निशा (nizA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 निशा f.
  (-शा)
	 1. Night.
	 2. Turmeric,  (Curcuma longa.)
	 3. Another
sort,  (C. zanthorrhiza.)
 E.
  नि always,  शो to waste or reduce, 
(mortals, ) aff.
   क
 or निश् to meditate,  aff.
   क्विप्,  and टाप added.

Yates

English

 निशा (शा) 1.
f.
  Night
 turmeric.

Spoken Sanskrit

English

निशा 	-	 nizA 	-	 f.
  	-	  turmeric
निशा 	-	 nizA 	-	 f.
  	-	  vision
निशा 	-	 nizA 	-	 f.
  	-	  turmeric
निशा 	-	 nizA 	-	 f.
  	-	  night
निशा 	-	 nizA 	-	 f.
  	-	  dream

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 निशा
f.
  (-शा)
1 Night.
2 Turmerick,  (Curcuma longa.)
3 Another sort,  (C. zanthorrhiza)
E.
  नि always,  शो to waste or reduce,  (mortals, ) aff.
   क
 or
निश to meditate,  aff.
   क्विप् and टाप् added.

Apte

English

निशा [niśā],  [नितरां श्यति तनूकरोति व्यापारान् शो-क Tv.]

Night या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी Bg.*
  2.69.

Turmeric.

A dream. 

A collective name for the zodiacal signs Aries,  Taurus,  Gemini,  Cancer,  Sagittarius,  and Capricorn. 

A species of plant (Mar.  कचरा or उपळसरी).

Comp.
  अटः,  अटनः an owl.

a demon,  ghost,  goblin
 ईश्वरस्य निशाटानां विलोक्य निखिलां पुरीम् Bk.*
  8.115
 Rām.  Ch.1.34 -अटकः bdellium. 

अतिक्रमः,  अत्ययः,  अन्तः,  अवसानम् the passing away of night.

daybreak
 ये मां स्तुवन्त्यनेनाङ्ग प्रतिबुध्य निशात्यये Bhāg.*
  8.4.25. -अदः =
  Niṣāda q. v.  -अन्ध a.
  blind at night. (-न्धा) the creeper called जतुका.

अधीशः,  ईशः,  नाथः,  पतिः,  मणिः,  रत्नम् the moon. 

camphor. -अर्धकालः the first part of the night. -आख्या -आह्वा turmeric. -आदिः the evening twilight. -उत्सर्गः end of night,  day break. -उषित a.
  having remained overnight (Mar.  शिळे). -एतः a crane.

करः the moon
 बहुले$पि गते निशाकरस्तनुतां दुःखमनङ्ग मोक्ष्यति Ku.*
  4.13
 द्विजावली बालनिशाकरांशुभिः.

a cock.

camphor.

N.
  of the numeral 1. -केतुः the moon -गुह a bed-chamber.-क्षयः close of night. -चर a.
  (-रा,  री f.
 ) moving about by night,  night stalker.

(रः) a fiend,  goblin,  an evil spirit
 तस्मै निशाचरैश्वर्यं प्रतिशुश्राव राघवः R.*
  12.69.

an epithet of Śiva. 

a jackal.

an owl.

a snake.

the ruddy goose.

a thief.  ˚पतिः

an epithet of (1) Śiva
 (2) of Rāvaṇa. 

(री) a female fiend.

a woman going to meet her lover at night by appointment
 राममन्मथशरेण ताडिता दुःसहेन हृदये निशाचरी R.*
  11.2 (where the word is used sense 1 also).

a harlot.-चर्मन् m.
  darkness. -जलम् dew,  frost. -दर्शिन् m.
  an owl. -निशम् ind.
  every night,  always
 ऋषेस्तस्योटज- स्थस्य कालो$गच्छन्निशानिशम्.

पुष्पम् the white water-lily (opening at night).

hoar-frost,  dew. -बलम् see निशा (4). -मुखम् the beginning of night,  cf.
   प्रदोषो रजनीमुखम्.-मृगः a jackal

रत्नम् the moon

camphor. -वनः hemp (शण). -विहारः a demon.  goblin,  a Rākṣasa
 प्रचक्रतू रामनिशाविहारौ Bk.*
  2.36. -वेदिन् m.
  a cock. -हसः the white water-lily (opening at night).

Apte 1890

English

 निशा [नितरां श्यति तनूकरोति व्यापारान् शो-क Tv.] 1 Night
 यानिशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी Bg. 2. 69. 
2 Turmeric. 
3 A dream. 
4 A collective name for the zodiacal signs Aries,  Taurus,  Gemini,  Cancer,  Sagittarius,  and Capricorn. 
Comp. 
अटः,  
अटनः {1} an owl. {2} a demon,  ghost,  goblin. 
अटकः bdellium. 
अतिक्रमः,  
अत्ययः,  
अंतः,  
अवसानं {1} the passing away of night. {2} daybreak. 
अदः = Niṣāda q. v. 
अंध a. blind at night. (
धा) the creeper called जतुका. 
अधीशः,  
ईशः,  
नाथः,  
पतिः,  
मणिः,  
रत्नं {1} the moon. {2} camphor. 
अर्धकालः the first part of the night. 
आख्या 
आह्वा turmeric. 
आदिः the evening twilight. 
उत्सर्गः end of night daybreak. 
एतः a crane. 
करः {1} the moon
 Ku. 4. 13. {2} a cock. {3} camphor. 
केतुः the moon 
गृह a bed-chamber. 
चर a. (
रा 
री f.) moving about by night,  night stalker. (
रः) {1} a fiend,  goblin,  an evil spirit
 R. 12. 69. {2} an epithet of Śiva. {3} a jackal. {4} an owl. {5} a snake. {6} the ruddy goose. {7} a thief. °पतिः {1} an epithet of {1} Śiva. {2} of Rāvaṇa. (
री) {1} a female fiend. {2} a woman going to meet her lover at night by appointment
 राममन्मथशरेण ताडिता दुःसहेन हृदये निशाचरी R. 11. 20 (where the word is used in sense 1 also). {3} a harlot. 
चर्मन् m. darkness. 
जलं dew,  frost. 
दर्शिन् m. an owl. 
निशं ind. every night,  always. 
पुष्पं {1} the white water-lily (opening at night). {2} hoar-frost,  dew. 
मुखं the beginning of night. 
मृगः a jackal. 
वनः hemp (शन). 
विहारः a demon,  goblin,  a Rākṣasa
 प्रचक्रतू रामनिशाविहारौ Bk. 2. 36. 
वेदिन् m. a cock. 
हसः the white water-lily (opening at night). 

Monier Williams Cologne

English

 निशा f.
  night,  GṛŚrS.
  
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 a vision,  dream,  MBh.
  

 turmeric,  Curcuma (of 2 species,  prob. C° and C°),  Suśr.
 

 =
  -बल,  Jyot.
 

Monier Williams 1872

English

 निशा,  f. night
 a vision,  dream
 turmeric,  Cur-
cuma (of two species,  = हरिद्रा and दारु-हरिद्रा, 
probably C. Zedoaria and C. Longa
 a collective N.
of the asterisms Aries,  Taurus,  Gemini,  Cancer, 
Sagittarius,  and Capricorn
 cf. निशा-बल।)
—निशा-
कर,  अस्,  m. ‘the night-maker, ’ the moon,  (regarded
with दिवा-कर as a son of Garuḍa)
 a symbolical
expression for the numeral one
 a cock.
—निशा-
कर-कला-मौलि,  इस्,  m. ‘bearing a crescent as
diadem, ’ an epithet of Śiva.
—निशा-काल,  अस्,  m.
the time of night.
—निशा-केतु,  उस्,  m. ‘night-sign, ’
the moon.
—निशा-क्षय,  अस्,  m. the close of night.
—निशा-गण,  अस्,  m. a number of nights.
—निशा-
गम (°शा-आग्°),  अस्,  m. the coming on or com-
mencement of night.
—निशा-गृह,  अस्,  m. a bed-
room,  sleeping-room.
—निशा-चर,  अस्,  आ or ई,  अम्, 
going or moving about by night,  nocturnal,  night-
walking
 (अस्),  m. a Rākṣasa,  a fiend,  an imp or
goblin
 an epithet of Śiva [cf. निशाचर-पति]
 a
jackal
 an owl
 a snake
 the ruddy goose,  Cakra-
vāka
 a thief
 a ghost,  an evil spirit
 (ई),  f. a she-
devil,  a female fiend
 a woman who goes to an as-
signation,  a harlot,  whore
 a sort of perfume,  (see
केशिनी।)
—निशाचर-पति,  इस्,  m. ‘lord of night-
walkers, ’ an epithet of Śiva.
—निशाचरेश (°र-
ईश),  अस्,  m. ‘lord of the Rākṣasas, ’ an epithet of
Rāvaṇa.
—निशा-चर्मन्,  अ,  n. ‘the skin of night, ’
darkness.
—निशा-छद,  अस्,  m. a species of plant.
—निशा-जल,  अम्,  n. ‘the water of night, ’ hoar-
frost,  frost,  dew.
—निशाट (°शा-अट),  अस्,  m. ‘roving
by night, ’ an owl
 a demon,  a ghost.
—निशाटक, 
अस्,  m. bdellium (= गुग्गुलु,  connected with नि-
शाट,  an owl
 cf. कौशिक,  = owl and bdellium, 
उलूखल,  उलूखलक).
—निशाटन (°शा-अट्°),  अस्, 
m. ‘night-rover, ’ an owl
 (ई),  f. a species of moth.
—निशातिक्रम (°शा-अत्°),  अस्,  m. the passing away
of night.
—निशात्यय (°शा-अत्°),  अस्,  m. the close of
night,  day-break.
—निशा-दर्शिन्,  ई,  m. ‘seeing at
night, ’ an owl.
—निशादि (°शा-आदि),  इस्,  f. the begin-
ning of night,  evening,  twilight.
—निशाधीश (°शा-
अध्°),  अस्,  m. ‘lord of night, ’ the moon.
—निशा-
नाथ,  अस्,  m. ‘lord of night, ’ the moon.
—निशा-
नारायण,  अस्,  m.,  N. of a poet.
—निशा-निशम्, 
ind. night by night,  every night,  always.
—१। नि-
शान्त (°शा-अन्°),  अस्,  अम्,  m. n. (for 2. नि-शान्त
see under नि-शम्,  p. 505,  col. 1),  the end of
night,  break of day.
—निशान्ध (°शा-अन्°), 
अस्,  आ,  अम्,  blind at night
 (आ),  f. a species of
creeper (= जतुका).
—निशा-पति,  इस्,  m. ‘husband
of the night, ’ the moon
 camphor.
—निशा-पुत्र, 
आस्,  m. pl. ‘the sons of night, ’ N. of certain demons.
—निशा-पुष्प,  अस्,  m. ‘the flower of night, ’ the
white water-lily
 hoar-frost,  dew.
—निशा-प्राणे-
श्वर,  अस्,  m. ‘husband of night, ’ the moon.
—निशा-बल,  अस्,  m. a collective N. of the signs of
the zodiac Aries,  Taurus,  Gemini,  Cancer,  Sagit-
tarius,  and Capricorn.
—निशा-भङ्गा,  f. a species
of plant (= दुग्ध-पुच्छी).
—निशा-मणि,  इस्,  m.
‘jewel of the night, ’ the moon
 [cf. ध्वजाग्र-
निशामणि।]
—निशा-मुख,  अम्,  n. the beginning
of night.
—निशा-मृग,  अस्,  m. ‘night-animal, ’ a
jackal.
—१। निशा-रण,  अम्,  n. a nocturnal battle
 (for
2. see नि-शरण below.)
—निशा-रत्न,  अम्,  n. (or, 
according to some,  अस् m.),  ‘the jewel of the night, ’
the moon.
—निशार्धकाल (°शा-अर्ध-क्°),  अस्,  m.
the first part of the night (opposed to the following).
—निशावसान (°शा-अव्°),  अम्,  n. the close or end
of night,  the second part of the night (opposed to
the preceding).
—निशा-विहार,  अस्,  m. a night-
walker,  a nocturnal imp or goblin,  a Rākṣasa.
—निशा-वृन्द,  अम्,  n. a number of nights.
—निशा-
वेदिन्,  ई,  m. ‘knowing the night, ’ a cock.
—निशा-
हस,  अस्,  m. ‘night-smiler, ’ the white water-lily
which opens its petals at night.
—निशाह्वा (°शा-
आह्°),  f. turmeric.
—निशि-पाल,  अस्,  m. a kind of
metre consisting of four lines of fifteen syllables
each.
—निशि-पुष्पा or निशि-पुष्पी or निशिपुष्-
पिका,  f. the tree Nyctanthes Arbor Tristis.
—निशेश
(°श-ईश),  अस्,  m. ‘lord of night, ’ the moon.
—नि-
शैत (°श-एत),  अस्,  m. ‘shining at night, ’ the crane, 
Ardea Nivea.
—निशोत्सर्ग (°शा-उत्°),  अस्,  m. the
end of night,  day-break.
—निशोपशाय (°शा-उप्°), 
अस्,  m. resting at night.

Macdonell

English

 निशा niś-ā,  f.
  night: -kara,  m.
  (nightmaker),  🞄moon: -kalā-mauli,  m.
  bearing a 🞄crescent on his head,  ep. of Śiva
 -kānta,  🞄m.  lover of night,  moon
 -kāla,  m.
  time of 🞄night
 -kṣaya,  m.
  end of night
 -āgama,  🞄m.  nightfall
 -cara,  a.
  wandering at night
 🞄m.  goblin,  Rākṣasa: ī,  f.
  female goblin
 🞄dissolute woman
 -atyaya,  m.
  end of night,  🞄day-break
 -nātha,  m.
  lord of night,  moon
 🞄-anta,  1. end of night,  day-break.

Benfey

English

 निशा निशा,  probably from नि-शी,  (cf. 
निशिथ),  f.
 
 1. Night,  Man.  11,  223.
 2. A dream,  MBh. 5,  7252.
 3. Tur-
meric,  Curcuma,  Suśr. 2. 208,  14.
 --
 Comp.
 
महा-,  f.
  midnight.

Hindi

रात

Apte Hindi

Hindi

निशा
स्त्री*
  - नितरां श्यति तनूकरोति व्यापारान् - शो+क तारा*
रात

निशा
स्त्री*
  - नितरां श्यति तनूकरोति व्यापारान् - शो+क तारा*
हल्दी

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निशा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾತ್ರಿ
निष्पत्तिः - > नि + शो (तनूकरणे) - "कः" (३-१-१३६)
व्युत्पत्तिः - > नितरां श्यति तनूकरोति व्यापारान्
प्रयोगाः - > "विहाय सर्वान् वृणुते स्म किं न सा निशापि शीतांशुमनेन हेतुना"
उल्लेखाः - > नैष० ९-५८
निशा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರದರಿಶಿನ
निशा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಿಶಿನ
विस्तारः - > "निशा दारुहरिद्रायां स्यात् त्रियामाहरिद्रयोः" - मेदि०

L R Vaidya

English

 niSA {% f. %} 1. Night,  R.i.95,  Bg.ii.69
 2. turmeric.

Bopp

Latin

 निशा f. (v. निश्,  निशीथ) id. N. 13. 61. BH. 2. 69.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

काष्ठा
स्त्री
काष्ठा,  निशा,  ककुभ्,  वसुन्धरा,  कालविशेष
काष्ठा निशा ककुप् काष्ठा काष्ठा प्रोक्ता वसुन्धरा ।
काष्ठा कालविशेषः स्यात् काष्ठं दारु निगद्यते ॥ ७१ ॥
verse 1.1.1.71
page 0005

Lanman

English

 niśā,  f. night. [cf. níś,  nákta.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  दारुहरिद्रा,  पीतद्रुः,  कालीयकः,  हरिद्रवः,  दार्वी,  पचम्पचा,  पर्जनी,  पीतिका,  पीतदारु,  स्थिररागा,  कामिनी,  कटङ्कटेरी,  पर्जन्या,  पीता,  दारुनिशा,  कालीयकम्,  कामवती,  दारूपीता,  कर्कटिनी,  दारु,  निशा,  हरिद्रा
noun
 
वृक्षविशेषः।
 "दारुहरिद्रायाः काण्डः मूलं च औषधरूपेण उपयुज्यते।"

Synonyms:
  हरिद्रा,  हरित्,  सुवर्णा,  काञ्चनी,  पीता,  गौरी,  स्वर्णवर्णा,  कावेरी,  उमा,  शिवा,  दीर्घरागा,  हलद्दी,  पौञ्जा,  पीतवालुका,  हेमनाशा,  रञ्जनी,  भङ्गवासा,  घर्षिणी,  पीतिका,  रजनी,  मेहघ्नी,  बहुला,  वर्णिनी,  रात्रिनामिका,  निशाह्वा,  निशा,  शर्वरी,  वरवर्णिनी,  वर्णदाता,  मङ्गलप्रदा,  हेमरागिणी,  घर्षणी,  जनेष्टा,  कृमघ्नी,  लसा,  यामिनी,  वराङ्गी,  वरा,  वर्णदात्री,  पवित्रा,  हरिता,  विषघ्नी,  पिङ्गा,  मङ्गल्या,  मङ्गला,  लक्ष्मीः,  भद्रा,  शिफा,  शोभा,  शोभना,  सुभगाह्वया,  श्यामा,  जयन्तिका
noun
 
ओषधिमूलविशेषः। हरिद्रा नाम ओषधेः पीतवर्णीयानि मूलानि ये जनैः पाकादिषु व्यञ्जनत्वेन उपयुज्यन्ते। रक्तशुद्धिकरत्वात् ते भेषजे तथा च देहवर्णविधायित्वात् च प्रसाधकेषु उपयुज्यन्ते।
 "हरिद्रायाः लेपेन त्वक्शुद्धिः भवति।"

Synonyms:
  हरिद्रा,  हरित्,  सुवर्णा,  काञ्चनी,  पीता,  गौरी,  स्वर्णवर्णा,  कावेरी,  उमा,  शिवा,  दीर्घरागा,  हलद्दी,  पौञ्जा,  पीतवालुका,  हेमनाशा,  रञ्जनी,  भङ्गवासा,  घर्षिणी,  पीतिका,  रजनी,  मेहघ्नी,  बहुला,  वर्णिनी,  रात्रिनामिका,  निशाह्वा,  निशा,  शर्वरी,  वरवर्णिनी,  वर्णदाता,  मङ्गलप्रदा,  हेमरागिणी,  घर्षणी,  जनेष्टा,  कृमघ्नी,  लसा,  यामिनी,  वराङ्गी,  वरा,  वर्णदात्री,  पवित्रा,  हरिता,  विषघ्नी,  पिङ्गा,  मङ्गल्या,  मङ्गला,  लक्ष्मीः,  भद्रा,  शिफा,  शोभा,  शोभना,  सुभगाह्वया,  श्यामा,  जयन्तिका
noun
 
ओषधिविशेषः अस्य पीतवर्णीयानि मूलानि पाकादिषु व्यञ्जनत्वेन उपयुज्यन्ते रक्तशुद्धिकरत्वात् ते भेषजे तथा च देहवर्णविधायित्वात् च प्रसाधकेषु अपि उपयुज्यन्ते।
 "समये अकृतेन सिंचनेन हरिद्रा शुष्का जाता। / हरिद्रा कफ-पित्तास्त्रशोथ-कण्डुव्रणापहा।"

Synonyms:
  रात्रिः,  निशा,  रजनी,  क्षणदा,  क्षपा,  शर्वरी,  निश्,  निद्,  त्रियामा,  यानिनी,  यामवती,  नक्तम्,  निशीथिनी,  तमस्विनी,  विभावरी,  तमी,  तमा,  तमिः,  ज्योतष्मती,  निरातपा,  निशीथ्या,  निशीथः,  शमनी,  वासुरा,  वाशुरा,  श्यामा,  शताक्षी,  शत्वरी,  शर्या,  यामिः,  यामी,  यामिका,  यामीरा,  याम्या,  दोषा,  घोरा,  वासतेयी,  तुङ्गी,  कलापिनी,  वायुरोषा,  निषद्वरी,  शय्या,  शार्वरी,  चक्रभेदिनी,  वसतिः,  काली,  तारकिणी,  भूषा,  तारा,  निट्
noun
 
दीपावच्छिन्न-सूर्यकिरणानवच्छिन्नकालः।
 "यदा दिक्षु च अष्टासु मेरोर् भूगोलकोद्भवा। छाया भवेत् तदा रात्रिः स्याच्च तद्विरहाद् दिनम्।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
निशा निशीथिनी रात्रिः शर्वरी क्षणदा क्षपा ॥ १४१ ॥
त्रियामा यामिनी भौती तमी तमा विभावरी ।
रजनी वसतिः श्यामा वासतेयी तमस्विनी ॥ १४२ ॥
p{0010}
उषा दोषेन्दुकान्ताथ तमिस्रा दर्शयामिनी ।
-wordlist-
 
निशा (स्त्री),  निशीथिनी (स्त्री),  रात्रि (स्त्री),  शर्वरी (स्त्री),  क्षणदा (स्त्री),  क्षपा (स्त्री),  त्रियामा (स्त्री),  यामिनी (स्त्री),  भौती (स्त्री),  तमी (स्त्री),  तमा (स्त्री),  विभावरी (स्त्री),  रजनी (स्त्री),  वसति (स्त्री),  श्यामा (स्त्री),  वासतेयी (स्त्री),  तमस्विनी (स्त्री),  उषा (स्त्री),  दोषा (स्त्री),  इन्दुकान्ता (स्त्री),  तमिस्रा (स्त्री),  दर्शयामिनी (स्त्री)

--source--
 
हरिद्रा काञ्चनी पीता निशाख्या वरवर्णिनी ।
-wordlist-
 
हरिद्रा (स्त्री),  काञ्चनी (स्त्री),  पीता (स्त्री),  निशा (स्त्री),  वरवर्णिनी (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

तमी
तमी,  तमिस्रा,  तमस्विनी,  विभावरी,  नक्तमुखा,  शर्वरी,  क्षपा,  त्रियामा,  क्षणदा,  निशीथिनी,  निशा,  दोषा,  रजनी,  यामिनी,  वसति,  वासतेयी,  श्यामा,  रात्रि
तमी तमिस्रा कथिता तमस्विनी, 
विभावरी नक्तमुखा च शर्वरी ।
क्षपा त्रियामा क्षणदा निशीथिनी, 
निशा च दोषा रजनी च यामिनी ॥ १०७ ॥
वसतिर्वासतेयी च श्यामा रात्रिश्च कथ्यते ।
verse 1.1.1.107
page 0014

गणरात्र
गणरात्र,  निशा,  चिररात्र
गणरात्रो निशा बह्व्यश्चिररात्रस्ततः परम् ॥ १०८ ॥
verse 1.1.1.108
page 0014

नाममाला

Sanskrit

निशा,  क्षणदा,  रजनी,  नक्त,  दोषा,  श्यामा,  क्षिपा
उडूनि भानि तारर्क्षं नक्षत्रम् तत्पतिः निशा ।
क्षणदा रजनी नक्तं दोषा श्यामा क्षिपाकरः ॥ ४८ ॥
verse 0.1.1.48
page 0026

Tamil

நிசா’ : இரவு,  மஞ்சள்.

Mahabharata

English

Niśā^2 = Upaśruti (?): V,  425.

पुराणम्

English

निशा / NIŚĀ. The third wife of the agni called bhānu. To the couple were born seven sons called agni,  soma,  vaiśvānara,  viśvapati,  sannihita,  kapila and Agraṇī,  and a daughter called rohiṇī. (Vana Parva,  Chapter 211).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निशा,  स्त्री,
   (नितरां श्यति तनूकरोति व्यापारा-निति । नि + शो + कः । टाप् ।) रात्रिः ।तत्पर्य्यायः । रात्री २ रक्षोजननी ३ शत्वरी ४चक्रभेदिनी ५ घोरा ६ श्यामा ७ याम्या ८दोषा ९ तुङ्गी १० भौती ११ शताक्षी १२वास्तवा १३ उषा १४ वासतेयी १५ तमा १६निट् १७ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
 अवशिष्टोरात्रिशब्दे द्रष्टव्यः ॥
 (यथा,  ऋतुसंहारे ।१ । ९ ।“सितेषु हर्म्येषु निशासु योषितांसुखप्रसुप्तानि मुखानि चन्द्रमाः ।विलोक्य निर्य्यन्त्रणमुत्सुकश्चिरंनिशाक्षये याति ह्रियैव पाण्डुताम् ॥
”)हरिद्रा । दारुहरिद्रा । इति मेदिनी । शे,  ९ ॥
(अस्याः पर्य्यायो यथा,  --“हरिद्रा पीतिका गौरी काञ्चनी रजनी निशा ।मेहघ्नी रञ्जनी पीता वर्णिनी रात्रिनामिका ॥
”इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
)मेषवृषमिथुनकर्कटधनुर्मकरलग्नानि । यथा,  --“अजगोपतियुग्मञ्च कर्किधन्विमृगास्तथा ।निशासंज्ञाः स्मृताश्चैते शेषाश्चान्ये दिनात्मकाः ॥
”इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निशा स्त्री नितरां श्यति तनूकरोति व्यापारान् शो--क ।१ रात्रौ २ हरिद्रायाम् “अजगोपतियुग्मञ्च कर्किधन्वि-मृगा निशा” इति ज्योतिषोक्तेषु ३ मेषादिराशिषु च ।शसादौ भत्वे च वा निश् आदेशः । “अग्निहोत्रंजुहुयात् आद्यन्ते द्युनिशोः सदा” मनुः “न स्नानमा-चरेत् भुक्त्वा नातुरो न महानिशि” मनुः “संविश्यकुशशयने निशां निनाय” रघुः “त्रिभागशेषायु निशासुच जणम्” कुमा० “निशातुषारैर्नयनाम्बुकल्पैः” भट्टिः ।तत्पुरुषेऽस्य “बिभाषा सेनासुराच्छायाशालानिशानाम्”क्लीवता “श्वनिशं श्वनिशा वा” सि० कौ० । समा-हारद्वन्द्वेऽपि क्लीवता । “इन्द्रियाणां जये योगं सयाति चेदु दिवानिशम्” मनुः ।

Capeller

German

 निशा f.
  Nacht.

Burnouf

French

 निशा निशा f.
  (निश् f.
 ) la nuit.
		 Curcuma longa et c.
xanthorrhiza.
निशाकर m.
  (कृ) Lune.
		 Coq.
निशाकेतु m.
  Lune [drapeau de la nuit].
निशागण m.
  un nombre de nuits.
निशाचर a. (चर्) qui va la nuit. -- S. m.
  voleur
chouette
		 oie rougeâtre ou casarca
		 chacal
		 rākṣasa. -- F.
निशाचरी rodeuse de nuit,  fille publique
		 rākṣasī
		 le
parfum nommé केशिनी।
निशाचर्मन् n.
  ténèbres.
निशाजल n.
  rosée,  gelée blanche.
निशाऌअ m.
  (अट्) chouette.
निशादशिन् m.
  (दृश्) chouette.
निशान्त n.
  (अन्त) fin de la nuit,  point du jour.
निशापति m.
  la Lune.
निशापुष्प n.
  gelée blanche [fleur de la nuit].
निशामणि m.
  la Lune [joyau de la nuit].
निशामृग m.
  chacal.
निशारण n.
  combat nocturne.
निशारत्न m.
  Lune [perle de la nuit].
निशावेदिन् m.
  (विद्) coq.
निशाहस m.
  (हस्) lotus b'anc.
निशाह्वा f.
  (आ
 ह्वे) curcuma longa,  bot.

Stchoupak

French

 निशा-
 f.
  nuit 
 songe.
°कर- m.
  lune 
 n.
  d'un Ṛṣi 
 d'un fils de Garuḍa 
°कर-कला-मौलि- Śiva.
°क्षय- m.
  fin de la nuit,  aube
°गृह- nt. chambre à coucher.
°चर- a. qui circule la nuit,  noctambule 
 m.
  démon,  Rākṣasa 
 -ई-
f.
  démon femelle 
 femme qui va la nuit à un rendez-vous galant 
°चर-पति- m.
  Śiva 
 °चरेश- m.
  Rāvaṇa.
°निशम् adv. chaque nuit,  tous les jours.
°प्राणेश्वर- m.
  lune.
°मुख- nt. visage ou commencement de la nuit.
निशागम- m.
  tombée de la nuit.
1 निशान्त- m.
  = °क्षय-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.