| YouTube Channel

ध्वंस् (dhvaMs)

 
Capeller Eng
English
ध्वंस् ध्वंसति ध्वंस°ते
pp.
ध्वस्त (q.v. ) sink
down, fall to dust, perish (also
P.
ध्वस्यते)
be gone (only
imper.
).
C.
ध्वंस॑यति,
pp.
ध्वंसित strew, fell, destroy, violate (a.
woman). ध्वस॑यति spatter, sparkle. अप be gone (only
imper.
).
अव
M.
be scattered or dispersed. नि
C.
(ध्वसयति) scatter,
destroy. विनि be gone (only
imper.
). प्र
M.
flow away, subside
(water)
fall to dust, perish वि
M.
(A. ) be scattered, crumble down.
C.
(°ध्वंसयति) crush, waste, destroy. Cf. अपध्वस्त, आध्वस्त,
उपध्वस्त॑, परिध्वस्त, विध्वस्त.
Apte
English
ध्वंस् [dhvaṃs], 1 Ā. (ध्वंसते, ध्वस्त)
To fall down, fall to pieces, be reduced to dust or powdor
प्राणा दध्वंसिरे गात्रं तस्तम्भे प्रिये हते
Bk.*
14.55
15.93
To drop, sink, despond
प्रयान्तीव प्राणाः सुतनु हृदयं ध्वंसत इव
Māl.
9.45.
To perish, be ruined or decayed.
To be eclipsed धूमैर्ध्वस्तार्कभासां सघनमिव दिशां मण्डलं दर्शयन्तः
Mu.*
3.28.
To be covered with dust.
To scatter or sprinkle over.
To go.
Caus.
(ध्वंसयति) To destroy, ruin, remove.
Apte 1890
English
ध्वंस् {c1c} A. (ध्वंसते, ध्वस्त) 1 To fall down, fall to pieces, be reduced to dust or powder
Bk. 15. 93
14. 55.
2 To drop, sink, despond
Māl. 9. 44.
3 To perish, be ruined or decayed.
4 To be eclipsed
Mu. 3. 28.
5 To be covered with dust.
6 To scatter or sprinkle over.
7 To go.
Caus. (ध्वंसयति) To destroy, ruin, remove.
Monier Williams Cologne
English
ध्वंस् or ध्वस्
cl.
1. Ā.
P.
ध्वंसति (to go,
Naigh.
ii, 14), °ते (Dhātup. xviii, 16
perf. दध्वंसुर्,
Up.
दध्वंसिरे,
MBh.
[also ध्वंसिरे]
Bhaṭṭ.
-दध्वसे,
RV.
aor.
-ध्वस॑न्,
RV.
viii, 54, 5
अध्वंसिष्ट
Gr.
fut. ध्वंसिष्यते, °सिता, ib.
ind.
p.
-ध्वस्य,
MBh.
),
to fall to pieces or to dust, decay, be ruined, perish,
RV.
&c.
&c.
to be gone, vanish (only
Impv.
ध्वंस, °सत, °सताम्),
MBh.
Hariv.
R.
to scatter, cover
&c.
(only ध्वस्त, q.v.) :
Pass.
ध्वस्यते (Pāṇ. vi, 4, 24,
Kāś.
)
°ति (GopBr. ) to be destroyed, perish:
Caus.
ध्वंस॑यति, °ते, to scatter,
TBr.
to destroy, disperse, disturb,
R.
Daś.
to violate (a woman),
Kathās.
ध्वस॑यति, to scintillate, sparkle (Agni),
RV.
i, 140, 3
5 :
Desid.
दिध्वंसिषते
Gr.
:
Intens.
दनीध्वस्यते, °ध्वंसीति,
Pāṇ.
vii, 4, 84,
Kāś.
ध्वंस् [cf.
Germ.
dunst, tunst
Angl.Sax. dûst, Engl. dust.]
Monier Williams 1872
English
ध्वंस् ध्वंस् (sometimes written ध्वस्),
cl. 1. A. ध्वंसते (ep. also -ति), द-
ध्वंसे, ध्वंसिष्यते, अध्वंसिष्ट, अध्वसत्,
ध्वंसितुम्, to fall down, fall to pieces, fall to dust,
be reduced to powder, decay, to be ruined
perish
to become eclipsed
to scatter or sprinkle over, cover
with
to be covered or sprinkled with dust
(the
imperative ध्वंस, ध्वंसत, = ‘be gone, ‘away
with you, ‘vanish’): Pass. ध्वस्यते, to be destroyed,
perish, &c.: Caus. ध्वंसयति, to cause to fall,
fell, throw down, cause to perish, destroy
to inter-
rupt
ध्वसयति, &c., Ved. to scatter, disperse
(darkness &c.): Desid. दिध्वंसिषते: Intens. द-
नीध्वस्यते and दनीध्वंस्ति, दनीध्वंसीति
[cf. Goth. drus, ‘to fall
drausya = ‘I fall, = Caus.
ध्वंसयामि: Old Germ. troryu, ‘I gush.’]
Macdonell
English
ध्वंस् DHVAṂS, Ⅰ. dhváṃsa, fall, fall to 🞄pieces, perish
go away, be off (only 🞄impv.)
ps. dhvasyate: pp. dhvasta, fallen
🞄lost
disappeared
covered with (in. or —°)
🞄cs. dhvaṃsáya, fell
pull down
destroy
🞄violate: pp. dhvaṃsita, apa, pp. fallen from 🞄power
degraded
destroyed. pari, pp. covered. 🞄[Page135-1] 🞄with (—°)
destroyed. pra, pp. perished
cs. 🞄cause to fall, destroy. vi, disperse: pp. destroyed, 🞄ruined
cs. crush
devastate, destroy.
Benfey
English
ध्वंस् ध्वंस्, base of the pass.
and some other forms, ध्वस्, i. 1, Ātm.
(also Par., MBh. 1, 3596).
1. To fall
to pieces, to perish, Bhaṭṭ. 14, 55.
2.
To go away, MBh. 3, 12525. Ptcple. of
the pf. pass. ध्वस्त,
1. Fallen, Rām.
3, 58, 38.
2. Lost, 1, 58, 10.
3. Hurt,
6, 20, 22.
4. Disappeared 5, 21, 12.
5.
Covered, MBh. 10, 662. Caus. ध्वं-
सय,
1. To fell, Rām. 5, 63, 23.
2. To
destroy, Daśak. in Chr. 188, 18.
3. To
interrupt, Rām. 2, 60, 15. -- With the
prep. अप अप,
1. To go away, Hariv.
720.
2. To cause to go away, MBh. 1,
5596. अपध्वस्त, Reviled, miserable,
Mṛcch. 124, 3 (crazed, Wils.). -- With
अभि अभि, To attack, MBh. 5, 3230. --
With उद् उद्, Caus. To cover, MBh.
13, 4817. -- With समुद् सम्-उद्, To
cover, Rām. 2, 42, 10. -- With उप उप,
pass. To be attacked, Suśr. 1, 21, 14. --
With विनि वि-नि, विनिध्वस्त, De-
stroyed, Rām. 2, 125, 13 Gorr. -- With
परि परि, परिध्वस्त,
1. Destroyed,
Rām. 2, 33, 18.
2. Covered, 2, 41, 11
Gorr. -- With प्र प्र, प्रध्वस्त,
Perished, Bhartṛ. 3, 26. Caus.
1. To
cause to fall, MBh. 7, 1387.
2. To de-
stroy, 1529. -- With प्रति प्रति, प्रति-
ध्वस्त,
1. Afflicted, MBh. 12, 3606.
2.
Left (?), 3717. -- With वि वि, To crum-
ble down, MBh. 12, 7978.
2. To dis-
perse, 5, 5877. विध्वस्त,
1. Fallen,
3, 2668.
2. Fallen to pieces, Rām. 2,
114, 6.
3. Destroyed, MBh. 1, 7675.
4. Whirled up, Rām. 6, 19, 12. Caus.
1. To break to pieces, MBh. 1, 8282.
2. To crush, 3, 16501.
3. To destroy,
Rām. 5, 26, 37.
4. To hurt, 3, 53, 51.
-- With प्रवि प्र-वि, प्रविध्वस्त,
1.
Thrown away, Rām. 6, 22, 26.
2.
Struck, Hariv. 10627. -- Cf. perhaps Lat.
vastus, vastare
O.H.G. wôsti
A.S.
weste
Goth. driusan
A.S. dreosan,
dysi, dyselic, dysig, dysian.
L R Vaidya
English
DvaMs {% vt. or vi. 1A (pp. ध्वस्त
pres. ध्वंसते) %} 1. To fall down, to fall to pieces, to be reduced to dust, Bt.xv.93
2. to perish
3. to become eclipsed.With प्र-, to perish, to be destroyed.With वि-, 1. to fall to pieces
2. to be dispersed
3. to perish, to be destroyed.
Bopp
Latin
ध्वंस् 1. A. decidere, labi. MAH. 1. 3596.: नन्दने स्थितम्
माम् अब्रवीद् ध्वंसे ऽति. TROP. perire. BHATT. 14.
55.: प्राणा दध्वंसिरे
R. Schl. II. 34. 24.: म्रियतान् ध्वं-
सताम् वे ऽयम्. -- पांशुध्वस्त pulvere obrutus. N. 12.
115.
रजसा ध्वस्त id. R. Schl. II. 58. 3. Caus. caedere.
BHATT. 15. 94.: मूर्धानम् अदध्वंसन् नरद्विषः. TROP.
interrumpere. R. Schl. II. 60. 15.: ध्वंसयित्वा तद्वाक्यम्.
(Cf. ध्वंस् cum भ्रंस् sicut supra धृ cum भृ. Ad ध्वंस् tra-
himus goth. DRUS eadere - driusa, draus, drusum-
mutatâ semivocali v in r, attenuato a in u
v. gr. comp.
20. Caus. drausja praecipito = ध्वंसयामि
germ. vet.
trôriu fundo, v. Graff. 5. 545. sq. Ad ध्वंस् etiam hib.
tuitim cado referri posset, mutato s in t, vel ut Denom.
a ध्वस्त lapsus, ejecto s.)
c. अप rejicere, repudiare, repellere. MAH. 1. 5596.: नचा
ऽप्य् अन्यम् अपध्वंसेत् कोपसंयुतः
MR. 235. 8.: मूर्ख
अपध्वस्तो ऽसि.
c. उत् praef. सम् समुद्ध्वस्त obrutus. R. Schl. II. 42.
10.: रेणुसमुद्ध्वस्त.
c. परि i. q. simpl. R. Schl. II. 33. 18.: परिध्वस्ताजिराणि…
वेश्मानि.
c. वि
1) labi. N. 16. 15.: विध्वस्तपर्ण
SU. 2. 24.: विध्व-
स्तनगराश्रम
A. 10. 62.: विध्वस्ते पुरे.
2) Transit.
caedere, profligare. MAH. 1. 7765.: शरैर् विध्वस्य चौ-
रान्
R. Schl. I. 66. 9.: विध्वस्य त्रिदशान्. Caus. cae-
dere, profligare. MAH. 1. 4455. 8282. 3. 16501.
Lanman
English
√dhvaṃs or dhvas (dhváṃsati, -te
dadhváṃsa,
dadhvasé
ádhvasat
dhvastá
-dhvásya).
—1. fall to dust, perish
dhvasta, exhausted, hurt, impaired
—2.
vanish, be off
—3. only in ppl. dhvasta,
bestrewn, covered over, esp. with dust.
[cf. Eng. dus-t
prob. also AS. dwǣs and
dysig, ‘foolish, Eng. dizzy, Old High Ger.
tusīc, ‘foolish.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
ध्वंस् (ध्वं꣡सुँ॒ अवस्रंसने ध्वंसुँ गतौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = ध्वंसनम्
अनीयर् = ध्वंसनीयः - ध्वंसनीया
ण्वुल् = ध्वंसकः - ध्वंसिका
तुमुँन् = ध्वंसितुम्
तव्य = ध्वंसितव्यः - ध्वंसितव्या
तृच् = ध्वंसिता - ध्वंसित्री
क्त्वा = ध्वंसित्वा / ध्वस्त्वा
ल्यप् = प्रध्वस्य
क्तवतुँ = ध्वस्तवान् - ध्वस्तवती
क्त = ध्वस्तः - ध्वस्ता
शानच् = ध्वंसमानः - ध्वंसमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
ध्वंस्
मूलधातुः:
ध्वंसु
धात्वर्थः:
अधःपतने, गतौ (अवस्रंसने -चारु.)
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
अधः पतने अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
ध्वंसते
अनुबन्धादिविशेषः:
द्युतादिः
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
नश्, प्रणश्, विनश्, अवसद्, उत्सद्, ध्वंस्, प्रध्वंस्
verb
अस्तित्वोच्छेदनानुकूलः व्यापारः।
"ग्रामस्य पुरातनः विद्यालयः अनश्यत्।"
Synonyms:
अस्तं गम्, अस्तम् इ, ध्वंस्, निविश्, प्रणश्, विनश्, सम्प्रणश्, प्रविली, सम्प्रली, विनिध्वंस्, अनुक्षीय, अनुविनश्, अपगम्, अपगा
verb
भवनोच्छेदनानुकूलः व्यापारः।
"इदानीं क्रमेण प्राणिनां प्रजातयः अस्तं गच्छन्ति।"
Synonyms:
अवगल्, ध्वंस्, अपगम्, उपश्च्युत्, निपत्
verb
कस्य अपि खण्डानां स्वयम् एव अधःपतनानुकूलः व्यापारः।
"तस्याः बहूनि केशाणि अवगलन्ति।"
Capeller
German
ध्वंस् ध्वंसति, °ते zerfallen, zerstieben, zu
Grunde gehen (meist Pass. ध्वस्यते).
p.p. ध्वस्त zerfallen, vernichtet, zerstreut
bestreut, bedeckt mit (Instr. o. —°).Caus. ध्वंस॑यति streuen, vernichten
ध्वस॑यति spritzen, sprühen
p.p. ध्वंसित
vernichtet, gescheitert (Mühe),
geschändet (Weib). अप, p.p. अपध्वस्त
gestürzt, gesunken, verkommen
aufgegeben,
verlassen. परि, p.p. परिध्वस्त
überzogen, bedeckt mit (—°) वि (meist
Med.) zerstieben, auseinander fallen
p.p. विध्वस्त aufgewirbelt (Staub), aus
einandergefallen, vernichtet.
Grassman
German
(√dhvaṃs), siehe dhvas.
Burnouf
French
*ध्वंस् ध्वंस्। ध्वंसे [et qqf.
ध्वंसामि]
p. दध्वंसे
f2. ध्वंसिष्ये
a1.
अध्वंसिषि
a2. अध्वसम्। Ps. ध्वस्ये
pp. ध्वस्त।
Aller. Tomber: पंशुधुध्वस्त sur lequel est tombée de la
poussière, couvert de poussière.
Déchoir
périr.
Etre
repoussé, éprouver un refus.
Stchoupak
French
ध्वंस्-
(ध्वस्-) {%dhvaṃsati -te
dadhvaṃsuḥ dadhvaṃsire
%}
ध्वस्यते ध्वंसयति{% -te
dhvasta- °dhvasya %} -- tomber en morceaux, en
poussière, se détacher (par la chute)
s'effondrer, périr, dépérir, être
détruit, disparaître
pass. périr
caus. faire tomber, etc.
éparpiller,
disperser, déranger, détruire
violer (une femme).