निर्माण (nirmANa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 निर्माण n.
  measuring,  measure
 making,  production, 
creation,  work.

Yates

English

 नि-र्म्माण (णं) 1.
n.
  Manufacture,  mak-
ing
 pith,  essence
 fitness.

Spoken Sanskrit

English

निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	 formation
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	 development  [ computer ]
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	 making
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	 manufacture
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	 building
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	 producing
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	 creation
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  measuring
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  creating
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  building activity
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  pith
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  extent
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  reach
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  forming
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  construction  [ activity ]
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  transformation
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  best of anything
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  measure
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  work
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  composition
निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	  structure
कोशा-निर्माण 	-	  kozA-nirmANa 	-	 n.
  	-	  cell formation  [ Biol. ]
निर्माण-कर्म 	-	 nirmANa-karma 	-	 n.
  	-	  constructive work
काय - निर्माण 	-	  kAya - nirmANa 	-	 n.
  	-	  bodybuilding
निर्माण-परिव्यय 	-	 nirmANa-parivyaya 	-	 m.
  	-	  works cost  [ cost of production,  factory cost,  manufacturing cost ]
संयानों का निर्माण तथा पुनर्निर्माण 	-	  saMyAnoM kA nirmANa tathA punarnirmANa 	-	 n.
  	-	  construction and reconstruction of railways

निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	 building
भवन 	-	 bhavana 	-	 n.
  	-	 building
निवासरचना 	-	  nivAsaracanA 	-	 f.
  	-	 building
विनिर्मिति 	-	  vinirmiti 	-	 f.
  	-	 building
शाला 	-	  zAlA 	-	 f.
  	-	 building
बन्ध 	-	  bandha 	-	 m.
  	-	 building
मान 	-	  mAna 	-	 m.
  	-	 building
सौध 	-	  saudha 	-	 n.
  	-	 building
हर्म्य 	-	  harmya 	-	 n.
  	-	 building  [ house ]
वास्तु 	-	  vAstu 	-	 n.
  	-	 building
चित 	-	  cita 	-	 n.
  	-	 building
निबन्धन 	-	  nibandhana 	-	 n.
  	-	 building
बन्धन 	-	  bandhana 	-	 n.
  	-	 building
वाश्र 	-	  vAzra 	-	 n.
  	-	 building
विनिर्माण 	-	  vinirmANa 	-	 n.
  	-	 building
विनिवेशन 	-	  vinivezana 	-	 n.
  	-	 building
समुपवेशन 	-	  samupavezana 	-	 n.
  	-	 building
स्थापत्य 	-	  sthApatya 	-	 n.
  	-	 building
योजन 	-	  yojana 	-	 n.
 f.
  	-	 building
अवसान 	-	  avasAna 	-	 n.
  	-	 building site

निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	 manufacture
उत्पादयति  { उद्- पद् } 	-	 utpAdayati{ud-pad} 	-	 verb caus. 	-	 manufacture
कृति 	-	 kRti 	-	 f.
  	-	 manufacturing
आलिखति 	-	 Alikhati 	-	 verb 	-	 writedownanorallydictatedmanuscript
संहार 	-	  saMhAra 	-	 m.
  	-	 manual
पांसु 	-	  pAMsu 	-	 m.
  	-	 manure
शास्त्र 	-	  zAstra 	-	 n.
  	-	 manual
मनुज 	-	 manuja 	-	 m.
  	-	 manu-born
पुस्तक 	-	  pustaka 	-	 adj.
  	-	 manuscript
पुस्त 	-	  pusta 	-	 f.
  	-	 manuscript
लिपि 	-	  lipi 	-	 f.
  	-	 manuscript
काचनकिन् 	-	  kAcanakin 	-	 m.
  	-	 manuscript
लेख 	-	  lekha 	-	 m.
  	-	 manuscript
शिल्प 	-	  zilpa 	-	 n.
  	-	 manual art
तालपत्त्र 	-	  tAlapattra 	-	 n.
  	-	 manuscript
लेख्य 	-	  lekhya 	-	 n.
  	-	 manuscript
मनावी 	-	  manAvI 	-	 f.
  	-	 manu's wife
मनायी 	-	  manAyI 	-	 f.
  	-	 manu's wife
शिल्पिशाला 	-	  zilpizAlA 	-	 f.
  	-	 manufactory
कल्पना 	-	  kalpanA 	-	 f.
  	-	 manufacture

निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	 manufacture
उत्पादयति  { उद्- पद् } 	-	 utpAdayati{ud-pad} 	-	 verb caus. 	-	 manufacture
कल्पना 	-	  kalpanA 	-	 f.
  	-	 manufacture
व्यूह 	-	  vyUha 	-	 m.
  	-	 manufacture
प्रतियत्न 	-	  pratiyatna 	-	 m.
  	-	 manufacture
कार्मिक 	-	  kArmika 	-	 n.
  	-	 manufactured
अकल्पित 	-	  akalpita 	-	 adj.
  	-	  not manufactured
वंशकर्मन् 	-	  vaMzakarman 	-	 n.
  	-	 manufacture of baskets
कम्बलकारक 	-	  kambalakAraka 	-	 m.
  	-	  woollen-cloth manufacturer
धमति  { धम् } 	-	  dhamati  { dham } 	-	 verb 1 	-	  melt or manufacture by blowing
कृताकृत 	-	  kRtAkRta 	-	 adj.
  	-	 manufactured and not manufactured
सन्धानी 	-	  sandhAnI 	-	 f.
  	-	 manufacture of fermented or spirituous liquors
कारुज 	-	  kAruja 	-	 m.
  	-	  any piece of mechanism or product of manufacture
किण्व 	-	  kiNva 	-	 n.
  	-	  drug or seed used to produce fermentation in the manufacture of spirits from sugar

निर्माण 	-	 nirmANa 	-	 n.
  	-	 formation
निर्मिति 	-	 nirmiti 	-	 m.
  	-	 artisticformation
निर्मिति 	-	  nirmiti 	-	 f.
  	-	 formation
विकृति 	-	  vikRti 	-	 f.
  	-	 formation
विनिर्मिति 	-	  vinirmiti 	-	 f.
  	-	 formation
संस्क्रिया 	-	  saMskriyA 	-	 f.
  	-	 formation
संस्कृति 	-	  saMskRti 	-	 f.
  	-	 formation
व्यूह 	-	  vyUha 	-	 m.
  	-	 formation
पर्याय 	-	  paryAya 	-	 m.
  	-	 formation
संस्थान 	-	  saMsthAna 	-	 n.
  	-	 formation
कोशा-निर्माण 	-	  kozA-nirmANa 	-	 n.
  	-	  cell formation  [ Biol. ]
सङ्ग्राम-रचना 	-	  saGgrAma-racanA 	-	 f.
  	-	  battle formation
वाक्यरचना 	-	  vAkyaracanA 	-	 f.
  	-	 formation of speech
स्पृष्टता 	-	  spRSTatA 	-	 f.
  	-	 formation by contact
प्रक्रिया 	-	  prakriyA 	-	 f.
  	-	  etymological formation
गर्भोत्पत्ति 	-	  garbhotpatti 	-	 f.
  	-	 formation of the embryo
एकपद 	-	  ekapada 	-	 n.
  	-	  simple nominal formation
सूचि 	-	  sUci 	-	 f.
  	-	  kind of military formation  [ with sharpest offense on the front ]
श्रेणीबन्ध 	-	  zreNIbandha 	-	 m.
  	-	 formation of a row or line
सूचीपद्म 	-	  sUcIpadma 	-	 n.
  	-	  kind of military formation
व्याकरणप्रक्रिया 	-	  vyAkaraNaprakriyA 	-	 f.
  	-	  grammatical formation of a word
शब्दसिद्धि 	-	  zabdasiddhi 	-	 f.
  	-	  correct formation or use of words
मण्डलबन्ध 	-	  maNDalabandha 	-	 m.
  	-	 formation of a circle or roundness
संस्कार 	-	  saMskAra 	-	 m.
  	-	  correct formation or use of a word
सुशब्दता 	-	  suzabdatA 	-	 f.
  	-	  correct formation of grammatical forms
सौशब्द 	-	  sauzabda 	-	 m.
  	-	  right formation of nominal and verbal forms
सौशब्द्य 	-	  sauzabdya 	-	 m.
  	-	  right formation of nominal and verbal forms
आपत्य 	-	  Apatya 	-	 adj.
  	-	  relating to the formation of patronymic nouns
वृत्त्यर्थबोधक 	-	  vRttyarthabodhaka 	-	 adj.
  	-	  indicating the meaning of a complex formation
वैकारिक 	-	  vaikArika 	-	 m.
  	-	  time necessary for the formation of the fetus
प्रक्रिया 	-	  prakriyA 	-	 f.
  	-	  rules for the formation and inflection of words
स्तम्बकरिता 	-	  stambakaritA 	-	 f.
  	-	 formation of abundant sheaves or clusters of rice
मणिक 	-	  maNika 	-	 m.
  	-	  globular formations of flesh on an animal's shoulder
समूहिन् 	-	  samUhin 	-	 adj.
  	-	  forming an aggregate or fit for the formation of an aggregate
वृत्ति 	-	  vRtti 	-	 f.
  	-	  complex formation which requires explanation or separation into its parts
व्यवहारमातृका 	-	  vyavahAramAtRkA 	-	 f.
  	-	  any act or subject relating to the formation of legal courts or the administration of justice

 
   निर्माण  nirmANa  n.
    manufacture   
   उत्पादयति  { उद्- पद् }  utpAdayati   { ud- pad }  verb caus.   manufacture    
   कृति  kRti  f.
    manufacturing   
   आलिखति  Alikhati  verb  write down an orally dictated  manuscript    
   संहार  saMhAra m.
   manual  
   पांसु  pAMsu m.
   manure   
   शास्त्र  zAstra n.
   manual  
   मनुज  manuja m.
   manu-born   
   पुस्तक  pustaka adj.
   manuscript  
   पुस्त  pusta f.
   manuscript   
   लिपि  lipi f.
   manuscript  
   काचनकिन्  kAcanakin m.
   manuscript   
   लेख  lekha m.
   manuscript  
   शिल्प  zilpa n.
   manual art   
   तालपत्त्र  tAlapattra n.
   manuscript  
   लेख्य  lekhya n.
   manuscript   
   मनावी  manAvI f.
   manu's wife  
   मनायी  manAyI f.
   manu's wife   
   शिल्पिशाला  zilpizAlA f.
   manufactory  
   कल्पना  kalpanA f.
   manufacture       

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 निर्म्माण
n.
  (-णं)
1 Manufacture,  production,  making.
2 Pith,  marrow,  essence.
3 Propriety,  fitness.
E.
  निर् before मा to measure,  affix ल्युट्.

Apte

English

निर्माणम् [nirmāṇam],  1 Measuring,  meting out
 यतश्चाध्वकालनिर्माणम् P.
 I.4.31 Vārt.

Measure,  reach,  extent
 अयमप्राप्त- निर्माणः (बालः) Rām.  'not having reached the full measure of growth'.

Producing,  forming,  making,  creation,  formation,  manufacture
 त्रैलोक्यनिर्माणकरं जनित्रम् Mb.
 *  5.71.7
 ईदृशो निर्माणभागः परिणतः U.*
  4.

A creation,  created thing or object,  form
 निर्माणमेव हि तदादर- लालनीयम् Māl.
 9.49.

A shape,  make,  figure
 शरीर- निर्माणसदृशो नन्वस्यानुभावः Mv.*
  1.

Composition,  work.

A building.

A part,  portion. 

Essence,  pith,  marrow.

(With Buddhists) Transformation. 

Happening,  birth
 पूर्वनिर्माणबद्धा हि कालस्य गतिरीदृशी Rām.*
  7.16.2. -णा Fitness,  propriety,  decorum. 

Apte 1890

English

 निर्माणं 1 Measuring,  meting out
 यतश्चाध्वकालनिर्मार्णं P. I. 4. 31 Vārt. 
2 Measure,  reach,  extent
 अयमप्राप्तनिर्माणः (बालः) Rām. ‘not having reached the full measure of growth’. 
3 Producing,  forming,  making,  creation,  formation,  manufacture
 ईदृशो निर्माणभागः परिणतः U. 4. 
4 A creation,  created thing or object,  form
 निर्माणमेव हि तदादरलालनीयं Māl. 9. 49. 
5 A shape,  make,  figure
 शरीरनिर्माणसदृशो नन्वस्यानुभावः Mv. 1. 
6 Composition,  work. 
7 A building. 
8 A part,  portion. 
9 Essence,  pith,  marrow. 
10 (With Buddhists) Transformation. 
णा Fitness,  propriety,  decorum. 

Monier Williams Cologne

English

 निर्-°माण n.
  measuring,  measure,  reach,  extent (often,  mfn.
   ifc. ),  Hariv.
 
 R.
 

 forming,  making,  creating,  creation,  building,  composition,  work (ifc.  ‘made of’,  Suśr.
 ),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 (with,  Buddh.
 ) transformation

 pith,  the best of anything (=  सार),  L.
 

 =
  असमञ्जस,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 निर्-माण,  अम्,  n. measuring or meting out, 
measure
 reach,  extent,  (एक-निर्माण,  अस्,  आ,  अम्, 
of the same measure
 ककुदोदग्र-निर्माण,  as
high as the top of a mountain
 अव्यक्त-निर्माणो
बालस्,  a boy who has not yet reached his full
growth,  not yet full grown)
 forming,  making,  pro-
ducing,  creating,  production,  fabrication,  manufacture, 
formation,  creation,  building
 composing,  composi-
tion,  work
 a building
 a part
 (with Buddhists) trans-
formation
 the best of anything,  pith,  marrow, 
essence
 (आ),  f. propriety,  decorum,  fitness.
—निर्-
माण-रत,  आस्,  m. pl. ‘delighting in creating or
building, ’ N. of a particular class of gods.
—निर्-
माण-रति,  इस्,  इस्,  इ,  delighting in creating
 (अयस्), 
m. pl.,  N. of a class of deities in the eleventh Manv-
antara
 (with Buddhists) delighting in transforma-
tion
 [cf. निर्वाण-रुचि।]

Benfey

English

 निर्माण निर्माण,  i. e. निस्-मा + अन, 
n.
 
 1. Measure,  Rām.  3,  42,  24 (in
अ-व्यक्त-,  vb. अञ्ज्,  adj.
 ,  Not full-
grown).
 2. A part,  4,  44,  44.
 3.
Forming,  creating,  Lass. 91,  13.
 4.
Work,  Rām.  4,  40,  54.

Apte Hindi

Hindi

निर्माणम्
नपुं*
   - निर्+मा+ल्युट्
"मापना,  नाप"

निर्माणम्
नपुं*
   - निर्+मा+ल्युट्
"माप,  फैलाव,  विस्तार"

निर्माणम्
नपुं*
   - निर्+मा+ल्युट्
"उत्पादन,  रचना,  निर्मिति"

निर्माणम्
नपुं*
   - निर्+मा+ल्युट्
"सृष्टि,  रचित वस्तु रूप"

निर्माणम्
नपुं*
   - निर्+मा+ल्युट्
"रूप,  बनावट,  आकृति"

निर्माणम्
नपुं*
   - निर्+मा+ल्युट्
"रचना,  कृति,  भवन"

निर्माणम्
नपुं*
   - निर्+मा+ल्युट्
"बनना,  जन्म होना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निर्माण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾಡುವುದು
निर्माण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಚಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > निर् + माङ् (माने) "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "यदैतेऽसङ्गता भावा भूतेन्द्रियमनोगुणाः । यदायतननिर्माणे न शेकुर्बह्मवित्तम् ॥" "फलतु निर्माणरमणीयता"
उल्लेखाः - > भाग० २-५-३२,  मालती० १
निर्माण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "निर्माणमेव हि तदा तव लालनीयं मा पूतनात्वमुपगाः शिवतातिरेव"
उल्लेखाः - > मालती० ९-५१
निर्माण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಯಾರಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "अलम्भि तुङ्गासनसन्निवेशादपूपनिर्माणविदग्धयादरः"
उल्लेखाः - > नैष० १५-१२
निर्माण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆಳವಣಿಗೆ
प्रयोगाः - > "अयमप्राप्तनिर्माणः"
उल्लेखाः - > रामा०
निर्माण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಿರ್ಮಿತವಾದ /ಉತ್ಪಾದಿತ
निष्पत्तिः - > निर् + माङ् (माने) - कर्म० "ल्युट्" (३-३-११३)

L R Vaidya

English

 nirmARa {% n. %} 1. Measuring,  meting out
production,  creation,  formation,  fabrication,  manufacture
composition,  work
shape,  form,  make,  निर्माणमेव हि तदादरलालनीयम् M.M.ix.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 nirmāṇa,  nt. (cf. Pali nimmāna,  in cpd. issara-ni° hetu,  supernatural creation),  a magical creation,  usually concrete,  and used as symbol of unreality: (samāsato nirvastukaṃ) nirmāṇaṃ Bbh 〔63.24〕 (definition of the word),  in brief,  a magic-creation is what has no material basis
 (sarvadharma-māyā-svapna-)pratibhāsa-pratiśrutkodakacandra-pratibimba-nirmāṇa-samatayā Dbh 〔47.14〕
 sarvatathāgata-nirmāṇāny Gv 〔469.1〕
 dharmasya nirmāṇam ivopaviṣṭam Buddhacarita 〔x.19〕,  (the Bodhisattva) sitting like a magic-image of dharma,  i.e. a ‘picture’ of Dh. (otherwise Johnston,  … magically projected by Dh.
 Weller,  wie eine übernatürliche Schöpfung des Gesetzes
 Tib. chos kyi (gen.) sprul pa,  which seems to support my interpretation).

Sanskrit Tibetan

Tibetan

bkod pa
१) अञ्च (?) २) अवसक्त ३) उपन्यस्त ४) निर्माण ५) न्यस्त ६) न्यास ७) प्रतिष्ठापयति ८) मण्डप ९) रचना १०) रचित ११) वाणि (?) १२) वियूह १३) व्यूह १४) सन्दर्म १५) सलगम् (?) १६) स्थापित

nga rgyal med pa
१) निरधिमानता २) निर्माण ३) निर्माणता

nga med pa
निर्माण

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निर्म्माणं,  क्ली,
   (निर्मीयते इति । निर् + माल्युट् ।) निर्म्मितिः । (यथा,  भागवते । २ ।५ । ३२ ।“यदैतेऽसङ्गता भावा भूतेन्द्रियमनोगुणाः ।यदायतननिर्म्माणे न शेकुर्ब्रह्मवित्तम ! ॥
”)सारः । समञ्जसम् । इति मेदिनी । णे,  ५८ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निर्माण न०
  निर् + मि--भावे ल्युट् । १ घटादेः २ रचनायाम् ।“निर्माणदक्षस्य नर्मीहेतेषु” भट्टिः “निर्माणञ्च शरीरस्वततो धैर्य्यमवाप्नुहि” भा० व० २५१ अ० । निर्मीयतेऽनेनकरणे ल्युट् । निर्माणसाधने २ कायादौ । क्लेशकर्मवि-पाकाशयैरपरामृष्टो निर्माणकायमधिष्ठाय सम्प्रदायप्रवर्त्तकः” कुसुमा० । कायस्य निर्माणसाधनत्वात् तथा-त्वम् । निर्माणार्थं कायं निर्माणकायमिति हरिदासःतत्तु न युक्तं कायाधिष्ठानस्यैव निर्माणार्थत्वेन कायस्यतथात्वाभावात् । निर्गतो मानात् निरा० त० । ३ माना-तीते । “पूर्वपदादिति” पा० असंज्ञायामपि आर्षे णत्वम् ।“अनक्षत्रगणं व्योम निर्माणं घनगर्जितम्” रा० कि० ४४ अ०

Capeller

German

 निर्माण n.
  Messung,  Maß
 das Bilden. 
Schaffen
 Schöpfung,  Werk.

 निर्माण auch Bestimmung.

Burnouf

French

 निर्माण निर्माण n.
  (मा
 sfx. अन) acte
producteur
 production. 
		 But pour lequel une chose est produite.
Sève,  moelle,  essence.
निर्मानरली m.
  (रम्) au pl. les dieux du 5ᵉ ordre, 
Bd.

Stchoupak

French

 निर्-माण-
 nt. mesure,  mesurage 
 construction,  création,  formation, 
production,  composition (d'une œuvre littéraire) 
 forme,  œuvre 
 a. ifc. qui a
telle mesure,  qui atteint à.
°भाग- m.
  résultat de la création. 
°रत- °रति- m.
  pl.
  n.
  d'une catégorie de dieux.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.