| YouTube Channel

धूलि (dhUli)

 
शब्दसागरः
English
धूलि mf. (-लिः-लिः or -ली)
1. Dust.
2. A number.
E.
 धू to agitate, affix
लिक् वा ङीप् ।
Capeller Eng
English
धूलि
f.
 dust, powder, farina.
Yates
English
धूलि (लिः-ली) 2.
m.
 3.
f.
 Dust.
Spoken Sanskrit
English
धूलि - dhUli -
f.
 - dust
चूर्ण - cUrNa -
n.
 - dust
रजस् - rajas -
n.
 - dust
मल - mala -
n.
 - dust
मार्जनी - mArjanI -
f.
 - duster
अवकरकण्डोल - avakarakaNDola -
m.
 - dustbin
अवकरिका - avakarikA -
f.
 - dustbin [ Trash can - Amer. ]
धूलीछयक - dhUlIchayaka -
m.
 - dustcollector
अवकर - avakara -
m.
 - dust
रेणु - reNu -
m.
 - dust
किरण - kiraNa -
m.
 - dust
क्षोद - kSoda -
m.
 - dust
अमत - amata -
m.
 - dust
अवध्वंस - avadhvaMsa -
m.
 - dust
आस - Asa -
m.
 - dust
क्षितिकण - kSitikaNa -
m.
 - dust
क्षितिक्षोद - kSitikSoda -
m.
 - dust
गुण्डक - guNDaka -
m.
 - dust
पराग - parAga -
m.
 - dust
पांसु - pAMsu -
m.
 - dust
धूलि - dhUli -
f.
 - dust
धूलि - dhUli -
f.
 - particular number
धूलि - dhUli -
f.
 - pollen
धूलि - dhUli -
f.
 - powder
हिम-धूलि - hima-dhUli -
f.
 - cryo-conite [ Gk. konis dust
grey dust found on ice in Greenland ]
खटी-धूलि - khaTI-dhUli -
f.
 - chalk dust
Wilson
English
धूलि
mf. (-लिः-लिः or -ली)
1 Dust.
2 A number.
E.
 धू to agitate, affix लि.
Apte
English
धूलिः [dhūliḥ],
m.
 ,
f.
 धूली
Dust
अनीत्वा पङ्कतां धूलिमुदकं नावतिष्ठते
Śi.*
 2.34.
Powder.
Comp.
 कुट्टिमम्, केदारः a mound, rampart of earth.
a ploughed field. -ध्वजः wind. -पटलः, -लम् a cloud of dust. -पुपिष्का, -पुष्पी the Ketaka plant. -हस्तयति (intran. ) to smear the hands with dust
N.*
 1.81.
Apte 1890
English
धूलिः m. f. धूंली 1 Dust
अनीत्वा पंकतां धूलिमुदकं नावतिष्ठते Śi. 2. 34.
2 Powder.
Comp.
कुट्टिमं,
केदारः {1} a mound, rampart of earth. {2} a ploughed field.
ध्वजः wind.
पटलः
लं a cloud of dust.
पुष्पिका,
पुष्पी the Ketaka plant.
Monier Williams Cologne
English
धूलि
f.
 (W. also
m.
√ धू?) dust (also the dusty soil), powder, pollen,
Var.
Pañc.
Kāv.
Pur.
&c.
 (also f(°ली). ,
L.
 & in comp. See below)
a partic. number,
W.
Monier Williams 1872
English
धूलि, इस्, m. f. or धूली, f. (perhaps connected
with rt. ध्वस् or ध्वंस्, cf. धूसर), dust
powder
[cf. गन्ध-ध्°, गो-ध्°]
a particular number.
—धूलि-कुट्टिम, अम्, n. or धूलि-केदार, अस्,
m. a mound, rampart of earth.
—धूलि-गुच्छक,
अस्, m. the red fragrant vegetable powder thrown
about at the spring festival called the Holi.
—धूलि-
धूम्र, अस्, आ, अम्, dark-red or dark with dust.
—धूलि-ध्वज, अस्, m. ‘dust-marked, ’ ‘whose
sign is dust, ’ air or wind.
—धूलि-पुष्पिका, f. the
plant Pandanus Odoratissimus
[cf. केतकी।]
—धूलि-
मय, अस्, ई, अम्, covered with dust.
—धूलि-मुष्टि,
इस्, m. f. a handful of dust.
—धूलिमुष्टि-प्र-
क्षेप, अस्, m. the throwing of handfuls of dust.
—धूली-कदम्ब or धूली-कदम्बक or धूलि-
कदम्ब or धूलि-कदम्बक, अस्, m. the plant
Dalbergia Ougeinensis (= तिनिश)
a species of the
Kadamba tree, Nauclea Cordifolia (= नीप)
Cap-
paris Trifoliata (= वरुण).
—धूली-पटल, अस्, m.
a cloud of dust.
धूलि धूलि। See col. 1.
Macdonell
English
धूलि dhū-li,
f.
 (also ī) dust
dusty ground
🞄pollen: -paṭala,
n.
 cloud of dust.
Benfey
English
धूलि धूलि, i. e. धू + लि, or perhaps
ध्वंस् + लि,
f.
 Dust, Pañc. 215, 2.
Apte Hindi
Hindi
धूलिः
पुं*
 - धू + लि बा*
धूल
धूलिः
पुं*
 - धू + लि बा*
चूर्ण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
धूलि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧೂಳು /ಮಣ್ಣಿನ ಪುಡಿ
निष्पत्तिः - > धू (विधूनने) - "लिः" बाहु० ।
व्युत्पत्तिः - > धूयते
प्रयोगाः - > "आनीत्वा पङ्कतां धूलिमुदकं नावतिष्ठते"
उल्लेखाः - > माघ० २-३४
धूलि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಡಿ /ಚೂರ್ಣ
L R Vaidya
English
DUli {% m.f. %} 1. Dust, अनीत्वा पंकतां धूलिमुदकं नावतिष्ठते Sis.ii.34
2. powder.
Bopp
Latin
धूलि m. f. (r. धू s. लि) pulvis. AM.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skyod par byed
धूलि (?)
नाममाला
Sanskrit
रजस्, पांशु, रेणु, धूलि, पुष्परजस्, पुष्पपांशु, पुष्परेणु, पुष्पधूलि, सुमनोरजस्, सुमनःपांशु, सुमनोरेणु, सुमनोधूलि, फुल्लरजस्, फुल्लपांशु, फुल्लरेणु, फुल्लधूलि, लतान्तरजस्, लतान्तपांशु, लतान्तरेणु, लतान्तधूलि, प्रसवरजस्, प्रसवपांशु, प्रसवरेणु, प्रसवधूलि, उद्गमरजस्, उद्गमपांशु, उद्गमरेणु, उद्गमधूलि, प्रसूनरजस्, प्रसूनपांशु, प्रसूनरेणु, प्रसूनधूलि, कुसुमरजस्, कुसुमपांशु, कुसुमरेणु, कुसुमधूलि
उपचाराद्रजःपांशुरेणुधूलीश्च योजयेत् ॥ १५१ ॥
verse 0.1.1.151
page 0073
Tamil
Tamil
தூ4லி : தூசி, பொடி.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धूलिः,
स्त्री,
 (धुवति धूयते वेति । धू + बाहुल-कात् लिः ।) पार्थिवचूर्णम् । धूला इति भाषा ॥
(यथा, भागवते । ३ । १४ । २४ ।“श्मशानचक्रानिलधूलिधूम्र-विकीर्णविद्योतजटाकलापः ।भस्मावगुण्ठामलरुक्मदेहोदेवस्त्रिभिः पश्यति देवरस्ते ॥
”)तत्पर्य्यायः । रेणुः २ पांशुः ३ रजः ४ । इत्य-मरः । २ । ८ । ९८ ॥
धूली ५ पांसुः ६ । इतिभरतः ॥
क्षितिकणः ७ क्षौद्रः ८ चूर्णम् ९तूस्तम् १० महीद्रवः ११ वातकेतुः १२ नभः-केतुः १३ कणा १४ क्षितिकणा १५ । इतिशब्दरत्नाबली ॥
* ॥
दीपखट्वातनुच्छायाछिन्नकेशनखादिकम् ।अजमार्जाररेणुश्च हन्ति पुण्यं पुराकृतम् ॥
”इति कर्म्मलोचनः ॥
“अजरजः स्वररजस्तथा सम्मार्ज्जनीरजः ।स्त्रियः पादरजो राजन् ! शक्रादपि हरेत् श्रियम् ॥
”इति लक्ष्मीचरित्रम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धूलि स्त्री धू--लिक् वा ङीप् । धू--सं० क्विप् धुवा लीयतेली--कि लादेशे आल्लोपः । १ रजसि परागे अमरः ।रेणूनां पवनचालनेन लीयमानत्वात्तथात्वम् । “गोपैर्यष्ट्याहतानां खुरपुटदलिता या तु धूलिर्दिनान्ते” वृ० सं०१०३ अ० । गोधूलिशब्दे दृश्यम् । “अनीत्वा पङ्कतां धूली-मुदकं नावतिष्ठते” “बधूरिव धूलीमुदक्षिपत्” माघः“धूलिः परगृहादपि” नीतिसारः “धूलीपटले धूम-त्वभ्रमात् तत्रासता धूमत्वेनेत्यादि” अनुमानदीधितिः ।२ व्याकुलीभावे
अव्य०
 उर्य्या० उप० स० । “धूलीकृत्य व्याकु-लीकृत्य” गणरत्र० टी० ।
Capeller
German
धूलि u. धूली
f.
 Staub, Blütenstaub.
Burnouf
French
धूलि धूलि
m.
f.
 et धूली
f.
 poussière.
धूलिका
f.
 brouillard, brume.
धूलिकुट्टिम
n.
 et धूलिकेदार
m.
 rempart de terre,
boulevart.
धूलिध्वज
m.
 le vent [qui a pour étendard la poussière].
धूलिकदम्ब
m.
 nauclea cordifolia
tapia cratœva
etc., bot.
Stchoupak
French
धूलि-
m.
 -ई-
f.
 poussière, sol poussiéreux
poudre, pollen.
°धूम्र- a. gris de poussière, obscurci par la poussière.
°कदम्ब-
m.
 variété de Kadamba.