निर्देश (nirdeza)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 निर्देश m.
  (-शः)
	 1. Order,  command,  authoritative instruction or direc-
tion. 
	 2. Description,  designation. 
	 3. Depicting,  pointing out or
exhibiting.
	 4. Certainty,  ascertainment.
	 5. Saying,  telling.
6. Vicinity,  proximity.
 E.
  निर् before,  दिश to show,  affix,  भावे
घञ् ।

Capeller Eng

English

 निर्देश m.
  pointing out,  direction,  order,  command to
(—°),  description,  designation. 

Yates

English

 नि-र्देश (शः) 1.
m.
  Order,  command
description
 certainty
 vicinity.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 instruction
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 order
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 statement  [ computer ]
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 prescription
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 advice
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 reference
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 address  [ computer ]
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 direction
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  specification
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  ascertainment
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  indicating
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  specifications
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  vicinity
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  certainty
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  particular number
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  details
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  command
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  pointing out
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  description
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  details or particulars
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  proximity
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  directing
निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	  special mention

निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 advice
मत 	-	 mata 	-	 n.
  	-	 advice
एषः मम आदेशः 	-	 eSaHmamaAdezaH 	-	 sent.
  	-	 Thisismyadvice.
वैद्यस्य निर्देशनं स्वीकरोतु 	-	 vaidyasyanirdezanaMsvIkarotu 	-	 sent.
  	-	 Getadoctor'sadvice.
शिक्षा 	-	  zikSA 	-	 f.
  	-	  advice
सूचना 	-	  sUcanA 	-	 f.
  	-	  advice
मन्त्र 	-	  mantra 	-	 m.
  	-	  advice
आदेश 	-	  Adeza 	-	 m.
  	-	  advice
उपदेश 	-	  upadeza 	-	 m.
  	-	  advice
उपवेश 	-	  upaveza 	-	 m.
  	-	  advice
आम्नाय 	-	  AmnAya 	-	 m.
  	-	  advice
भाव 	-	  bhAva 	-	 m.
  	-	  advice
मन्त्रोपष्टम्भ 	-	  mantropaSTambha 	-	 m.
  	-	  advice
मन्तु 	-	  mantu 	-	 m.
  	-	  advice
मर्श 	-	  marza 	-	 m.
  	-	  advice
वाद 	-	  vAda 	-	 m.
  	-	  advice
समादेश 	-	  samAdeza 	-	 m.
  	-	  advice
अनुशासन 	-	  anuzAsana 	-	 n.
  	-	  advice
शास्त्र 	-	  zAstra 	-	 n.
  	-	  advice
वचन 	-	  vacana 	-	 n.
  	-	  advice

निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 direction
दिक् 	-	 dik 	-	 n.
  	-	 direction
दिशादर्शन 	-	 dizAdarzana 	-	 n.
  	-	 direction
दिङ्मूढ 	-	  diGmUDha 	-	 adj.
  	-	  confused  [ about the direction ]
चोदन 	-	  codana 	-	 adj.
  	-	 direction
आशा 	-	  AzA 	-	 f.
  	-	 direction
दिशा 	-	  dizA 	-	 f.
  	-	 direction
दिश् 	-	  diz 	-	 f.
  	-	 direction
प्रेरणा 	-	  preraNA 	-	 f.
  	-	 direction
देशना 	-	  dezanA 	-	 f.
  	-	 direction
आवृत्ति 	-	  AvRtti 	-	 f.
  	-	 direction
दिष्टि 	-	  diSTi 	-	 f.
  	-	 direction
प्रशिस् 	-	  prazis 	-	 f.
  	-	 direction
रजि 	-	  raji 	-	 f.
  	-	 direction
शास्ति 	-	  zAsti 	-	 f.
  	-	 direction
शिष्टि 	-	  ziSTi 	-	 f.
  	-	 direction
सन्धारणा 	-	  sandhAraNA 	-	 f.
  	-	 direction
संशिस् 	-	  saMzis 	-	 f.
  	-	 direction
हिति 	-	  hiti 	-	 f.
  	-	 direction
आवृत् 	-	  AvRt 	-	 f.
  	-	 direction

निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 statement  [ computer ]
निवेदन 	-	 nivedana 	-	 n.
  	-	 statement
वक्तव्य 	-	 vaktavya 	-	 n.
  	-	 statement
पक्षनिर्देश 	-	 pakSanirdeza 	-	 m.
  	-	 switchstatement  [ computer ]
नियोजनादेश 	-	 niyojanAdeza 	-	 m.
  	-	 assignmentstatement  [ computer ]
विवरणिका 	-	  vivaraNikA 	-	 f.
  	-	  bulletin  [ condensed statement ]
वचि 	-	  vaci 	-	 statement
निरूपिति 	-	  nirUpiti 	-	 f.
  	-	 statement
प्रतिपत्ति 	-	  pratipatti 	-	 f.
  	-	 statement
प्रतिप्रज्ञाति 	-	  pratiprajJAti 	-	 f.
  	-	 statement
वाच् 	-	  vAc 	-	 f.
  	-	 statement
वाञ्छा 	-	  vAJchA 	-	 f.
  	-	 statement
व्याहृति 	-	  vyAhRti 	-	 f.
  	-	 statement
प्रतिज्ञा 	-	  pratijJA 	-	 f.
  	-	 statement
व्यपदेश 	-	  vyapadeza 	-	 m.
  	-	 statement
उपन्यास 	-	  upanyAsa 	-	 m.
  	-	 statement
प्रतिज्ञातार्थ 	-	  pratijJAtArtha 	-	 m.
  	-	 statement
वाद 	-	  vAda 	-	 m.
  	-	 statement
विकल्प 	-	  vikalpa 	-	 m.
  	-	 statement
वाक्य 	-	  vAkya 	-	 n.
  	-	 statement

निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 advice
मत 	-	 mata 	-	 n.
  	-	 advice
एषः मम आदेशः 	-	 eSaHmamaAdezaH 	-	 sent.
  	-	 Thisismyadvice.
वैद्यस्य निर्देशनं स्वीकरोतु 	-	 vaidyasyanirdezanaMsvIkarotu 	-	 sent.
  	-	 Getadoctor'sadvice.
शिक्षा 	-	  zikSA 	-	 f.
  	-	 advice
सूचना 	-	  sUcanA 	-	 f.
  	-	 advice
मन्त्र 	-	  mantra 	-	 m.
  	-	 advice
आदेश 	-	  Adeza 	-	 m.
  	-	 advice
उपदेश 	-	  upadeza 	-	 m.
  	-	 advice
उपवेश 	-	  upaveza 	-	 m.
  	-	 advice
आम्नाय 	-	  AmnAya 	-	 m.
  	-	 advice
भाव 	-	  bhAva 	-	 m.
  	-	 advice
मन्त्रोपष्टम्भ 	-	  mantropaSTambha 	-	 m.
  	-	 advice
मन्तु 	-	  mantu 	-	 m.
  	-	 advice
मर्श 	-	  marza 	-	 m.
  	-	 advice
वाद 	-	  vAda 	-	 m.
  	-	 advice
समादेश 	-	  samAdeza 	-	 m.
  	-	 advice
अनुशासन 	-	  anuzAsana 	-	 n.
  	-	 advice
शास्त्र 	-	  zAstra 	-	 n.
  	-	 advice
वचन 	-	  vacana 	-	 n.
  	-	 advice

निर्देश 	-	 nirdeza 	-	 m.
  	-	 prescription
दिष्टि 	-	  diSTi 	-	 f.
  	-	 prescription
प्रक्रिया 	-	  prakriyA 	-	 f.
  	-	 prescription
उपदेश 	-	  upadeza 	-	 m.
  	-	 prescription
उद्देश 	-	  uddeza 	-	 m.
  	-	 prescription
विहितत्व 	-	  vihitatva 	-	 n.
  	-	 prescription
प्रक्रिया 	-	  prakriyA 	-	 f.
  	-	  medical prescription
लेखास्थवृत्त 	-	  lekhAsthavRtta 	-	 adj.
  	-	  conforming to prescription
यथाविधानेन 	-	  yathAvidhAnena 	-	 ind.
  	-	  according to prescription or rule
विधान 	-	  vidhAna 	-	 n.
  	-	  medical prescription or regulation

निर्देश 	-	  nirdeza 	-	 m.
  	-	 details
निर्देश 	-	  nirdeza 	-	 m.
  	-	 details or particulars
यथावृत्त 	-	  yathAvRtta 	-	 n.
  	-	  circumstances or details of an event

निर्देश 	-	  nirdeza 	-	 m.
  	-	 specifications

 
   निर्देश  nirdeza m.
   details    
   निर्देश  nirdeza m.
   details or particulars    
   यथावृत्त  yathAvRtta n.
   circumstances or details of an event    

Wilson

English

 निर्देश
m.
  (-शः)
1 Order,  command,  authoritative instruction or direction. 
2 Description,  designation. 
3 Depicting,  pointing out or exhibiting.
4 Certainty,  ascertainment.
5 Saying,  telling.
6 Vicinity,  proximity.
E.
  निर् before दिश to show,  affix घञ्.

Apte

English

निर्देशः [nirdēśḥ],  1 Pointing out,  showing,  indicating.

Order,  command,  direction
 तमशक्यमपाक्रष्टुं निर्देशात् स्वर्गिणः पितुः R.*
  12.17 (v. l.  निदेशात्).

Advice,  instruction. 

Telling,  saying,  declaring.

Specifying,  particularization,  specification,  specific mention
 अयुक्तो$यं निर्देशः Mbh.
 ऊँ तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः Bg.*
  17.23.

Ascertainment.

Vicinity,  proximity.

Description,  designation. 

Agreement,  promise
 कृताशं कृत- निर्देशं कृतभक्तं कृतश्रमम् । भेदैर्ये व्यपकर्षन्ति ते वै निरयगामिनः ॥ Mb.
 *  13.23.7.

Apte 1890

English

 निर्देशः 1 Pointing out,  showing,  indicating. 
2 Order,  command,  direction
 R. 12. 17. 
3 Advice,  instruction. 
4 Telling,  saying,  declaring. 
5 Specifying,  particularization,  specification,  specific mention
 अयूक्तोयं निर्देशः Mbh.
 Bg. 17. 23. 
6 Ascertainment. 
7 Vicinity,  proximity. 
8 Description,  designation. 

Monier Williams Cologne

English

 निर्-°देश m.
  pointing out,  indicating,  directing,  order,  command,  instruction (often ifc. ),  Mn.
  
 Kāv.
 
 Pur.

 description,  specification,  special mention,  details or particulars,  GṛŚrS.
  
 R.
 
 Suśr.
  &c.

 vicinity,  proximity,  L.
 

 certainty,  ascertainment,  W.
 

 a partic.  number,  Buddh.
 

Monier Williams 1872

English

 निर्-देश,  अस्,  m. pointing out,  directing,  ordering, 
order,  command,  direction
 instruction
 saying,  tell-
ing,  declaring
 description,  designation
 depicting, 
specifying,  particularizing,  giving particulars or details, 
specification,  special mention
 certainty,  ascertain-
ment
 vicinity,  proximity
 a particular number
[cf. नि-देश।]
—निर्देश-कारिन्,  ई,  इणी,  इ,  executing
orders,  obedient.

Macdonell

English

 निर्देश nir-deśa,  m.
  order,  direction
 description,  🞄designation
 detail,  particulars
 -deśya,  🞄fp. to be described,  — determined
 -dainya,  🞄a.  cheerful
 -doṣa,  a.
  faultless,  free from 🞄blemish
 infallible
 innocent: -tā,  f.
  faultlessness.

Benfey

English

 निर्देश निर्देश,  i. e. निस्-दिश् + अ,  m.
 
 1. Order,  Man.  6,  45.
 2. Description, 
Bhag. 17,  23.
 3. Detail,  Mālav. 8,  15.
 -- Comp.
 
अ-,  m.
  want of detail. Instr.
अनिर्देशेन,  Without entering into the
particulars,  MBh. 12,  4022.

Apte Hindi

Hindi

निर्देशः
पुं*
  - निर्+दिश्+घञ्
"इशारा करना,  दिखलाना,  संकेत करना"

निर्देशः
पुं*
  - निर्+दिश्+घञ्
"आदेश,  हुक्म,  निदेश"

निर्देशः
पुं*
  - निर्+दिश्+घञ्
"उपदेश,  अनुदेश"

निर्देशः
पुं*
  - निर्+दिश्+घञ्
"बतलाना,  कहना,  घोषणा करना"

निर्देशः
पुं*
  - निर्+दिश्+घञ्
"विशेषता करना,  विशिष्टीकरण,  विशिष्टता,  विशिष्टोल्लेख"

निर्देशः
पुं*
  - निर्+दिश्+घञ्
निश्चय

निर्देशः
पुं*
  - निर्+दिश्+घञ्
"पड़ौस,  सामीप्य"

निर्देशः
पुं*
  - निर्+दिश्+घञ्
"करार,  प्रतिज्ञा"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निर्देश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೋರಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > निर्+दिश(अतिसर्जने) "घञ्" (३-३-१८)
निर्देश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಜ್ಞೆ/ಅಪ್ಪಣೆ
प्रयोगाः - > "यूयं वै धर्मराजस्य यदि निर्देशकारिणः"
उल्लेखाः - > भाग० ६-१-३८
निर्देश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಥನ/ಹೇಳುವುದು
प्रयोगाः - > "ओं तत्सदिति निर्देशः ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः"
उल्लेखाः - > गीता- १७-२३
विस्तारः - > ಶ್ರೀರಾಮಾನುಜಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ "निर्देश" ಪದಕ್ಕೆ ನಾಮವಾಚಕ ಶಬ್ದವೆಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
निर्देश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಲಹೆ/ಉಪದೇಶ
निर्देश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೇತನ/ಕೂಲಿ
प्रयोगाः - > "कालमेव प्रतीक्षेत निर्देशं भृतिको यथा"
निर्देश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಿಸರ/ಹತ್ತಿರ/ಸಾಮೀಪ್ಯ
निर्देश
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಟುಹೋದ
व्युत्पत्तिः - > निर्गतो देशात्

L R Vaidya

English

 nirdeSa {% m. %} 1. Pointing out,  indicating
order,  command
advice,  instruction
telling,  declaring
specifying,  special mention,  Bg.xvii.23
ascertainment
vicinity,  proximity.

Bopp

Latin

 निर्देश m. (r. दिश् praef. निस् s. अ) designatio,  descrip-
tio. BH. 17. 23.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 nirdeśa, 
(1) (m.) elucidation,  particularly of religious or philosophical questions
 in this sense only slight specialization (as in Pali niddesa) of Skt. id.: lokadhātu-paripṛcchānirdeśeṣu Dbh 〔72.14〕
(2) m.,  once nt.,  a high number: °śaḥ Mvy 〔7792〕
 〔7921〕 = Tib. ṅes bstan
 in 〔7921〕 cited from Gv 〔134.2〕,  where °śaṃ,  nt.
 read -nirdeśasya Gv 〔106.18〕 (1st ed. nidaśasya,  or perh. nird° ?)
 -nirdeśaḥ Gv 〔324.11,  and ff.〕

Abhyankara Grammar

English

निर्देश  mention,  actual statement
 the word is often used in the Mahabh- asya in sentences like स तथा निर्देशः कर्तव्यः,  निर्देशं कुरुते etc.
 cf. also V.Pr. I. 36
cf. also the maxim तस्मिन्निति निर्दिष्टे पूर्वस्य P. I.1.66 and V. Pr. I. 134
 cf. also अवश्यं कयाचिद्विभक्त्या केन- चिद्वचनेन निर्देशः कर्तव्यः M.Bh. on P. I. 2. 39 Vart. 1. Sometimes the men- tion or exhibition made by a word shows the particular type of word
 cf. Durghata Vrtti on P. I. 2. 6 and VII. 4. 73 as also Kas. on P. IV. 3. 11 and V. 2. 20.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

nges brtan
निर्देश

nges bstan
निर्देश

nges par bstan pa
१) निदर्शन २) निर्देश ३) शास्त्र

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
आज्ञा शिष्टिर्निराङ्निभ्यो देशो नियोगशासने ।
अववादोऽप्यथाहूय प्रेषणं प्रतिशासनम् ॥ २७७ ॥
-wordlist-
 
आज्ञा (स्त्री),  शिष्टि (स्त्री),  निर्देश (पुं),  आदेश (पुं),  निदेश (पुं),  नियोग (पुं),  शासन (क्ली),  अववाद (पुं),  प्रतिशासन (क्ली)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निर्द्देशः,  पुं,
   (निर् + दिश + भावे घञ् ।) आज्ञा ।इत्यमरः । २ । ८ । १५ ॥
 (यथा,  भागवते ।६ । १ । ३८ ॥
“यूयं वै धर्म्मराजस्य यदि निर्द्देशकारिणः ।ब्रूत धर्म्मस्य नस्तत्त्वं यच्च धर्म्मस्य लक्षणम् ॥
”)कथनम् । (यथा,  गीतायाम् । १७ । २३ ।“ओँ तत्सदिति निर्द्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः ॥
”)उपान्तः । इति मेदिनी । शे,  २३ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निर्देश पु०
  निर् + दिश--भावे घञ् । १ शासने आज्ञायां २ कथने३ उपदेशे च । निर्दिश्यतेऽभिधीयतेऽनेन करणे घञ् ।४ प्रतिपादकशब्दभेदे नाम्नि “ओँ तत्सदिति निर्देशोब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः” गीता । ५ वेतने च “कालमेवप्रतीक्षेत निर्द्देशं भृतको यथा” इति पुराणम् । निर्गत्रोदेशात् निरा० त० । २ देशान्निर्गते त्रि०
  ६ उपान्ते च मेदि० ।

Capeller

German

 निर्देश m.
  Anordnung,  Befehl,  Bestimmung, 
Bezeichnung,  Ausdruck.

Stchoupak

French

 निर्-देश-
 m.
  fait d'indiquer,  etc. 
 ordre,  instruction,  enseignement, 
désignation,  spécification. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.