| YouTube Channel

निकट (nikaTa)

 
शब्दसागरः
English
निकट
mfn.
(-टः-टा-टं)
1. Near, proximate.
2. Kinless, solitary.
E.
नि,
and कटच् affix
or नि prefixed to कट् to go to or towards, affix अच्.
Capeller Eng
English
निकट
a.
near
s.
nearness, proximity
निक°टम्, निक°टे
& निक°टात्
adv.
Yates
English
निकट (टः-टा-टं)
a. Near.
Spoken Sanskrit
English
निकट - nikaTa -
adj.
- being at the side
निकट - nikaTa -
adj.
- near
निकट - nikaTa -
m.
n.
- nearness
निकट - nikaTa -
m.
n.
- proximity
निकट उपसन्न - nikaTa upasanna -
adj.
- closely approximate [ Math. ]
Wilson
English
निकट
mfn.
(-टः-टा-टं)
1 Near, proximate.
2 Kinless, solitary.
E.
नि, and कटच् affix
or नि prefixed to कट to go to or
towards, affix अच्.
Apte
English
निकट [nikaṭa],
a.
Near, close, hard by, proximate. -टः, -टम् Proximity. (निकटे is used adverbially in the sense of 'near', 'at hand', 'hard' or 'close by', वहति निकटे कालस्रोतः समस्तभयावहम् Śānti 3.2.).
Comp.
-ग, -वर्तिन्, -स्थ
a.
near, at hand.
Apte 1890
English
निकट a. Near, close, hard by, proximate.
टः,
टं Proximity. ( निकटे is used adverbially in the sense of ‘near’, ‘at hand’, ‘hard or close by
वहति निकटे कालस्रोतः समस्तभयाव हं Śānti. 3. 2.).
Monier Williams Cologne
English
नि-कट mf(आ)n. , being at the side, near
नि-कट
m.
or
n.
nearness, proximity (°टम्
ind.
near to, towards, with
gen.
or comp.
°टे,
ind.
id., near, at hand
°टात्
ind.
, away from),
R.
Pañc.
Kathās.
&c.
Monier Williams 1872
English
निकट नि-कट, अस्, आ, अम्, situated at the
side, near, proximate, close by
without neighbours,
kinless?
(अस्, अम्), m. n. proximity
(ए), ind. in
the neighbourhood, at hand.
—निकटी-भूत, अस्, आ,
अम्, approached.
Macdonell
English
निकट ni-kaṭa,
a.
being at oneʼs side, near
🞄n. proximity: -m, near, to (g. or —°)
ab. from 🞄the neighbourhood of, away from
lc. near, 🞄beside, to
-ga, -vartin, -stha,
a.
standing 🞄near, being at hand.
Benfey
English
निकट नि-कट (cf. कट),
I.
adj.
,
f.
टा,
Near.
II.
n.
Proximity, Kathās. 3, 73.
Apte Hindi
Hindi
निकट
वि* - नि समीपे कटति नि + कट् + अत्त
"नजदीकी, समीपस्थ, अदूरस्थ, आसन्न"
निकटः
पुं*
- -
समीप्य
निकटम्
नपुं*
- -
समीप्य
Shabdartha Kaustubha
Kannada
निकट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಮೀಪದ/ಹತ್ತಿರದ
निष्पत्तिः - > कटे (वर्षावरणयोः) "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > नि समीपे कटति
प्रयोगाः - > "हिरण्यकः निकटवर्तिनंशरस्तम्बं प्रविष्टः"
उल्लेखाः - > पञ्चतं०
निकट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹತ್ತಿರ/ಸಮೀಪ
प्रयोगाः - > "नापेक्षते स्म निकटोपगतां करेणुम्"
उल्लेखाः - > माघ० ५-५०
L R Vaidya
English
nikawa {% (I) a. (f. टा) %} Near, proximate, close.
nikawa {% (II) m.n. %} Proximity.(निकटे is used as an indeclinable in the sense of ‘near, at hand, वहति निकटे कालस्रोतः समस्तभयावहम् Sant.S.iii.2.)
Bopp
Latin
निकट (a नि s. कट, cf. उत्कट) propinquus. AM.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Nikaṭa (= Pali id.), n. of an upāsaka in Nādikā: MPS 〔9.13〕.
Lanman
English
nikaṭa, a. near
as n. neighborhood
presence. [1245g.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
निकट °am Ende eines Komp = Ähnlichkeit mit... besitzend, S II, 295, 15.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gan
१) अन्तिक २) निकट
gam
१) निकट २) वा
nye 'khor
)+ंगण २) उपवर्तन ३( उपवर्तिक ४) उपविचार ५) उपालि ६) निकट ७) पारिसमन्त ८) समन्त ९) समीप १०) सामन्त
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
पार्श्वं समीपं सविधं ससीमाभ्याशं सवेशान्तिकसंनिकर्षः
सदेशमभ्यग्रसनीडसंनिधानान्युपान्तं निकटोपकण्ठे १४५०
संनिकृष्टसमर्यादाभ्यर्णान्यासन्नसंनिधी
-wordlist-
पार्श्व (क्ली), समीप (क्ली), सविध (क्ली), ससीम (क्ली), अभ्याश (क्ली), सवेश (पुं), अन्तिक (क्ली), सन्निकर्ष (पुं), सदेश (क्ली), अभ्यग्र (क्ली), सनीड (क्ली), सन्निधान (क्ली), उपान्त (क्ली), निकट (पुंक्ली), उपकण्ठ (क्ली), सन्निकृष्ट (क्ली), समर्याद (क्ली), अभ्यर्ण (क्ली), आसन्न (क्ली), सन्निधि (पुं)
नाममाला
Sanskrit
समीप, अभ्यास, आसन्न, अभ्यर्ण, सन्निधि, अविदूर, निकट, अवलग्न, अनन्तर
समीपाभ्यासमासन्नमभ्यर्णं सन्निधिं विदुः
अविदूरं निकटमवलग्नमनन्तरम् १४१
verse 0.1.1.141
page 0070
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निकटं, त्रि, (नि समीपे कटतीति नि + कट +अच् ।) अदूरम् तत्पर्य्यायः समीपम् २आसन्नम् सन्निकृष्टम् सनीडम् इत्य-मरः ६६
अभ्यासः सवेशः ७अन्तः अन्तिकः समर्य्यादः १० सदेशः ११अभ्यस्रः १२ अभ्यर्णः १३ सविधा १४ उप-कण्ठः १५ अभितः १६ इति शब्दरत्नावली
(यथा, शान्तिशतके ।“दिवसरजनीकूलच्छेदैः पतद्भिरनारतंवहति निकटे कालः स्रोतःसमस्तभयावहम् ।इह हि पततां नास्त्यालम्बो चापि निवर्त्तनंतदिह महतां कोयं मोहो यदेष मदाविलः
”तद्वैदिकपर्य्यायः तलित् आसात् अम्ब-रम् ओर्व्वसे अस्तमीके आके उपाके ७अर्व्वाके अन्तमानाम् अवमे १० उपमे ११ ।इत्येकादशान्तिकनामानि इति वेदनिघण्टौ २अध्यायः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
निकट
त्रि०
निबद्धम् निबद्धार्थात् नेः “सम्प्रोदश्च” पा०चात् कटच् आसन्ने सम्बवे “अदूरे गम्यतांकिञ्चिन्निकटं सरः” पञ्चत०
Capeller
German
निकट nahe gelegen
Nähe.
°टम् nahe zu
(Gen. o. —°)
°टे nahe bei
°टात् weg
von.
Burnouf
French
निकट निकट a. (नि
sfx. कट) voisin, proche,
parent
cf. उत्कट।
Stchoupak
French
नि-कट-
a. proche
m.
nt. proximité
-अम् près de, vers (gén.
ifc.)
-ए id.
tout près
-ई-भूत- a. v. rapproché.
°वर्तिन्- °स्थ- a. qui se trouve tout près ou à proximité.