निज् (nij)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 निज् pp.
   निक्त॑ (q.v. ),  I.
  ने॑नेक्ति,  नेनिक्ते॑ wash, 
cleanse,  purify
 M.
  refl. — अव = S.
 
 C.
  अवनेजयति cause to wash
off.  अभ्यव A.
 M.
  wash,  cleanse
 C.
  = prec.
  C.
  निस् A.
  wash off, 
cleanse
 M.
  wash,  dress,  or adorn one's self.  प्र wash off,  cleanse.
वि wipe off.  — Cf.  निर्णिक्त.

Apte

English

निज् [nij],  3 U.
  (नेनेक्ति,  नेनिक्ते,  प्रणेनेक्ति,  निक्त)

To wash,  cleanse,  purify
 सस्नुः पयः पपुरनेनिजुरम्बराणि Śi.*
  5.28.

To wash or clean oneself,  to be purified (Ā.).

To nourish. -With निस् to wash,  clean,  purify
 तोयनिर्णिक्त- पाणयः R.*
  17.22
 Y.*
  1.191
 Ms.*
  5.127.

Apte 1890

English

 निज् {c3c} U. (नेनेक्ति,  नेनिक्ते,  प्रणेनेक्ति,  निक्त) 1 To wash,  cleanse,  purify
 सस्नुः पयः पपुरनेनिजुरंबराणि Śi. 5. 28. 
2 To wash or clean oneself,  to be purified (A.). 
3 To nourish. WITH निस् to wash,  clean,  purify
 R. 17. 22
 Y. 1. 191
 Ms. 5. 127. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Monier Williams Cologne

English

 निज् cl.
  2. Ā. निङ्क्ते,  Dhātup.
   xxiv,  16
 cl.
  3. P.
  Ā. नेनेक्ति,  नेनिक्ते (Intens. ?
 cf.
   below),  Dhātup.
   xxv,  11 (from the pres. stem only 2. pl.
  Impv.
  निनिक्त,  RV.
  ,  p.
  निजान॑,  ib.,  निजे =
  निनिजे,  BhP.
  
 pf.  निनेज,  निनिजे Gr.
 
 fut.,  नेक्ष्यति,  नेक्ता,  ib.
 aor.
  अनिजम्,  जन्,  AV.
  
 अनैक्षीत्,  निक्षि,  ib.
 ind.
 p.
  निक्त्वा॑,  Br.
 
 -निज्य,  ib.
 dat.
  inf.
   -निजे,  RV.
  ), 
to wash,  cleanse,  purify (Ā. one's self),  RV.
  
 ŚBr.
   &c.
  
to nourish,  Dhātup.
   :
Pass.
  निज्यते,  to be washed &c.
  ,  MBh.
   :
Caus.
  नेजयति,  Br.
 
 aor.
  अनीनिजत् Gr.
 :
Desid.
  निनिक्षति Gr.
 :
Intens.
  ने॑नेक्ति,  नेनिक्ते॑ (cf.   above
 Pot.
  नेनियात्,  Mn.
   viii,  396
 नेनिजीस्ति,  नेनिज्यते Gr.
 ), 
to wash (one's self).

 निज् [cf.   Gk. νίζω for νιγ-ζω
 Angl.Sax.  nicor
 Germ.
   Nix,  Nixe.]

Monier Williams 1872

English

 निज् निज्,  cl. 3. P. A. नेनेक्ति (3rd pl.
नेनिजति),  नेनिक्ते,  निनेज,  निनिजे, 
नेक्ता,  नेक्ष्यति,  -ते,  अनिजत्,  अनैक्षीत्,  अनिक्त, 
नेक्तुम्,  to wash,  clean,  cleanse,  purify
 A. to wash
or clean one's self
 to nourish: Pass. निज्यते,  &c., 
to be washed: Caus. नेजयति,  -यितुम्,  Aor. अनीनि-
जत्: Desid. निनिक्षति,  -ते: Intens. नेनिज्यते, 
नेनिजीति,  नेनेक्ति
 [cf. rt. निञ्ज्: Zend śnizh,  ‘to
snow:’ Gr. νίζ-ω,  νίπ-τ-ω,  χέρ-νιβ-α (acc.) νίπ-
τρο-ν,  νῐ́φ-α (acc.),  νιφ-ά(δ)-ς,  νῐφ-ετό-ς,  νῑ́φει:
Lat. Nep-tūnu-s = νιπτόμενο-ς,  ‘bathing
’ ning-
i-t,  ningu-i-t,  ningu-i-s,  nix,  base niv for nigv:
Goth. snaivs,  ‘snow:’ Old Germ. sneo,  ‘snow
’
sniwit,  ‘it snows:’ Lith. snig-ti,  sning-ti,  ‘to
snow
’ snḗg-a-s,  ‘snow
’ snaig-alà,  ‘a flake of
snow:’ Slav. sne†g-ŭ,  ‘snow:’ Hib. nigh-im,  ‘I
wash
’ nigh-te,  ‘washed, ’ = Sanskrit निक्त।]

Macdonell

English

 निज् NIJ,  intv. nenekti,  nenikté,  cleanse
 🞄Ā. wash oneself: pp. niktá,  washed,  🞄cleansed
 sprinkled. ava,  purify
 cs. -nejaya,  P. cause to wash. nis,  cleanse
 Ā. 🞄wash oneself
 Ā. adorn oneself: pp. nirṇikta,  washed,  cleansed,  purified
 pure (fig.)
 🞄washed away (sin)
 cleared up,  explained.

Benfey

English

 निज् NIJ,  ii. 3,  Par. Ātm. 
 1. To
cleanse,  MBh. 7,  8531.
 2. † To nourish.
 -- With the prep. निस् निस्,  निर्णिक्त, 
 1. Sprinkled,  Man.  5,  127.
 2. Polished, 
Bhāg. P. 3,  28,  27.
 3. Purified,  MBh.
12,  9735.
 4. Cleared up,  explained, 
Hariv. 11220. -- With परिनिस् परि
-निस्,  To wash,  MBh. 5,  1399. -- Cf.  pro-
bably νίζω.

Apte Hindi

Hindi

निज्
"जुहो* उभ*- ,  ,  < पुं*
 " - -
"धोना,  निर्मल करना,  स्वच्छ करना"

निज्
"जुहो* उभ*- ,  ,  < पुं*
 " - -
"अपने आपको धोना,  निर्मल करना,  स्वच्छ होना"

निज्
"जुहो* उभ*- ,  ,  < पुं*
 " - -
पोषण करना

निज्
अदा* आ*-  - -
धोना

L R Vaidya

English

 nij {% vt. or vi. 3U (pp. निक्त
 pres. नेनेक्ति,  नेनेक्ते,  प्रणेनेक्ति) %} 1. To wash,  to cleanse,  to purify
 2. to be purified
 3. to nourish.With अव-,  to wash,  to sprinkle water.With निस्-,  to clean,  to purify,  to wash,  M.v.127,  R.xvii.22.

Bopp

Latin

 निज् 3. P. A. (शोचे K. पोषे शुद्धौ V.) purificare,  lavare
nutrire. (V. निञ्ज् et cf. hib. nighim «I wash», 
nighte «washed» = निक्त
 lat. ninguis,  nix e nig-s,  ni-
vis e niguis,  ninguo,  ningo
 graec. νίζω,  νίψω,  νίπτω,  ΧΕΡ-ΝΙΒ, 
XEP-NIB,  mutatâ gutturali in labialem.)
c. निस् lavare,  abluere,  purificare,  lustrare. MAN. 5. 127.:
अद्भिर् निर्णिक्तम्
 RAGH. 17. 22.: तोयनिर्णिक्तपाणयः
MAN. 11. 189.: एनस्विभिर् अनिर्णिक्तैः.

Kridanta Forms

Sanskrit

निज् (णि॒जिँ॑र् शौचपोषणयोः - जुहोत्यादिः - अनिट्)
ल्युट् =  नेजनम्
अनीयर् =  नेजनीयः - नेजनीया
ण्वुल् =  नेजकः - नेजिका
तुमुँन् =  नेक्तुम्
तव्य =  नेक्तव्यः - नेक्तव्या
तृच् =  नेक्ता - नेक्त्री
क्त्वा =  निक्त्वा
ल्यप् =  प्रणिज्य
क्तवतुँ =  निक्तवान् - निक्तवती
क्त =  निक्तः - निक्ता
शतृँ =  नेनिजत् / नेनिजद् - नेनिजती
शानच् =  नेनिजानः - नेनिजाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  निज्
मूलधातुः:
   णिजिर्
धात्वर्थः:
  शौच-पोषणयोः
गणः:
  जुहोत्यादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  नेनेक्ति-नेनिक्ते

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  प्रक्षालय,  परिक्षालय,  उपस्पृश्,  धाव्,  प्रधाव्,  निज्,  निर्णिज्,  प्रणिज्,  परिनिर्णिज्,  परिमृज्,  प्रमृज्,  स्नापय,  उपस्नापय,  अवस्नापय,  संस्नापय,  संस्पृश्,  सम्प्रस्पृश्,  निर्मादय,  संरी
verb
 
विशिष्य वस्त्राणां विमलीकरणानुकूलः व्यापारः।
 "शीला वस्त्राणि प्रक्षालयति।"

Synonyms:
  प्रक्षल्,  क्षल्,  धाव्,  निज्,  अवनिज्,  निर्णिज्,  परिनिर्णिज्
verb
 
जलादिना मलनिःस्सारणानुकूलव्यापारः।
 "श्यामा आचार्यस्य पादौ प्रक्षालयति।"

Capeller

German

 निज् Intens. नेनेक्ति u. नेनिक्ते sich waschen
p.p. निक्त॑ gewaschen,  besprengt,  rein. 
अव (sich) abwaschen,  reinigen.  निस्
dass.
 p.p. निर्णिक्त gewaschen,  rein
(auch übertr.) blank.

Grassman

German

 √nij [vgl. nagna und añj,  Ku. 〔11, 44〕],  1〉 sich waschen,  sich rein waschen
 2〉 sich blank machen,  sich schmücken
 mit nis sich putzen,  sich schmücken.
Stamm I. nij (siehe Part.).
Stamm II. ninij:
-kta [3. s. me.] 2〉 sū́ras 〰 raśmíbhis {958, 6}.
Stamm des Intens. nenij:
-kté 1〉 apsú {783, 3} (sómas).
Part. nijāná (v. Stamm I.):
-ás nis háris (sómas) {781, 5}.
Part. II. niktá:
-ás 1〉 áśvas {622, 2} (nadī́ṣu)
 {821, 10}.
-ám 1〉 atkám {781, 4}.
-aís vásubhis (?) {805, 3}.
Verbale níj als Inf.:
-íje nis (nirṇíje) {875, 7}
 siehe nirṇíj.

Burnouf

French

 *निज् निज्. नेनेज्मि,  नेनिजे 3
 p.
निनेज,  निनिजे
 f2. नेक्ष्यामि,  नेक्ष्ये
 a1.
अनैक्षम्,  अनिक्षि
 a2. अनिजम्
 pp. निक्त। Laver,  nettoyer, 
purifier.
		 Nourrir.
		 Gr.
νίζω,  νίπτω.
NIL

Stchoupak

French

 निज्-
 {%nije 
 nijyate nejayati nenekti nenikte 
 %} निक्त- निक्त्वा °निज्य
-- laver,  nettoyer 
 moy. se laver,  se purifier.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.