धातुः: ध्यै
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: चिन्तायाम्
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: ध्यायति
अनुबन्धादिविशेषः: ऐकारान्तः


ध्यै चिन्तायाम् 
- ध्यायति । दध्यौ । ध्याता । धीः । ध्यातः ।। 912 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ध्यै चिन्तायाम्”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ध्यायकः-यिका, ध्यापकः-पिका, दिध्यासकः-सिका, दाध्यायकः-यिका;</li> <li> ध्याता-त्री, ध्यापयिता-त्री, दिध्यासिता-त्री, दाध्यायिता-त्री;</li> <li> ध्यायन्-न्ती, ध्यापयन्-न्ती, दिध्यासन्-न्ती;</li> <li> -- ध्यास्यन्-न्ती-ती, ध्यापयिष्यन्-न्ती-ती, दिध्यासिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- ध्यापयमानः, ध्यापयिष्यमाणः, -- दाध्यायमानः, दाध्यायिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm03">3</a> सुधीः <a href="#foot_krm04">4</a> -सुधियौ-सुधियः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm05">5</a> <a href="#foot_krm06">6</a> ध्यातम्-तः, ध्यापितः, दिध्यासितः, दाध्यायितः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> दूढ्यः, मध्यः, <a href="#foot_krm08">8</a> धीवा-धीवरी, <a href="#foot_krm09">9</a> आढ्यः, ध्यापः, दिध्यासुः, दाध्यः;</li> <li> ध्यातव्यम्, ध्यापयितव्यम्, दिध्यासितव्यम्, दाध्यायितव्यम्;</li> <li> ध्यानीयम्, ध्यापनीयम्, दिध्यासनीयम्, दाध्यायनीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm10">10</a> ध्येयम्, ध्याप्यम्, दिध्यास्यम्, दाध्याय्यम्;</li> <li> <a href="#foot_krm11">11</a> ईषद्ध्यानः-दुर्द्ध्यानः-सुध्यानः;</li> <li> -- -- ध्यायमानः, ध्याप्यमानः, दिध्यास्यमानः, दाध्याय्यमानः;</li> <li> ध्यायः, ध्यापः, दिध्यासः, दाध्यायः;</li> <li> ध्यातुम्, ध्यापयितुम्, दिध्यासितुम्, दाध्यायितुम्;</li> <li> ध्यातिः, सन्ध्या, ध्यापना, दिध्यासा, दाध्याया;</li> <li> ध्यानम्, ध्यापनम्, दिध्यासनम्, दाध्यायनम्;</li> <li> <a href="#foot_krm12">12</a> ध्यात्वा, ध्यापयित्वा, दिध्यासित्वा, दाध्यायित्वा;</li> <li> आध्याय, अभिध्याप्य, आदिध्यास्य, आदाध्याय्य;</li> <li> <a href="#foot_krm13">13</a> ध्यायम् २, ध्यात्वा २, ध्यापम् २, ध्यापयित्वा २, दिध्यासम् २, दिध्यासित्वा २, दाध्यायम् २;</li> <li> दाध्यायित्वा २। <a href="#foot_krm14">14</a></li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (९२५)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९०८। सक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[४। ‘ध्यायतेः सम्प्रसारणं च’ (वा। ३-२-१७८) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु क्विप्प्रत्ययः, सम्प्रसारणम्, पूर्वरूपादिकं च। द्विवचनादिषु ‘न भूसुधियोः’ (६-४-८५) इति यणो निषेधात् ‘अचि श्नुधातु--’ (६-४-७७) इति इयङ्।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[आ। ‘निद्रायदिन्दीवरभाजि मज्जन्नध्राणधीस्तत्र च तं ददर्श।।’ धा। का। २।३०।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [पृष्ठम्०८१७+ २३]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[१। ‘संयोगादेरातो धातोर्यण्वतः’ (८-२-४३) इति निष्ठानत्वे प्राप्ते ‘न ध्याख्यापॄ--’ (८-२-५७) इति तस्य निषेधः।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[२। दुष्टं ध्यायतीति दूढ्यः। ‘आतोऽनुपसर्गे--’ (३-२-३) इति कः। पृषोद- रादिषु ‘दुरो दाशनाशदभदृयेषु--’ (वा। ६-३-१०९) इति वचनात् ढत्वमुत्वं च। ‘मां ध्यायतीति मध्यः इत्यत्राप्येवमेव कप्रत्ययः।’ इति क्षीरस्वामी। अत्र, अस्मच्छब्दप्रकृतेः ‘म’ इति कथमादेश इति न ज्ञायते।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[३। ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते’ (३-२-७५) इति क्वनिपि सम्प्रसारणे रूपम्। स्त्रियाम्, ‘वनो र च’ (४-१-७) इति ङीब्रेफौ।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[४। आध्यायन्त्येनमिति आढ्यः। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कप्रत्ययः। पृषोदरादित्वान्मूर्धन्यः।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[५। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यत्प्रत्यये, ‘ईद् यति’ (६-४-६५) इतीकारे गुणे च रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[६। ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) इति ईषदाद्युपपदेषु खलपवादो युच्।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[आ। ‘प्रस्कन्दिकामिव प्राप्तो ध्यात्वा ब्रूते स्म जाम्बवान्।’ भ। का। ७। ७४।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[B। ‘ध्यायं ध्यायं परं ब्रह्म स्मारं स्मारं गुरोर्गिरः।’ प्रौढमनोरमा।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [पृष्ठम्०८१८+ २७]</li></ul>

ध्यै (ध्यै॒ चिन्तायाम् - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = ध्यानम्
अनीयर् = ध्यानीयः - ध्यानीया
ण्वुल् = ध्यायकः - ध्यायिका
तुमुँन् = ध्यातुम्
तव्य = ध्यातव्यः - ध्यातव्या
तृच् = ध्याता - ध्यात्री
क्त्वा = ध्यात्वा
ल्यप् = प्रध्याय
क्तवतुँ = ध्यातवान् - ध्यातवती
क्त = ध्यातः - ध्याता
शतृँ = ध्यायन् - ध्यायन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

ध्यै  चिन्तायाम्
- अधीगर्थदयेशां कर्मणि (2352) षष्ठी मातुर्ध्यायति  ध्यापयति स्वयमेवेति णेरणौ (1367) इति तङ् नास्ति, आध्याने निषेधात्  दुष्टं ध्यायति दूढ्यः आतोऽनुपसर्गेकः (323) दुरो दाशनाशधमध्येषु (63109वा0) इति ढत्वमुत्वञ्च  आतश्चोपसर्गे कः(31136) आध्यायन्त्येनम् आढ्यः  न ध्याख्यापॄमूर्छिमदाम्  (8257) इति न निष्ठानत्वम्- ध्यातः  उणादौ धीः  ध्याप्योः सम्प्रसारणं च (उ0 4115) इति क्वनिप् धीवा  छित्वरछत्वर (उ0 31) इति धीवरः  मां ध्यायति मध्यः आतोऽनुपसर्गे कः (323)  सन्ध्यायन्त्यस्याम् इति सन्ध्या  878

ध्यामन्
पुं* - ध्यै +  मनिन्
"माप, प्रकाश"

ध्यामन्
नपुं* - -
मनन

Light. -n. Meditation (less correctly ध्मामन्).

BEGINNER, Sanskrit to English, 1890 Apte edition

ध्यामन् m. 1 Measure. 
2 Light. 
n. Meditation (less correctly ध्मामन्). 

INTERMEDIATE, Sanskrit to English, 1872 Edition

ध्यामन्, आ, m. measure; light; (अ), n. medi-
tation.


ध्यामन् n. (-म) Meditation.
	 m. (-मा) Measure.
 E. ध्यै to meditate, and भावे
मनिन् aff.


ध्यामन् पु० ध्यै--मनिन् । १ परिमाणे २ तेजसि च उज्ज्वलद०भावे मनिन् । चिन्तायां न० उणादिकोषः ।

DyAman {% (I) m. %} 1. Measure; 2. light.


ध्यामन्
n. (-म) Meditation.
m. (-मा) Measure.
E. ध्यै to meditate, and मनिन् aff.


ध्यामन् (म) 5.
n. Meditation.
m.
(मा) Measure, quantity.


ध्यामन् (dhyAman)

शब्दसागरः

Yates

Wilson

Apte

Apte 1890

Monier Williams 1872

Apte Hindi

L R Vaidya

वाचस्पत्यम्