| YouTube Channel

धूलिः (dhUliH)

 
Apte
English
धूलिः [dhūliḥ],
m.
 ,
f.
 धूली
Dust
अनीत्वा पङ्कतां धूलिमुदकं नावतिष्ठते
Śi.*
 2.34.
Powder.
Comp.
 कुट्टिमम्, केदारः a mound, rampart of earth.
a ploughed field. -ध्वजः wind. -पटलः, -लम् a cloud of dust. -पुपिष्का, -पुष्पी the Ketaka plant. -हस्तयति (intran. ) to smear the hands with dust
N.*
 1.81.
Apte 1890
English
धूलिः m. f. धूंली 1 Dust
अनीत्वा पंकतां धूलिमुदकं नावतिष्ठते Śi. 2. 34.
2 Powder.
Comp.
कुट्टिमं,
केदारः {1} a mound, rampart of earth. {2} a ploughed field.
ध्वजः wind.
पटलः
लं a cloud of dust.
पुष्पिका,
पुष्पी the Ketaka plant.
Apte Hindi
Hindi
धूलिः
पुं*
 - धू + लि बा*
धूल
धूलिः
पुं*
 - धू + लि बा*
चूर्ण
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 रजः, रेणुः, पांशुः, धूलिः, धूली, क्षोदः, भूरेणुः, अवकरः, अवस्करः
noun
मृदादीनां चूर्णं यत् प्रायः पृथ्वीतले वर्तते।
"बालकाः रजसा क्रीडन्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धूलिः,
स्त्री,
 (धुवति धूयते वेति । धू + बाहुल-कात् लिः ।) पार्थिवचूर्णम् । धूला इति भाषा ॥
(यथा, भागवते । ३ । १४ । २४ ।“श्मशानचक्रानिलधूलिधूम्र-विकीर्णविद्योतजटाकलापः ।भस्मावगुण्ठामलरुक्मदेहोदेवस्त्रिभिः पश्यति देवरस्ते ॥
”)तत्पर्य्यायः । रेणुः २ पांशुः ३ रजः ४ । इत्य-मरः । २ । ८ । ९८ ॥
धूली ५ पांसुः ६ । इतिभरतः ॥
क्षितिकणः ७ क्षौद्रः ८ चूर्णम् ९तूस्तम् १० महीद्रवः ११ वातकेतुः १२ नभः-केतुः १३ कणा १४ क्षितिकणा १५ । इतिशब्दरत्नाबली ॥
* ॥
दीपखट्वातनुच्छायाछिन्नकेशनखादिकम् ।अजमार्जाररेणुश्च हन्ति पुण्यं पुराकृतम् ॥
”इति कर्म्मलोचनः ॥
“अजरजः स्वररजस्तथा सम्मार्ज्जनीरजः ।स्त्रियः पादरजो राजन् ! शक्रादपि हरेत् श्रियम् ॥
”इति लक्ष्मीचरित्रम् ॥