, starting, creature, tendency, downpour, fainting, exertion, creation, begetting, agreement, offspring, resolution, letting go, disposition, procreation, discharging, gust of wind, created being, draught of air, natural property, implement of war, primary creation, creation of the world, herd let loose from a stable, emission or creation of matter, aspiration at the end of a word, any troop or host or swarm or multitude
➠ 3|3|254|1 ⇢ नीः (निर्) (अव्य)
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ बुद्धिः
गुण-गुणी-भावः ➡ बुद्धिः
जातिः ➡ बुद्धिः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निश्चयः,  पुं,
   (निश्चीयतेऽनेनेति । निर् + चि +“ग्रहवृदृनिश्चिगमश्च ।” ३ । ३ । ५८ । इतिअप् ।) निःसंशयज्ञानम् । तत्पर्य्यायः । निर्णयः२ । इत्यमरः । १ । ५ । ३ ॥
 निर्णयनम् ३निचयः ४ । इति शब्दरत्नावली ॥
 (यथा,  देवी-भागवते । १ । १९ । ३५ ।“देहोऽयं मम बन्धोऽयं न ममेति च मुक्तता ।तथा धनं गृहं राज्यं न ममेति च निश्चयः ॥
”)“तदभावा प्रकारा धीस्तत्प्रकारा तु निर्णयः ॥
”इति भाषापरिच्छेदः ॥
(अर्थालङ्कारविशेषः । तल्लक्षणादिकं यथा, साहित्यदर्पणे । १० । ५६ ।“अन्यन्निषिध्य प्रकृतस्थापनं निश्चयः पुनः ॥
”उदाहरणं यथा,  --“वदनमिदं न सरोजं नयने नेन्दीवरे एते ।इह सविधे मुग्धदृशो मधुकर ! न मुधा परि-भ्राम्य ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निश्चय पु०
  निर् + चि--अच् । १ संशायान्यज्ञाने निर्णये २ सि-द्धान्ते इदमित्थमेवेति ३ विषयपरिच्छेदे च “तद्भावाप्रकाराधीः तत्प्रकारा तु निश्चयः” भाषा० । “तद्भभावाप्रकारकत्वेसति तत्प्रकारकज्ञानत्वं निश्चयत्वम्” सुक्ता० अनु-मित्यादौ निश्चयत्वमेव न सन्देहत्वम् “परोक्षज्ञान-मनाहार्य्य निश्चयश्च” अनु० चि० उक्ते । “संशयो-ऽथ विपर्य्यासो निश्चयः स्मृतिरेव च” भाग० ३ । २६ । ३०४ बुद्धेरसाधारणवृत्तिभेदे “मनो बुद्धिरहङ्कारश्चित्तं करणमान्तरम् । संशयो निश्चयो गर्वः स्मरणं विषया इमे”वेदान्तपरिभा० “बुद्धिर्नाम निश्चयात्मकान्तःकरणवृत्तिः”वेदा० सा० । “अध्यवसायो बुद्धिः” सा० सू० “महत्तत्त्वस्यपर्य्यायो बुद्धिरिति अध्यवसायश्च निश्चयाख्यस्तस्यासाधा-रणी वृत्तिरित्यर्थः अभेदनिर्देशस्तु धर्मधर्म्यभेदात्”भा० । ५ अर्थालङ्कारभेदे अलङ्कारशब्दे ३८८ पृ० दृश्यम् ।

Capeller

German

 निश्चय m.
  Gewissheit,  Vergewisserung, 
Überzeugung,  Entscheidung,  Entschluss.
कृत° entschlossen. 

Burnouf

French

 निश्चय निश्चय m.
  (निस्
 चि) résolution
 décision
arrêt,  sentence.
		 Vérité certaine.
	-- निश्चयेन
certainement.

Stchoupak

French

 निश्-चय-
 m.
  certitude,  opinion ou connaissance sûre,  conviction, 
assertion,  décision,  intention ferme,  dessein,  but 
 -आत् -एन
certainement,  sûrement 
 -अं कृ- prendre une décision,  se décider à
(dat. loc. inf. ) 
 -अं ज्ञा- avoir la certitude.
°दत्त- m.
  n.
  d'un marchand.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.