धुरन्धर (dhurandhara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 धुरन्धर mfn.
   (-रः-री-रं)
	 1. Bearing a burthen. 
	 2. Bearing,  (figuratively, )
laden with good qualities,  heavy duties,  &c.
	 m.
  (-रः)
	 1. A beast
of burthen. 
	 2. A man of business.
	 3. A tree,  (Grislea tomentosa.)
E.
  धुर् a burthen,  and धृ to have,  affix खच् । खचिह्रस्वः ।

Capeller Eng

English

 धुरंधर a.
  bearing the yoke or burden (l.&f. ), 
patient
 m.
  foreman,  leader. 

Yates

English

 धुर-न्धर (रः) 1.
m.
  A beast of bur-
then
 bearing a burden. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   धुरन्धर  dhurandhara  adj.
   fit to be harnessed  
   धुरन्धर  dhurandhara  adj.
   helping another out of need   
   धुरन्धर  dhurandhara  adj.
   bearing a yoke or a burden  
   धुरन्धर  dhurandhara  m.
   leader   
   धुरन्धर  dhurandhara  m.
   beast of burden  
   धुरन्धर  dhurandhara  m.
   man of business   
   धुरन्धर  dhurandhara  m.
   chief  
   धुरन्धर  dhurandhara  m.
   Red Bell Bush  [ Woodfordia fruticosa - Bot. ]     
            

Wilson

English

 धुरन्धर
mfn.
   (-रः-री-रं)
1 Bearing a burthen. 
2 Bearing,  (figuratively, ) laden with good qualities,  heavy duties,  &c.
m.
 
(-रः)
1 A beast of burthen. 
2 A man of business.
3 A tree,  (Grislea tomentosa.)
E.
  धुर् a burthen,  and धृ to have,  affix खञ्.

Apte 1890

English

 धुरंधर See धूर्धर above. 

Monier Williams Cologne

English

 धुरं-धर mfn.
   bearing a yoke or a burden (lit.  and fig.),  fit to be harnessed,  MBh.
  
 Pañc.
  

 helping another (gen.  ) out of need,  Hit.
 

 धुरं-धर m.
  a beast of burden,  L.
 

 chief,  leader,  MBh.
  
 Kāv.

 a man of business,  W.
 

 N.
  of Śiva,  Śivag.
 

 of a Rakṣas,  R.
 

 Grislea Tomentosa,  L.
 

 pl.
  N.
  of a people,  MBh.
  
 VP.
  

Macdonell

English

 धुरंधर dhuraṃ-dhara,  a.
  bearing a burden,  🞄fitted for yoking to (—°)
 succouring (g.)
 m.
  🞄chief (of,  g. or —°).

Benfey

English

 धुरंधर धुरंधर,  i. e. धुर् +
अम्-धर, 
 1. adj.
 
 1. Able to bear a
burthen,  MBh. 3,  12724.
 2. Bearing
patiently a burthen,  MBh. 5,  1077.
 3.
Helping,  Hit. i. d. 181.
 II. m.
 
 1. A
beast of burthen,  Pañc. ed. orn.  i. d. 17.
 2. A chief,  MBh. 13,  6275.
 3. pl. The
name of a people,  MBh. 6,  349.
 4.
The name of a Rākṣasa or demon, 
Rām.  6,  32,  15.

Shabdartha Kaustubha

Kannada

धुरन्धर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ /ಹೊರೆ ಹೊತ್ತಿರುವ
निष्पत्तिः - > धृञ् (धारणे) + णिच् - "खच्" (३-२-४६)
व्युत्पत्तिः - > धुरां धारयति
प्रयोगाः - > "धुरन्धरः स्वर्गनिकेतनानां धुर्योत्थितैर्धूसरितो रजोभिः"
उल्लेखाः - > याद० २३-२५
धुरन्धर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಗ್ರಗಣ್ಯ /ಮುಂದಾಳು /ಯಜಮಾನ
धुरन्धर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ /ಉತ್ತರವಾದಿಯಾಗಿರುವ
प्रयोगाः - > "हैरम्बमम्बुरुहडम्बरचौर्यनिघ्नं विघ्नाद्रिभेदशरधारधुरन्धरं नः"
उल्लेखाः - > चं० भा०
धुरन्धर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ /ಉತ್ತಮನಾದ
प्रयोगाः - > "कुलधुरन्धरो भव" । "धुरन्धरः पुण्यकृदेष तापसः" ।
उल्लेखाः - > विक्र०,  भा० उद्योग० ३८-७

L R Vaidya

English

 DuraMDara {% (I) a. %} 1. bearing the yoke
fit to be harnessed
laden with important duties
chief,  foremost,  pre-eminent,  e.g. धुरंधरः पुण्यकृदेष तापसः.

 DuraMDara {% (II) m. %} 1. a beast of burden
 2. a man of business
 3. a chief,  a leader.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
धुरीणधुर्यधौरेयधौरेयकधुरंधराः ॥ १२६२ ॥
धूर्वहेऽथ गलिर्दुष्टवृषः शक्तोऽप्यधूर्वहः ।
-wordlist-
 
धुरीण (पुं),  धुर्य (पुं),  धौरेय (पुं),  धौरेयक (पुं),  धुरन्धर (पुं),  धूर्वह (पुं),  गलि (पुं)

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: धुरन्धरः
Root: धुरन्धर
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ धुरन्धरवृषभः
Meaning(s):
⇒ Carrying a burden
Shloka(s):
3|4|57|1 ► नस्योतो नस्तिते षोडन् षड्रदेऽथो धुरन्धरे। (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
3|4|57|2 ► धुरीणधुर्यधौरेयाः प्रासङ्गादेस्तु वोढृषु॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|57|1 ⇢ धुरन्धरः (धुरन्धर) (पुं) ⇒ Carrying a burden ⇒ धुरन्धरवृषभः
➠ 3|4|57|1 ⇢ धुरन्धरा (धुरन्धर) (स्त्री) ⇒ Carrying a burden ⇒ धुरन्धरवृषभः
➠ 3|4|57|1 ⇢ धुरन्धरम् (धुरन्धर) (नपुं) ⇒ Carrying a burden ⇒ धुरन्धरवृषभः
➠ 3|4|57|2 ⇢ धुरीणः (धुरीण) (पुं) ⇒ Carrying a burden ⇒ धुरन्धरवृषभः
➠ 3|4|57|2 ⇢ धुरीणा (धुरीण) (स्त्री) ⇒ Carrying a burden ⇒ धुरन्धरवृषभः
➠ 3|4|57|2 ⇢ धुरीणम् (धुरीण) (नपुं) ⇒ Carrying a burden ⇒ धुरन्धरवृषभः
➠ 3|4|57|2 ⇢ धुर्यः (धुर्य) (पुं) ⇒ Carrying a burden ⇒ धुरन्धरवृषभः
➠ 3|4|57|2 ⇢ धुर्या (धुर्य) (स्त्री) ⇒ Carrying a burden ⇒ धुरन्धरवृषभः
➠ 3|4|57|2 ⇢ धुर्यम् (धुर्य) (नपुं) ⇒ Carrying a burden ⇒ धुरन्धरवृषभः
➠ 3|4|57|2 ⇢ धौरेयः (धौरेय) (पुं) ⇒ Carrying a burden ⇒ धुरन्धरवृषभः
➠ 3|4|57|2 ⇢ धौरेया (धौरेय) (स्त्री) ⇒ Carrying a burden ⇒ धुरन्धरवृषभः
➠ 3|4|57|2 ⇢ धौरेयम् (धौरेय) (नपुं) ⇒ Carrying a burden ⇒ धुरन्धरवृषभः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वृषभः
    

Mahabharata

English

Dhurandhara,  pl. (ºāḥ),  a people. § 574 (Jambūkh.): VI,  9,  349 (in Bhāratavarsha).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 धुरन्धरः,  पुं,
   धववृक्षः । इति रत्नमाला ॥
(पर्य्यायोऽस्य यथा,  --“धवो धटो नन्दितरुः स्थिरो गौरो धुरन्धरः ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
धुरं धरतीति । धृ + खच् + मुम् ।) रथ-लाङ्गलादिभारवोढा । तत्पर्य्यायः । धुर्व्वहः२ धुर्य्यः ३ धौरेयः ४ धुरीणः ५ । इत्यमरः । २ ।९ । ६५ ॥
 यथा,  --“धुरन्धरो धुरीणश्च धौरेयधुर्य्यधुर्व्वहाः ।यत्र काम्यरथस्यापि लाङ्गलस्यापि वा धुरम् ॥
वहत्येकधुरीणः स्यात्तथा चैकधुरोऽपि च ।स तु सर्व्वधुरीणः स्यात् सर्व्वा वहति यो धुरः ॥
”इति शब्दरत्नावली ॥
(आदित्यनृपस्य मन्त्री । स तु कौशलेन राजानंहत्वा स्वययेव राज्यमकरोत् ॥
 यथा,  राजा-वल्याम् २ परिच्छेदे ।“आदित्यस्य तदा मन्त्री अदूरान्वयसम्भवः ।धुरन्धराभिधो धीरो बलबुद्धिनिकेतनः ॥
सेनापतीन् वशीचक्रे धनमानप्रदानतः ।एकदा स तमादित्यमादित्यसमवर्च्चसम् ॥
एकान्ते नृपमासीनं हत्वा हतमतिस्तदा ।तदासनं समारुह्य राज्यं प्राशाद्धुरन्धरः ॥
भूमिवेदमितान्वर्षान्भुक्त्वा भोगाननुत्तमान् ।सेनोद्धतं सुतं राज्ये स्थापयित्वा लयं गतः ॥
”राक्षसविशेषः । स तु प्रहस्तस्य सचिवविशेषः ।यथा,  गोः रामायणे । ६ । ३२ । १५ ।“एतस्मिन्नन्तरे शूराः प्रहस्तस्य वशानुगाः ।धुरन्धरः कुम्भहनुर्महानादः समुन्नदः ।एते प्रहस्तसचिवाः सर्व्वे जग्मुर्वनौकसः ॥
”)धुर्व्वाहकमात्रे,  त्रि ॥
 (यथा,  महाभारते । ३१८६ । १० ।“अनड्वाहं सुव्रतं यो ददातिहलस्य वोढारमनन्तवीर्य्यम् ।धुरन्धरं बलवन्तं युवानंप्राप्नोति लोकान् दशधेनुदस्य ॥
”श्रेष्ठः । यथा,  तत्रैव । १३ । १३७ । ३१ ।“दत्त्वा तु सततं तैस्तु कौरवानां धुरन्धर ! ।दानयज्ञक्रियायुक्ता बुद्धिर्धर्म्मोपचायिनी ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 धुरन्धर त्रि०
  धुरां धारयति खच् खचि ह्रस्वः । १ भार-वाहके वृषादौ “यस्माद्देवगणाः सर्वे स्थावराणि चराणिच । धुरन्धराङ्गे तिष्ठन्ति तस्मात् भक्तिः शिवेऽस्तु मे”हेमा० दा० । २ धववृक्षे पु०
  मेदि० । ३ तत्तत्कर्मनिर्वाहरूपभारवाहे च । “सन्त एव सतां नित्यमापदुद्धरण-क्षमाः । गजानां पङ्कमग्नानां गजा एव धुरन्धराः”हितो० । ४ श्रेष्ठे च । “धुरन्धरः पुण्यकृदेष तापसः”भा० उ० ३७ अ० ।

Capeller

German

 धुरंधर das Joch o. die Bürde tragend
m.
  Vordermann. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.