| YouTube Channel

नाभिः (nAbhiH)

 
Apte Hindi
Hindi
नाभिः
पुं*
- "नह् + इञ्, भश्चान्तदेशः"
सूंडी
नाभिः
पुं*
- "नह् + इञ्, भश्चान्तदेशः"
नाभि के समान गर्त
नाभिः
पुं*
- -
पहिए की नाह
नाभिः
पुं*
- -
"केन्द्र, किरणबिन्दु, मुख्य बिंदु"
नाभिः
पुं*
- -
"मुख्य, अग्रणी, प्रधान"
नाभिः
पुं*
- -
"निकट की रिश्तेदारी, बिरादरी, समुदाय"
नाभिः
पुं*
- -
सर्वोपरि प्रभु
नाभिः
पुं*
- -
निकटसंबंधी
नाभिः
पुं*
- -
क्षत्रिय
नाभिः
पुं*
- -
जन्मभूमि
नाभिः
स्त्री*
- -
कस्तूरी
नाभिः
"पुं* ,
स्त्री*
" - नह्+इञ्
सुंडी
नाभिः
"पुं* ,
स्त्री*
" - नह्+इञ्
सुंडी के समान कोई भी गहराई
नाभिः
पुं*
- -
पहिए की नाह
नाभिः
पुं*
- -
"केन्द्र, मुख्य बिन्दु"
नाभिः
पुं*
- -
खेत
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
नाभिः
noun
चक्रस्य सः भागः यस्मिन् अक्षं संयुज्यते।
"शिल्पी अक्षस्य संयोजनात् प्राक् नाभ्याम् इन्धनं स्थापयति।"
Synonyms:
नाभिः, नाभी, तुन्दकूपी
noun
अङ्गविशेषः, उदरस्थ आवर्तः।
"विष्णोः नाभेः कमलं समुद्भवति।"
Synonyms:
क्षत्रियः, राजन्यः, क्षत्रः, बाहुजः, विराट्, मूर्धाभिषिक्तः, द्विजलिङ्गी, राजा, नाभिः, नृपः, मूर्धकः, पार्थिवः, सार्वभौमः
noun
हिन्दूधर्मशास्त्रानुसारेण चातुर्वर्ण्यव्यवस्थायां द्वितीयः वर्णः तद्वर्णीयानां कर्म ब्राह्मणादीनाम् अन्यवर्णीयानां शत्रोः रक्षणम् इति।
"शरणागतस्य रक्षा क्षत्रियस्य धर्मः अस्ति।"
Synonyms:
केन्द्र बिन्दुः, केन्द्रम्, मध्य-बिन्दुः, नाभिः, मध्यम्, मध्यः, मध्यस्थानम्, मध्यस्थलम्, गर्भः, उदरम्, अभ्यन्तरम्, हृदयम्
noun
कस्यापि वृत्तस्य परिधेः पङ्क्तेः वा याथार्थेन मध्ये वर्तमानो बिन्दुः।
"अस्य वृत्तस्य केन्द्रबिन्दुं छिन्दन्तीं रेखां लिखतु।"
Tamil
Tamil
நாபி4: : தொப்புள், முக்கிய இடம், நடு இடம், கேந்திரம், முக்கியமானவன்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नाभिः,
पुं,
(नह्यते बध्नाति विपक्षादीनिति ।नह बन्धे + “नहो भश्च ।” उणां १२५ ।इति इञ् भश्चान्तादेशः ।) मुख्यनृपः चक्र-मध्यम् (यथा, पञ्चतन्त्रे ९३ ।“अरैः सन्धार्य्यते नाभिर्नाभौ चाराः प्रतिष्ठिताः ।स्वामिसेवकयोरेवं वृत्तिचक्रं प्रवर्त्तते
”)क्षत्त्रियः इति मेदिनी भे,
प्रियव्रतराज-पौत्त्रः (अग्नीध्रस्य पुत्त्रः यथा, ब्रह्माण्डे ।३५ अध्याये ।“तस्य पुत्त्रा बभूबुस्तु प्रजापतिसमा नव ।ज्येष्ठो नाभिरिति ख्यातस्तस्य किंपुरुषोऽनुजः
”“नाभये दक्षिणं वर्षं हिमवन्तं पिता ददौ
”)गोत्रम् इति संक्षिप्तसारोणादिवृत्तिः
(प्रधा-नम् इति विश्वः
यथा, रघुः १८ २० ।“सुतोऽभवत् पङ्कजनाभकल्पंकृत्स्नस्य नाभिर्नृ पमण्डलस्य
”महादेवः यथा, महाभारते १३ १७ ९२ ।“नाभिर्नन्दिकरो भावः पुष्करः स्थपतिःस्थिरः
”)
नाभिः, पुं
स्त्री,
(नह बन्धे + इञ् भश्चान्तादेशः ।)प्राण्यङ्गम् इति मेदिनी भे,
नाइ इतिभाषा तत्पर्य्यायः नाभी तुन्दकूपी इतिशब्दरत्नावली
उदरावर्त्तः इति राज-निर्घण्टः
(यथा, पञ्चदश्याम् ११७ ।“विष्णुर्नाभेः समुद्भूतो वेधाः कमलजस्ततः ।विष्णुरेवेश इत्याहुर्लोके भागवता जनाः
”)“स गर्भस्थस्य सप्तभिर्म्मासैर्भवति ।” इतिसुखबोधः
(“तस्य चेन्नाभिः पच्येत तां लोध्र-मधुकप्रियङ्गुदारुहरिद्राकल्कसिद्धेन तैलेनाभ्य-ज्यादेषामेवतैलौषधानां चूर्णेनावचूर्णयेदेषनाडी-कल्पनविधिरुक्तः सम्यक्
इति चरके शरीर-स्थाने अष्टमेऽध्याये
) अस्मिन् स्थाने मणि-पुरनामदशदलपद्ममस्ति यथा, --“तदूर्द्ध्वे नाभिदेशे तु मणिपूरं महत्प्रभम् ।मेघाभं विद्युदाभञ्च बहुतेजोमयं ततः
मणिवद्भिन्नं तत् पद्मं मणिपूरं तथोच्यते ।दशभिश्च दलैर्युक्तं डादिफान्ताक्षरान्वितम् ।शिवेनाधिष्ठितं पद्मं विश्वालोकनकारणम्
”इति तन्त्रम्
कस्तूरिकामदे, स्त्री इति मेदिनी भे,