नाट्य (nATya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नाट्य n.
  (-ट्यं) The science or art of dancing or acting,  or the union of
song,  dance,  and instrumental music.
 E.
  नट् to dance,  affix ण्यत्
or ज्य,  or नटानां कर्म ष्यञ् ।

Capeller Eng

English

 नाट्य n.
  dancing,  mimic representation. 

Yates

English

 नाट्य (ट्यं) 1.
n.
  The science or art
of acting or dancing.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

नाट्य 	-	 nATya 	-	 n.
  	-	  dramatic art
नाट्य 	-	 nATya 	-	 n.
  	-	  dance
नाट्य 	-	 nATya 	-	 n.
  	-	  mimic representation
नाट्य 	-	 nATya 	-	 n.
  	-	  dramatic representation
नाट्य 	-	 nATya 	-	 n.
  	-	  performance  [ theatre ]
नाट्य 	-	 nATya 	-	 n.
  	-	  costume of an actor
नाट्य 	-	 nATya 	-	 n.
  	-	  dancing

Wilson

English

 नाट्य
n.
  (-ट्यं) The science or art of dancing or acting,  or the union
of song,  dance,  and instrumental musick.
E.
  नट to dance,  affix ण्यत् or ज्य.

Apte

English

नाट्यम् [nāṭyam],  [नटस्येदं कृत्यं ष्यञ्]

Dancing.

Dramatic representation,  gesticulation
 acting
 नाट्ये च दक्षा वयम् Ratn.*
  1.6
 नूनं नाट्ये भवति च चिरं नोर्वशी गर्वशीला Vikr. 18.29.

The science or art of dancing or acting,  scenic art
 नाट्यं भिन्नरुचेर्जनस्य बहुधाप्येकं समाराधनम् M.*
  1.4.

The costume of an actor
 न लक्ष्यसे मूढदृशा नटो नाट्यधरो यथा Bhāg.*
  1.8.19. -ट्यः An actor. Comp.
   -अङ्गानिn.  (pl. ) ten अङ्गs of नाट्य i. e.  गेयपद,  स्थितपाद्य,  आसीन,  पुष्पगण्डिका,  प्रच्छेदक,  त्रिगूढक,  सैन्धव,  द्विगूढक,  उत्तमोत्तमक,  उक्तप्रत्युक्त. -आगारम् a dancing room.  -आचार्यः a dancing preceptor. -उक्तिः f.
  dramatic phraseology (as: स्वगत,  प्रकाश,  अपवाहित,  जनान्तिक). -धर्मिका,  -धर्मी the rules of dramatic representation.  -प्रियः an epithet of Śiva.  -रासकम् a kind of play consisting of one act
 S. D. -वेदः the science of drama and dancing. -वेदी a stage,  scene.

शाला a dancing-hall.

a theatre.

शास्त्रम् the dramatic science,  dramaturgy.

a work on dramatic representation. 

Apte 1890

English

 नाट्यं [नटस्येदं कृत्यं ष्यञ्] 1 Dancing. 
2 Dramatic representation,  gesticulation,  acting
 नाट्ये च दक्षा वयं Ratn. 1. 6
 नूनं नाट्ये भवति च चिरं नोर्वशी गर्वशीला Vikr. 18. 29. 
3 The science or art of dancing or acting,  scenic art
 नाट्यं भिन्नरुचेर्जनस्य बहुधाप्येकं समाराधनं M. 1. 4. 
4 The costume of an actor. 
ट्यः An actor. 
Comp. 
आचार्यः a dancing preceptor. 
उक्तिः f. dramatic phraseology. 
धर्मिका,  
धर्मी the rules of dramatic representation. 
प्रियः an epithet of Śiva. 
शाला {1} a dancing-hall. {2} a theatre. 
शास्त्रं {1} the dramatic science,  dramaturgy. {2} a work on dramatic representation. 

Monier Williams Cologne

English

 नाट्य n.
  dancing,  mimic representation,  dramatic art,  Kāv.
 
 Pur.
  &c.
   (°ट्येन ind.
  with a gesture,  Kālid.
  &c.
  )

 the costume of an actor,  BhP.
   (cf.   below).

Monier Williams 1872

English

 नाट्य,  अम्,  n. dancing,  mimic or dramatic repre-
sentation,  a play
 action on the stage,  the science or
art of dancing or acting,  scenic art,  the union of song, 
pantomime dance and instrumental music
 the cos-
tume of an actor
 (अस्),  m. an actor,  mime.
—नाट्य-
दर्पण,  अम्,  n. ‘mirror of acting, ’ N. of a work.
—नाट्य-धर्मिका or नाट्य-धर्मी,  f. the rules
of dramatic representation.
—नाट्य-प्रिय,  अस्,  m.
‘fond of dancing, ’ an epithet of Śiva.
—नाट्य-
लोचन-कार,  अस्,  m.,  N. of a chapter of the
Nāma-liṅgānuśāsana by Amara-siṃha.
—नाट्य-शाला, 
f. a room or building for dramatic exhibitions,  a
theatre,  a dancing-room,  (according to some it should
be built near the gate of a palace.)
—नाट्य-शास्त्र, 
अम्,  n. any book on dancing or dramatic repre-
sentation.
—नाट्याचार्य (°य-आच्°),  अस्,  m. a danc-
ing-master.
—नाट्योक्ति (°य-उक्°),  इस्,  f. dramatic
phraseology.

Macdonell

English

 नाट्य nāṭ-ya,  n.
  dance
 dramatic representation,  🞄scenic art
 actorsʼs attire: in.  (represent) 🞄mimetically = on the stage
 -vedī,  f.
  stage
 🞄-śālā,  f.
  dancing-hall
 -śāstra,  n.
  principles 🞄of dramatic art
 -ācārya,  m.
  teacher of 🞄dancing or of the scenic art: -ka,  n.
  office of 🞄a dancing-master
 -ukti,  f.
  theatrical term. 

Benfey

English

 नाट्य नाट्य,  i. e. नट + य,  n.
 
 1.
The art of acting or dancing,  scenic
art,  Bhāg. P. 4,  15,  19.
 2. Mimical
representation,  Mṛcch. 88,  4.
 3.
The attire of an actor,  Bhāg. P. 1,  8,  19.

Apte Hindi

Hindi

नाट्यम्
नपुं*
   - नट +  ष्यञ्
नाचना

नाट्यम्
नपुं*
   - नट +  ष्यञ्
"अनुकरणात्मक चित्रण,  स्वांग,  हावभाव प्रदर्शन,  अभिनय करना"

नाट्यम्
नपुं*
   - नट +  ष्यञ्
"नृत्यकला,  अभिनय कला,  नाटयकला नाटयं भिन्नरुचेर्जनस्य बहुधाप्येकं समाराधनम्- @  मालवि* १/४"

नाट्यम्
नपुं*
   - नट्+ष्यञ्
नाच

नाट्यम्
नपुं*
   - नट्+ष्यञ्
"नाटक प्रस्तुत करना,  अभिनय करना"

नाट्यम्
नपुं*
   - नट्+ष्यञ्
नृत्यकला

नाट्यम्
नपुं*
   - नट्+ष्यञ्
नाटक के पात्र की वेशभूषा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नाट्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭರತನಾಟ್ಯ /ಶಾಸ್ತ್ರರೀತಿಯಿಂದ ಕುಣಿಯುವುದು
निष्पत्तिः - > "ष्यञ्" (५-१-१२४),  "ञ्यः" (४-३-१२९)
व्युत्पत्तिः - > नटस्य कर्म,  नटस्य धर्मः
विस्तारः - > "तौर्यत्रिकं नृत्तगीतं वाद्यं नाट्यमिदं त्रयम्" - अम०,  "नाट्यं तौर्यत्रिके लास्ये" - मेदि०
नाट्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನರ್ತನ ಮಾಡುವುದು (ಕುಣಿಯುವುದು) /ಹಾಡುವುದು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ಬಾರಿಸುವುದು ಈ ಮೂರರ ಮೇಳನ

L R Vaidya

English

 nAwya {% (I) n. %} 1. Dancing
 2. dramatic representation
 3. the science or art of dancing or acting,  नाट्यं भिन्नरुचेर्जनस्य बहुधा ह्येकं समाराधनम् Mal.i.

 nAwya {% (II) m. %} An actor.

Bopp

Latin

 नाट्य n. (a नट s. य) repraesentatio,  actio scenica. UR. 4. 17.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
गीतनृत्तवाद्यत्रयं नाट्यं तौर्यत्रिकं च तत् ।
-wordlist-
 
नाट्य (क्ली),  तौर्यत्रिक (क्ली)

--source--
 
गीतं गानं गेयं गीतिर्गान्धर्वमथ नर्तनम् ।
नटनं नृत्यं नृत्तं च लास्यं नाट्यं च ताण्डवम् ॥ २८० ॥
-wordlist-
 
गीत (क्ली),  गान (क्ली),  गेय (क्ली),  गीति (स्त्री),  गान्धर्व (क्ली),  नर्तन (क्ली),  नटन (क्ली),  नृत्य (क्ली),  नृत्त (क्ली),  लास्य (क्ली),  नाट्य (क्ली),  ताण्डव (पुंक्ली)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 नाट्यं,  क्ली,
   (नटानां कार्य्यम् । नट + “छन्दोगौक्-थिकयाज्ञिकबह्वृचनटात् ञ्यः ।” ४ । ३ । १२९ ।इति ञ्यः ।) नृत्यगीतवाद्यम् । तत्पर्य्यायः ।तौर्य्यत्रिकम् २ । इत्यमरः । १ । ७ । १० ॥
(यथा,  देवीभागवते । १ । ७ । ३० ।“नाट्यं तनोषि सगुणा विविधप्रकारंनो वेत्ति कोऽपि तव कृत्यविधानयोगम् ॥
”)नटानां समूहः । इति व्याकरणम् ॥
 नाट्या-रम्भनक्षत्राणि यथा । अनुराधा १७ धनिष्ठा२३ पुष्यः ८ हस्ता १३ चित्रा १४ स्वाती १५ज्येष्ठा १८ शतभिषा २४ रेवती २७ ॥
 इतिज्योतिषम् ॥
 * ॥
 नाट्यफलं यथा,  --“देवर्षिक्षितिपालपूर्व्वचरितान्यालोक्य धर्म्मादय-स्तत्स्तावाश्रितभूमिकाभिनयने स्यादर्थसिद्धिःपरा ।संगीतायुतचित्तवृत्तिभरणा वश्या भवन्त्यङ्गनाज्ञानं शङ्करसेवयेति कथितं नाट्यं चतुर्व्वर्ग-दम् ॥
यो यस्य दयितो भावः स तं नाट्ये निरीक्षते ।अतः सर्व्वमनोहारि नाट्यं कस्य न रञ्जकम् ॥
”नाट्योत्पत्तिर्यथा,  --“इहानुश्रूयते ब्रह्मा शक्रेणाभ्यर्थितः पुरा ।चकाराकृष्य वेदेभ्यो नाट्यवेदन्तु पञ्चमम् ॥
उपवेदोऽथ वेदाश्च चत्वारः कथिताः स्मृतौ ।तत्रोपवेदो गान्धर्व्वः शिवेनोक्तः स्वयम्भुवे ॥
तेनापि भरतायोक्तस्तेन मर्त्ये प्रचारितः ।शिवाब्जयोनिभरतास्तस्मादस्य प्रयोजकाः ॥
”इति सङ्गीतदामोदरः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नाट्य न०
  नटस्य इदं कृत्यस् “छन्दोगौकिथकेत्यादिना” पा०ष्यञ् । १ नटकृत्ये नृत्यगीतवाद्यात्मके २ लास्ये वाक्या-र्थाभिनये च तत्फलादिकं सङ्गीतदा० उक्तं यथा“देवर्षिक्षितिपालपूर्वचरितान्यालोक्य धर्मादयस्तत्स्ताबाश्रितभूमिकाभिनयने स्यादर्थसिद्धिः परा । सङ्गी-तायुतचित्तवृत्तिहरणावश्या भवन्त्यङ्गना ज्ञानं शङ्करसेव-येति कथितं नाट्यं चतुर्वर्गदम् । यो यस्य दयितो भावःस तं नाट्ये निरीक्षते । अतः सर्वमनोहारि नाट्यं कस्यन रञ्जकम्” । नाट्योत्पत्तिर्यथा “इहानुश्रूयते ब्रह्माशक्रेणाभ्यर्थितः पुरा । चकाराकृष्य वेदेभ्यो नाट्यवेदन्तुपञ्चमम् । उपवेदोऽथ वेदाश्च चत्वारः कथिताः स्मृतौ ।तत्रोपवेदो गान्धर्वः शिवेनोक्तः सयम्भुवे । तेनापिभरतायोक्तस्तेन मर्त्ये प्रचारितः । शिवाब्जयोनिभरता-स्तस्मादस्य प्रयोजकाः” । नाट्यारम्भमुहूर्त्तादिनिरूपणायपी० धा० वसिष्ठ आह “त्रिकोत्तरामित्रगुरुश्रविष्ठाहस्ते-न्द्रवारीश्वरपौष्णभेषु । सङ्गीतनृत्यादिसमस्तकर्म कार्यंविभौमार्कजवासरेषु” । श्रीपतिरपि “हस्तः पुष्यो वासवंचानुराधा ज्येष्ठा पौष्णं वारुणं चोत्तराश्च । पूर्वाचार्यैःकीर्त्तितश्चन्द्रवर्त्ती नृत्यारम्भे शोभनोऽयं भवर्गः” । काश्यपः“लग्नसंस्थे बुधे चन्द्रे बुधराशौ तु वीक्षिते । शुभग्रहै-श्चतुर्थस्थैर्नाट्यारम्भः प्रशस्यते” । अतएव रतमालायाम्“बुधे विलग्ने शशिनि ज्ञराशौ शुभवीक्षिते । हिकुकस्थैः शुभैर्नाट्यप्रारम्भः सद्भिरिष्यते” ।

Capeller

German

 नाट्य n.
  Tanz,  Mimik,  Darstellung.

Stchoupak

French

 नाट्य-
 nt. art mimique ou dramatique 
 œuvre dramatique,  pantomime, 
représentation théâtrale 
 costume d'acteur 
 (en comp. acteur) 
 -एन
avec un geste.
°धर- a. qui porte un costume d'acteur.
°वेदी- f.
  scène,  tréteau.
°शास्त्र- nt. doctrine de l'art dramatique ou mimique 
 chorégraphie 
traité de Bharata sur le théâtre.
नाट्याचार्य- m.
  maître de danse 
 -क- nt. ses fonctions.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.