| YouTube Channel

निर्हार (nirhAra)

 
शब्दसागरः
English
निर्हार
m.
(-रः)
1. Extracting, drawing out, rooting up, &c.
2. Put-
ting forth or out.
3. Evacuation of any of the natural excrements
of the fæces, urine, sweat, &c.
4. Burning, combustion.
5. Giving
away, selling, exchanging, &c.
6. Diffusive fragrance.
7. Ac-
cumulation of wealth, a hoard, a private purse.
E.
निर् out, हृ to
take, affix घञ्.
Capeller Eng
English
निर्हार
m.
निर्हृति
f.
= निर्हरण.
Yates
English
नि-र्हार (रः) 1.
m.
Extracting
evacua-
tion
burning, giving away
fra-
grance
accumulation of wealth.
Spoken Sanskrit
English
निर्हार nirhAra
m.
setting aside or accumulation of a private store
निर्हार nirhAra
m.
deduction
निर्हार nirhAra
m.
diffusive fragrance
निर्हार nirhAra
m.
evacuation or voiding of excrement
निर्हार nirhAra
m.
hoard
निर्हार nirhAra
m.
completion
Wilson
English
निर्हार
m.
(-रः)
1 Extracting, drawing out, rooting up, &c.
2 Putting forth or out.
3 Evacuation of any of the natural excrements of the fæces, urine, sweat, &c.
4 Burning, combustion.
5 Giving away, selling, exchanging, &c.
6 Diffusive fragrance.
7 Accumulation of wealth, a hoard, a private purse or hoard.
E.
निर् out, हृ to take, affix घञ्.
Apte
English
निर्हारः [nirhārḥ], 1 Taking away, removing, removal.
Drawing out, extracting.
Rooting up, destruction
कर्मणा कर्मनिर्हारो ह्यात्यन्तिक इष्यते
Bhāg.*
6.1.11.
Carrying out a dead body to be burnt
एवं विलपतीनां वै परिगृह्य मृतं पतिम् अनिच्छतीनां निर्हारमर्को$स्तं संन्यवर्तत
Bhāg.*
7.2.35.
Accumulation of a private store of wealth, private hoard
निर्हारं स्त्रियः कुर्युः कुटुम्बाद्बहुमध्यगात्
Ms.*
9.199.
Evacuation of the natural excrements of the body (opp. आहार).
Putting forth or out.
Setting aside, excluding, leaving.
Deduction.
Diffusive fragrance.
Apte 1890
English
निर्हारः 1 Taking away, removing, removal.
2 Drawing out, extracting.
3 Rooting up, destruction.
4 Carrying out a dead body to be burnt.
5 Accumulation of a private store of wealth, private hoard
Ms. 9. 199.
6 Evacuation of the natural excrements of the body (opp. आहार).
7 Putting forth or out.
8 Setting aside, excluding, leaving.
Monier Williams Cologne
English
निर्-°हार
m.
=
°हरण,
BhP.
setting aside or accumulation of a private store, a hoard,
Mn.
ix, 199
evacuation or voiding of excrement (opp. to आ-हार),
MBh.
xiii, 1796
deduction,
Śulbas.
completion,
L.
diffusive fragrance,
W.
(cf. °हारिन्).
Monier Williams 1872
English
निर्हार निर्-हार। See under निर्-हृ below.
निर्-हार, अस्, m. extracting, drawing out, rooting
up, destroying, destruction
putting forth or out
carrying away, carrying out a corpse or dead body
to the funeral pile to be burnt
taking away, re-
moving, abstracting
setting aside
accumulation of
a private store of wealth, a hoard
evacuation of any
of the natural excrements of the body, (opposed to
आ-हार
cf. निर्-हाद, नी-हार)
giving away (?)
diffusive fragrance
completion.
Benfey
English
निर्हार निर्हार, i. e. निस्-हृ + अ,
m.
1. Carrying a corpse to the funeral
pyre, Bhāg. P. 7, 2, 35.
2. A hoard,
Man. 9, 199.
3. Rooting up, destruc-
tion, Bhāg. P. 3, 29, 10.
4. Evacuation
of excrements, MBh. 13, 1796.
L R Vaidya
English
nirhAra {% m. %} 1. Extracting, rooting up
2. taking away, removal
3. carrying out a corpse to be burnt
4. accumulation of a private store of wealth, M.ix.199
5. evacuation of any of the natural excrements of the body.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
nirhāra (m.
= Pali nīhāra, which certainly sometimes [Page305-b] has this mg., e.g. in nīhāra-bhatto Vin. 〔i.13.3〕
see s.v. nirharati
this entire group of words in Pali needs serious study), Tib. (b)sgrub pa, production, accomplishment, bringing to pass: Mvy 〔6865〕, see āṇī-pratyāṇī-
samādhi-vikrīḍita-śatasahasra-nirhāra-kuśalaḥ Mvy 〔863〕
(catuḥ-)saṃgrahavastu-prayoga-nirhāra-viśuddhiṃ ca nāma dharmamukham LV 〔182.7〕
samādher guṇānuśaṃsanirhārapadāni śrutvā Samādh 〔19.1〕
citta-caritacaryānupraveśa-nirhāra-ceṣṭitaṃ jñātuṃ Mmk 〔6.2〕
tathāgata-nirhāra- 〔6.3〕
tena raśmi-dhātu-maṇḍalī-samuddyotita-nirhāreṇa 〔7.8〕.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
bsgrub pa
१) अर्जन २) ३) निर्हार ४) प्रतिपत्ति ५) प्रतिपद् ६) विधान ७) विधि ८) ९) समुदागत १०) समुदानयन ११) साधक १२) साधन १३) साधित १४) साध्य १५) सिद्धि १६)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निर्हारः,
पुं,
(निर् + हृ + घञ् ।) शल्यादेरुत्-पाटनम् इति भरतः
तत्पर्य्यायः अभ्यव-कर्षणम् इत्यमरः १७
मल-मूत्रादित्यागः यथा, आह्निकतत्त्वे ।“आहारनिर्हारविहारयोगाःसुसंवृता धर्म्मविदा तु कार्य्या
”दाहः इति स्मृतिः
(दाहार्थं नयनम् इतिस्वामी
यथा, भागवते ३५ ।“एवं विलपतीनां वै परिगृह्य गृतं पतिम् ।अनिच्छतीनां निर्हारमर्कोऽस्त संन्यवर्त्तत
”)यथेष्टविनियोगः यथा, --“न निर्हारं स्त्रियः कुर्य्युः कुटुम्बा बहुमध्यगात् ।स्वकादपि वृत्ताद्धि स्वस्य भर्त्तुरनाज्ञया
”इति मनुः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
निर्हार
पु०
निर् + हृ--घञ् निखातशल्यादेः उद्धरणे२ मलमूत्रादित्यागे “आहारनिर्हारविहारयोगाः सुसंवृताधर्मविदा तु कार्य्याः” आ० त० प्रेतदेहस्य दाहार्थंबहिर्नयने, यथेष्टविनियोगे “न निर्हारं स्त्रियःकुर्युः कुटुम्बात् बहुमध्यगात् स्वकादपि वित्ताद्धिस्वस्य भर्तुरनाज्ञया” मनुः
Capeller
German
निर्हार
m.
, निहृति
f.
= निर्हरण.
Stchoupak
French
निर्-हार-
m.
= {%°haraṇa-
%} mise en stock ou en réserve, accumulation
de la propriété privée
= {%°hāda-
-ka- %} ag. qui emporte les cadavres
-ण- nt. enlèvement des cadavres.