| YouTube Channel

नभ्य (nabhya)

 
शब्दसागरः
English
नभ्य
mfn.
 (-भ्यः-भ्या-भ्यं) Relating to the nave of a wheel, resembling it,
&c.
E.
 नभ for नाभि, and यत्
aff.
Capeller Eng
English
1 नभ्य
a.
 misty, cloudy.
2 न॑भ्य
n.
 nave of a wheel, centre
i.g.
Yates
English
नभ्य (भ्यः-भ्या-भ्यं)
a. Relating to the
nave of a wheel, like it.
Spoken Sanskrit
English
नभ्य - nabhya -
adj.
 - moist
नभ्य - nabhya -
adj.
 - cloudy
नभ्य - nabhya -
adj.
 - foggy
नभ्य - nabhya -
adj.
 - belonging to or fit for a nave
नभ्य - nabhya -
n.
 - centre part of a wheel
नभ्य - nabhya -
n.
 - nave
नभ्य - nabhya -
n.
 - middle
Wilson
English
नभ्य
mfn.
 (-भ्यः-भ्या-भ्यं) Relating to the nave of a wheel,
resembling it, &c.
E.
 नभ for नाभि, and यत्
aff.
Apte
English
नभ्य [nabhya],
a.
 Cloudy, misty. -भ्यम् The central part of a wheel
cf.
 नाभि. तदेतन्नभ्यम् Bṛi.
Up.*
 1.5.15.
Apte 1890
English
नभ्य a. Cloudy, misty.
भ्यं The central part of a wheel
cf. नाभि.
Monier Williams Cologne
English
1. नभ्य
mfn.
 foggy, moist, cloudy,
ŚāṅkhGṛ.
2. न॑भ्य
n.
 the centre part of a wheel, the nave,
AV.
Br.
&c.
the middle (-स्थ
mfn.
 standing in the m°),
ŚBr.
न॑भ्य
mfn.
 (according to g. गव्-आदि
fr.
 नाभि) belonging to or fit for a nave,
Uṇ.
 iv, 125, Sch.
Monier Williams 1872
English
1. नभ्य, अस्, आ, अम्, foggy, misty, cloudy.
नभ्य 2. नभ्य, अम्, n. (said to be fr. नभ
for नाभि), Ved. the centre part of a wheel, the
nave
the middle.
—नभ्य-स्थ, अस्, आ, अम्,
standing in the middle
belonging to the nave of
a wheel, fit for a nave
नभ्यं तैलम्, oil for
greasing the nave of a wheel.
Macdonell
English
नभ्य 1. nabh-ya,
a.
 misty, cloudy.
नभ्य 2. nábhya,
n.
 nava (of a wheel)
centre.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नभ्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಕ್ಷಪುಟಕ್ಕೆ ಹಿತವಾದ ತೈಲ /ಗಾಡಿಯ ಚಕ್ರದ ಮಧ್ಯದ ರಂಧ್ರಕ್ಕೆ ಹಾಕುವ ಎಣ್ಣೆ
निष्पत्तिः - > "यत्" (ग० ५-१-२) । नाभेर्नभादेशश्च ।
व्युत्पत्तिः - > नाभये रथचक्रावयवाय हितम्
नभ्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಗಾಡಿಯ ದೂರಿ
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अस्पष्ट, अनच्छ, नभस्य, नभ्य, सुनीहार
adjective
स्पष्टं न दृश्यमानः।
"कूहया पुरतः सर्वम् अस्पष्टं दृश्यते।"
Synonyms:
 मेघाच्छन्न, मेघाच्छादित, नभ्य, नीरदिन्, मैघ
adjective
मेघैः आच्छादितः।
"मेघाच्छन्ने आकाशे विद्युत् प्रकाशते।"
Vedic Reference
English
Nabhya, the ‘nave’ of the wheel, is mentioned in the
Atharvaveda^1 and later.^2 See also Nābhi.
1) vi. 70, 3
xii. 1, 12.
2) Aitareya Brāhmaṇa, iv. 15
Śata-
patha Brāhmaṇa, iii. 5, 3, 20
Kauṣī-
taki Brāhmaṇa, ix. 4
Bṛhadāraṇyaka
Upaniṣad, i. 3, 23, etc.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नभ्यं, त्रि, नभस्येदमित्यर्थे ष्यञ्प्रत्ययः । नभसम्बन्धि ।(नाभये हितम् । नाभि + “उगवादिभ्यो यत् ।”५ । १ । २ । इति यत् । “नाभि नभञ्च ।” इतिनभादेशः । रथाङ्गम् । “नभ्योऽक्षः । नभ्य-मञ्जनम् । रथनाभावेवेदम् ॥
” इति सिद्धान्त-कौमुदी ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नभ्य
त्रि०
 नाभये रथचक्रावयवभेदायहितम् तामर्हति वागवादि० यत् “नाभिर्नभञ्च” पा० ग० नभादेशः । रथा-दिचक्रावयवहिते १ तैलादौ २ तदर्हे च “तदेतन्नभ्यंयदयमात्मा” शत० ब्रा० १४ । ४ । ३ । २३ “तदेव रथचक्र-दृष्टान्तेन स्पष्टयति नाभिश्चक्रापण्डिका नाभ्यै हितंनाभिमर्हतीति वा नभ्यम् तदेतल्लोके प्रसिद्धं चक्रपि-ण्डिकास्थानीयम्, किं तत् यदयमात्मा योऽयं शरी-रम्” भा० । ३ अक्षे ४ रथचक्रानुगुणे अञ्जने च । “न-भ्योऽक्षः नभ्यमञ्जनं रथचक्रनाभावेवेदम्” सि० कौ० ।“नभ्योऽक्ष इति सच्छिद्रो रथाङ्गावयवो नाभिस्तदनुप्र-विष्टः काष्ठविशेषोऽक्षः स च तदनुगुणत्वात् नाभयेहितः । अञ्जनं तैलाभ्यङ्गः तदपि स्नेहमयत्वात् नाभयेहितम्” मनो० । शब्दकल्पद्रुमे नभ्यशब्दस्य नभःप्रकृति-कत्वेन साधनमन्यार्थपरत्वकथनञ्च निर्मूलम् । “पश्चादु-त्तरवेदेस्त्रिषु प्रक्रमेषु मत्या वा मग्यस्थे अभिमन्त्रयतेऽत्ररमेथामिति” कात्या० श्रौ० ८ । ४ । ५ “नध्यमं चक्रस्य फलकंनभ्यम् “नाभिर्नभं चेति” प्रत्ययसंनियोगेन नाभेर्नभभावःनभ्ये तिष्ठतो नभ्यस्थे मध्यमे च फलके स्थापयेदि-त्यर्थः” कर्कः ।
Capeller
German
1. नभ्य nebelig, wolkig.
2. न॑भ्य
n.
 Nabe (des Rades), Mitte.
Grassman
German
nábhya, n., Nabe des Rades (s. nābhi).
-e [du.] in nábhye va {230, 4}
wo der Text nábhyeva hat, Pada nábhyā iva.
-āni {164, 48}.
Burnouf
French
नभ्य नभ्य a. (नभि) du moyeu de la roue, tel qu'un
moyeu.
Stchoupak
French
नभ्य-
nt. moyeu de la roue (= नाभि-).