| YouTube Channel

नितम्बः (nitambaH)

 
Apte
English
नितम्बः [nitambḥ], [निभृतं तम्यते कामुकैः, तमु काङ्क्षायाम्]
The buttocks, posteriors (of a woman), (the circumference of the hip and loins)
यातं यच्च नितम्बयोर्गुरुतया मन्दं विलासा- दिव
Ś.*
 2.2
R.*
 4.52
6.17
Me.*
 43
Bh.*
 1.5
M.*
 2.7.
The slope, ridge, side, flank of a mountain
सनाक- वनितं नितम्बरुचिरम् (गिरिम्)
Ki.*
 5.27
सेव्या नितम्बाः किमु भूधराणामुत स्मरस्मेरविलासिनीनाम्
Bh.*
 1.19
V.*
 4.26
Bk.*
 2.8
7.58.
A precipice.
The sloping bank of a river
Mb.
 * 1.12.12.
The shoulder.
The sounding-board of the Vīṇā.
Comp.
 -बिम्बम् round or circular hips
Ṛs.*
 1.4. -स्थलम्, स्थली The region of the hips.
Apte Hindi
Hindi
नितम्बः
पुं*
 - "निभृतं तम्यते कामुकैः, तमु कांक्षायाम्"
"चूतड़, पिछला उभरा हुआ भाग, श्रोणि प्रदेश, कूल्हा"
नितम्बः
पुं*
 - "निभृतं तम्यते कामुकैः, तमु कांक्षायाम्"
"ढलान, पर्वतश्रेणी, पार्श्व या पहलू"
नितम्बः
पुं*
 - "निभृतं तम्यते कामुकैः, तमु कांक्षायाम्"
खड़ी चट्टान
नितम्बः
पुं*
 - "निभृतं तम्यते कामुकैः, तमु कांक्षायाम्"
नदी का ढलवां किनारा
नितम्बः
पुं*
 - "निभृतं तम्यते कामुकैः, तमु कांक्षायाम्"
कंधा
नितम्बः
पुं*
 - निभृतं तम्यते कामुकैः+नि+तम्ब्+अच्
कूल्हा
नितम्बः
पुं*
 - -
वीणा का स्वनशील फलक
नितम्बः
पुं*
 - -
ढलान
नितम्बः
पुं*
 - -
चट्टान
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 नितम्बः, कटिः, कटी, श्रोणिः, श्रोणी, कटः, प्रोथः, जघनम्, श्रोणीफलम्
noun
सक्थ्नोः उपरितनः शरीरावयवविशेषः।
"मम नितम्बे वेदना जायते।"
Synonyms:
 नितम्बः
noun
कट्याः पश्चाद्भागः।
"तस्य नितम्बे गण्डः अजायत।"
Synonyms:
 कटिः, श्रोणिः, कटिदेशः, श्रोणिदेशः, श्रोणिफलकम्, श्रोणितटम्, कटीतटम्, कटितटम्, नितम्बः, जघनम्, कलत्रम्, प्रोथः, कटः
noun
शरीरावयवविशेषः यः उदरस्य निम्नभागे अस्ति।
"तस्य कटिः कृशा अस्ति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: नितम्बः
Root: नितम्ब
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Ridge or side of a mountain
Shloka(s):
3|2|8|1 ► कूटोऽस्त्री शिखरं श्रृङ्गं नितम्बः कटकोऽस्त्रियाम्। (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|8|1 ⇢ नितम्बः (नितम्ब) (पुं) ⇒ Ridge or side of a mountain ⇒
Related word(s):
Tamil
Tamil
நிதம்ப3 : : பிருஷ்டம், மலைச் சரிவு, நதியோரம், தோள்பட்டை.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नितम्बः,
पुं,
 (निभृतं तम्यते आकाङ्क्ष्यते कामुकै-रिति । तमु आकाङ्क्षायाम् + उल्वादयश्चेतिसाधुः । यद्बा, नितम्बति पीडयति नायक-चित्तमिति । नि + तम्ब हिंसायाम् + अच् ।)स्त्रीकट्याः पश्चाद्भागः । इत्यमरः । २ । ६ । ७४ ॥
पाछा इति भाषा ॥
(यथा, माघे । ११ । ५ ।“विपुलतरनितम्बाभोगरुद्धे रमण्याःशयितुमनधिगच्छन् जीवितेशोऽवकाशम् ॥
”)स्कन्धः । रोधः । कटकः । (यथा, भट्टीकाव्ये ।२ । ८ ।“गिरेर्नितम्ब मरुता विभिन्नंतोयावशेषेण हिमाभमम्रम् ॥
”)कटिमात्रम् । इति मेदिनी । बे, १२ ॥
(यथा, विदग्धमुखमण्डने ।“तरुण्यालिङ्गितः कण्ठे नितम्बस्थानमाश्रितः ।गुरूणां सन्निधानेऽपि कः कूजति मुहुर्मुहुः ॥
”)