| YouTube Channel

निकायः (nikAyaH)

 
Apte
English
निकायः [nikāyḥ], [नि-चि-घञ् कुत्वम्]
A heap, an assemblage, a class, multitude, flock, group in general
Mv.*
 1. निकाय इति सङ्घात् औत्तराधर्येणावस्थित उच्यते । ŚB. on MS.* 8.1.19
तप्तहेमनिकायाभं शितिकण्ठं त्रिलोचनम् (वीक्ष्य)
Bhāg.*
 4.24.25.
A congregation, school, an association of persons who perform like duties.
A house, habitation dwelling-place
Ms.*
 1.36
काशीनिकायः
&c.
The body.
Aim, butt, mark.
The Supreme Being.
Ved.
 Air, wind
Vāj.15.5.
Apte 1890
English
निकायः [नि-चि-घञ् कुत्वम्] 1 A heap, an assemblage, a class, multitude, flock, group in general
Mv. 1.
2 A congregation, school, an association of persons who perform like duties.
3 A house, habitation, dwelling-place
काशीनिकायः &c.
4 The body.
5 Aim, butt, mark.
6 The Supreme Being.
7 Ved. Air, wind.
Apte Hindi
Hindi
निकायः
पुं*
 - "नि + चि + घञ्, कुत्वम्"
"ढेर, संघटन, श्रेणी, समुच्चय, झुण्ड, समूह"
निकायः
पुं*
 - "नि + चि + घञ्, कुत्वम्"
"सत्संग या विद्वत्सभा, विद्यालय, धार्मिक परिषद्"
निकायः
पुं*
 - "नि + चि + घञ्, कुत्वम्"
"घर, आवास, निवास-स्थल"
निकायः
पुं*
 - "नि + चि + घञ्, कुत्वम्"
शरीर
निकायः
पुं*
 - "नि + चि + घञ्, कुत्वम्"
"उद्देश्य, चांदमारी, निशाना"
निकायः
पुं*
 - "नि + चि + घञ्, कुत्वम्"
परमात्मा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 निकायः
noun
समानं कार्यं कुर्वाणानां मनुष्याणां समूहः।
"अस्य विद्यालयस्य प्रशासकीयस्य निकायस्य प्रतिसप्ताहे सङ्गोष्ठी भवति।"
Synonyms:
 समूहः, परिषद्, सङ्घः, निकायः, गणः, अनीकः, वर्गः, षण्डः, सार्थः, मण्डलम्, वृन्दम्
noun
कस्यापि विशेषस्य कार्यादेः पूर्त्यर्थे सम्मिलिताः जनाः।
"अस्माकं नगरे चित्रकूटस्थ रामलीलायाः समूहः आगतः।"
Synonyms:
 गृहम्, गेहम्, उद्वसितम्, वेश्म, सद्म, निकेतनम्, निशान्तम्, नत्स्यम्, सदनम्, भवनम्, अगारम्, सन्दिरम्, गृहः, निकायः, निलयः, आलयः, वासः, कुटः, शाला, सभा, पस्त्यम्, सादनम्, आगारम्, कुटिः, कुटी, गेबः, निकेतः, साला, मन्दिरा, ओकः, निवासः, संवासः, आवासः, अधिवासः, निवसति, वसति, केतनम्, गयः, कृदरः, गर्तः, हर्म्यम्, अस्तम्, दुरोणे, नीलम्, दुर्याः, स्वसराणि, अमा, दमे, कृत्तिः, योनिः, शरणम्, वरूथम्, छर्दिछदि, छाया, शर्म, अजम्
noun
मनुष्यैः इष्टिकादिभिः विनिर्मितं वासस्थानम्।
"गृहिण्या एव गृहं शोभते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निकायः,
पुं,
 (निचीयते इति । नि + चि + “सङ्घेचानौत्तराधर्य्ये ।” ३ । ३ । ४२ । इति घञ् ।आदेश्च कः ।) लक्ष्यम् । सधर्म्मिप्राणिसंहतिः ।(यथा, महाभारते । १ । १२३ । ४५ ।“तथा देवनिकायानां सेन्द्राणाञ्च दिवौकसाम् ॥
”)संहतानां समुच्चयः । (यथा, श्रीकण्ठचरिते ।६ । १८ ।“नीरन्ध्रनिर्यत्सुमनोनिकाय-काषायपट्टप्रणयादशोकः ॥
”)निलयः । (यथा, मनुः । १ । ३६ ।“एते मनूंस्तु सप्तान्यानसृजन् भूरितेजसः ।देवान् देवनिकायांश्च महर्षीं श्चामितौजसः ॥
”)परमात्मा । इति मेदिनी । ये, ८७ ॥