| YouTube Channel

नवमी (navamI)

 
Spoken Sanskrit
English
नवमी navamI
f.
 ninth
नवमी navamI
f.
 9th day of a lunar half-month
Monier Williams Cologne
English
नवमी॑ (ई),
f.
 (sc. तिथि) the 9th day of a lunar half-month.
Apte Hindi
Hindi
नवमी
स्त्री*
 - -
चान्द्रमास के पक्ष का नवाँ दिन
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नवमी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂಬತ್ತನೆಯ
निष्पत्तिः - > "डट्" (५-२-४८) - डटो मडागमः (५-२-४९) - "ङीप्" (४-१-१५)
व्युत्पत्तिः - > नवानां पूरणः
L R Vaidya
English
navama {% a. (f. मी) %} The ninth.
navamI {% f. %} The ninth day of a lunar fortnight.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 नवमी
noun
चान्द्रमासस्य कस्यापि पक्षस्य नवतमा तिथिः।
"अद्य कृष्णपक्षस्य नवमी अस्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dgu po
१) नवम २) नवमी ३) शूर्पक
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नवमी,
स्त्री,
 (नवम + टित्त्वात् ङीप् ।) तिथि-विशेषः । सा चन्द्रस्य नवमकलाक्रियारूपा ।शुक्लपक्षे ९ कृष्णपक्षे २४ पञ्जिकाकारसङ्केतेनएतदङ्कबोधिता ॥
अथ नवमीव्यवस्था । “साचाष्टमीयुता ग्राह्या युग्मात् । भविष्ये ।‘मासैश्चतुर्भिर्यत् पुण्यं विधिना पूज्य चण्डिकाम् ।तत् फलं लभते वीर नवम्यां कार्त्तिकस्य च ॥
’तथा भविष्ये ।‘माघे मासि तु या शुक्ला नवमी लोकपूजिता ।महानन्देति सा प्रोक्ता सदानन्दकरी नृणाम् ॥
स्नानं दानं जपो होमो देवार्च्चनमुपोषणम् ।सर्व्वं तदक्षयं प्रोक्तं यदस्यां क्रियते नरैः ॥
’तथा कालिकापुराणम् ।‘नवम्यां नववर्षाणि राजन् ! पिष्टाशनो भवेत् ।तस्य तुष्टा भवेद्गौरी सर्व्वकामप्रदा शुभा ॥
’अद्येत्यादि नवम्यान्तिथावारभ्य नव वर्षाणियावत् प्रतिशुक्लनम्यां पिष्टेतरभोजननिवृत्ति-व्रतमिति सङ्कल्पे विशेषः । सर्व्वकामप्रदगौरी-तोषः फलम् ।” इति तिथितत्त्वम् ॥
श्रीराम-नवमीव्यवस्था तच्छब्दे द्रष्टव्या ॥
* ॥
इयं दुर्गा-तिथिः । तत्र तस्याः पूजा कर्त्तव्या । यथा, --ब्रह्मोवाच ।“इयं देवी वरारोहा यातु शैलं हिमाचलम् ।तत्र यूयं सुराः सर्व्वे गत्वा नन्दत माचिरम् ॥
नवम्याञ्च सदा पूज्या इयं देवी समाधिना ।वरदा सर्व्वलोकानां भविष्यति न संशयः ॥
नवम्यां यश्च पिष्टाशी भविष्यति हि मानवः ।नारी वा तस्य सम्पन्नं भविष्यति मनोगतम् ॥
”इति वराहपुराणम् ॥
कार्त्तिकशुक्लनवम्यां जगद्धात्रीपूजाप्रमाणानियथा, --“प्रपूजयेज्जगद्धात्रीं कार्त्तिके शुक्लपक्षके ।दिनोदये च मध्याह्ने सायाह्ने नवमेऽहनि ॥
”इति मायातन्त्रे १७ पटलः ॥
“कुम्भराशिगते चन्द्रे नवम्यां कार्त्तिकस्य च ।उषस्यर्द्धोदितो भानुर्द्दुर्गामाराध्य यत्नवान् ॥
पुत्त्रारोग्यधनं लेभे लोकसाक्षित्वमेव च ।तां तिथिं प्राप्य मनुजः शनिभौमदिने यदि ।प्रपूजयेन्महादुर्गां धर्म्मकामार्थमोक्षदाम् ॥
”इति कात्यायनीतन्त्रे ७८ पटलः ॥
“कार्त्तिके शुक्लपक्षे तु त्रेतायाः प्रथमेऽहनि ।त्रिसन्ध्यं पूजयेद्देवीं दुर्गां सम्पत्प्रवृद्धये ॥
”इत्युत्तरकामाख्यातन्त्रे ११ पटलः ॥
अथ नवमीजातफलम् । यथा, कोष्ठीप्रदीपे ।“विरोधकर्त्ता सुजनैरगम्यःपरापकारार्थमतिः कुशीलः ।आचारहीनः कृपणः कठोरःप्रसूतिकाले नवमी यदि स्यात् ॥
”