| YouTube Channel

निर्यूह (niryUha)

 
शब्दसागरः
English
निर्य्यूह
m.
(-हः)
1. A chaplet, a crest, an ornament for the head.
2.
Extracted juice, or a decoction. &c.
3. A door, a gate.
4. A pin
or bracket projecting from a wall to hang or place any thing
upon.
5. Wood placed in a wall for doves to build upon.
E.
निर्
out, from, युह् to go, affix क, or according to Tarkabāchaspaty:--
E.
निर + ऊह-क-पृषो, मत्तवारणे
Capeller Eng
English
निर्यूह
n.
prominence, projection, pinnacle, turret.
Yates
English
नि-र्य्यूह (हः) 1.
m.
A chaplet
a de-
coction
a door
a bracket.
Spoken Sanskrit
English
निर्यूह - niryUha -
m.
- extract
निर्यूह - niryUha -
m.
- decoction
निर्यूह - niryUha -
m.
- juice
निर्यूह - niryUha -
n.
- wood placed in a wall for doves to build upon
निर्यूह - niryUha -
n.
- door
निर्यूह - niryUha -
n.
- kind of pinnacle or turret
निर्यूह - niryUha -
n.
- peg or bracket
निर्यूह - niryUha -
n.
- gate
निर्यूह - niryUha -
n.
- projection
निर्यूह - niryUha -
n.
- crest or any similar head-ornament
निर्यूह - niryUha -
n.
- helmet
निर्यूह - niryUha -
n.
- prominence
Wilson
English
निर्य्यूह
m.
(-हः)
1 A chaplet, a crest, an ornament for the head.
2 Extracted juice, or a decoction, &c.
3 A door, a gate.
4 A pin or bracket projecting from a wall to hang or place any thing upon.
5 Wood placed in a wall for doves to build upon.
E.
निर् out, out from, युह to go, affix क.
Apte
English
निर्यूहः [niryūhḥ], 1 A pinnacle, turret, projection (on columns or gates)
अनेकविधप्रासादहर्म्यवलभीनिर्यूहशतसंकुलम् (अपश्यत्)
Mb.
* 1.3.133
वितर्दिनिर्यूहविटङ्कनीडः
Śi.*
3.55. (where Mālli. renders निर्यूह by मत्तवारणाख्य अपाश्रयः and quotes Vaijayantī perhaps it was so called from its resemblance to the shape of an elephant in rut)
चारु- तोरणनिर्यूहा Rām.
A chaplet, crest, head-ornament
बद्धाभरणनिर्यूहाः
Mb.
* 5.155.12.
A peg projecting from a wall.
Wood placed in a wall for pigeons to build their nests or to perch upon
Śi.*
3.55.
A door, gate.
Extract, decoction.
Apte 1890
English
निर्यूहः 1 A pinnacle, turret, projection (on columns or gates)
वित र्दिनिर्यूहविटंकनीडः Śi. 3. 55 (where Malli. renders निंर्यूह by मत्तवारणाख्यउपाश्रयः and quotes Vaijayantī
perhaps it was so called from its resemblance to the shape of an elephant in rut)
चारुतोरणनिर्यूहा Rām.
2 A chaplet, crest, head-ornament.
3 A peg projecting from a wall.
4 Wood placed in a wall for pigeons to build their nests or to perch upon.
5 A door, gate.
6 Extract, decoction.
Monier Williams Cologne
English
निर्-यूह
n.
(m. ,
L.
often v.l. and prob. only w.r. for निर्-व्यूह) prominence, projection
a kind of pinnacle or turret,
MBh.
Hariv.
R.
(ifc. f(आ). )
a helmet, crest or any similar head-ornament,
MBh.
Hariv.
(= आपीड,
L.
)
a peg or bracket,
L.
wood placed in a wall for doves to build upon,
W.
a door, gate,
Hariv.
निर्-यूह
m.
extract, juice, decoction,
R.
Suśr.
(cf. निर्-यास, निर्-यूष)
Monier Williams 1872
English
निर्यूह निर्-यूह, अस्, m. (probably for निर्-
व्यूह), a prominence, projection (also अम्, n.), perhaps
a kind of turret-like ornament on columns or gates,
a pinnacle, turret
a chaplet, crest, head-ornament,
the crest of a helmet
a peg or bracket projecting
from a wall to hang or place anything upon [cf.
नाग-निर्यूह]
wood placed in a wall for doves to
build their nests upon
a door, gate (also n.)
extract,
juice, decoction, &c.
[cf. निर्-यास, निर्-यूष।]
Benfey
English
निर्यूह निर्यूह (probably for निर्-
व्यूह, by dropping व्),
m.
1. A crest,
Hariv. 5502.
2. An ornament, Rām.
5, 9, 58 (pinnacles?)
MBh. 5, 573
(the crest of a helmet ?) A door,
Hariv. 5021.
4. Extracted juice, Rām.
2, 100, 64 Gorr.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
निर्यूह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದ್ವಾರ /ಬಾಗಿಲು
निष्पत्तिः - > निर् + ऊह (वितर्के) - "कः" (३-१-१३५) - पृषो०
निर्यूह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೇಶಪಾಶದ ಮೂಲೆ ಧರಿಸಿದ ಹೂವಿನ ಸರ
निर्यूह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಷಾಯ ರಸ
निर्यूह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಜದಂತ /ಮನೆಯ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲು (ಇಡಲು) ಹೊಡೆದಿರುವ ಆನೆಯ ಕೊಂಬುಗಳಂತಿರುವ ಗೂಟ
निर्यूह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿರ್ಯಾಸ /ಮರದ ರಸ
निर्यूह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಾವಣಿ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ಮೇಲೆ ಶಂಕುವಿನಂತೆ ತುದಿಯುಳ್ಳ ಅಲಂಕಾರದ ಸಣ್ಣ ಗೋಪುರ
प्रयोगाः - > "रतान्तरे यत्र गृहान्तरेषु वितर्दिनिर्यौहविटङ्कनीडः"
उल्लेखाः - > माघ० ३-५५
विस्तारः - > "निर्यूहः शिखरे द्वारे निर्यासे नागदन्तिके" - मेदि०, "द्वार्यापीडे क्वाथरसे निर्यूहो नागदन्तिके" - अम०
L R Vaidya
English
niryUha {% m. %} 1. A pinnacle, a turret, Sis.iii.55
(‘an elephant in rut’ appears to be the interpretation of मत्तवारण according to Tārānātha
but See contra. Mall. on Sis.iii.55)
2. a chaplet, a crest
3. a peg projecting from a wall
4. a door, a gate
5. extract, decoction.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
niryūha, abandonment, withdrawal, opp. of āyūha, with which it is compounded in Laṅk 〔80.7〕
〔115.15〕, see āyūha
also in neg. a-nir°, q.v. (As an architectural term, turret or other excrescence on a building, e.g. LV 〔10.20〕
〔302.15〕
Gv 〔124.4〕, the word is familiar in Skt.
see BR, pw, and Acharyaʼs Dict. Hind. Arch. s.v.)
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
निर्यूह (nach dem Ko. *m.) = निर्गतो दारुविशेषः, H 20, 46.
निर्यूह °Kranz, Kuṭṭ. 867. 878.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgyan
१) अलम् २) अलंकार ३) अवतंस ४) आभरण ५) उद्भूषण ६) उपग ७) निर्यूह ८) निष्क ९) भूषण १०) मण्डन ११) मुख १२) रुचक १३) विभूषण १४) विभूषा १५) संस्कृत १६) हार १७)
sgo khang
निर्यूह
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निर्यूहः,
पुं,
शेखरम् आपीडम् द्बारम् ।निर्यासः क्वाथरसः (यथास्य पर्य्यायो वैद्यक-रत्नमालायाम्
“क्वाथः कषायो निर्य्यूहः
”)नागदन्तः अवलम्बनार्थं गेहादिभित्तिनिर्गतंकाष्ठद्बयम् इत्यमरमेदिनीकरौ
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
निर्यूह
पु०
निर् + ऊह--क पृषो० मत्तवारणे वैजयन्तीतद्दन्ताकारतया निर्मिते नागदन्ते द्वारवेदिकायां काष्ठभेदेअमरः शेखरे आपीडे द्वारे क्वाथे निर्यासेमेदि० “वितर्दिनिर्यूहविटङ्कनीडः” माघः द्वार-तोरणनिर्यूहैर्युक्तमभ्रचयोपमैः” भा० आ० १०८ अ० तत्रआपीडे “खड्गकार्मुकनिर्यूहैः शरैश्च विविधैरपि”भा० उ०१८ अ० कार्मुकस्य निर्यूहैः आपीडैरिव शरै-रित्यर्थः
Capeller
German
निर्यूह
n.
Vorsprung, Spitze, Zinne.
Burnouf
French
निर्यूह निर्यूह
m.
extrait, décoction (?).
Aigrette,
guirlande, ornement de tête.
Console ou pendoir fixé contre un
mur
console ou tablette de pigeonnier.
Porte.
Stchoupak
French
निर्यूह-
nt. saillie (architecturale), tourelle, pinacle, portail
sorte de casque ou coiffure analogue
suc, extrait.