| YouTube Channel

धीवरः (dhIvaraH)

 
Apte
English
धीवरः [dhīvarḥ], A fisherman
मृगमीनसज्जनानां तृणजलसंतोषविहित- वृत्तीनाम् । लुब्धकधीवरपिशुना निष्कारणवैरिणो जगति ॥
Bh.*
 2.61
1.85. -रम् Iron.
री A fisherman's wife. A kind of harpoon for catching fish.
A fish-basket.
Apte 1890
English
धीवरः A fisherman
मृगमीनसज्जनानां तृणजलसंतोषविहितवृत्तीनां । लुब्धकधीवरपिशुना निष्कारणवैरिणो जगति ॥ Bh. 2. 61, 1. 85.
रं Iron.
री 1 A fisherman's wife.
2 A kind of harpoon for catching fish.
3 A fishbasket.
Apte Hindi
Hindi
धीवरः
पुं*
 - दधाति मत्स्यान् - धा + ष्वरच्
मछुवा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 धीवरः, धीवा, शाकुनिकः, शाकुनी, कैवर्तः, कैवर्तकः, केवर्तः, जालिकः, आनायी, अब्धिजीवी, कुपिनी, छोटी, जलचराजीवः, तिमिघाती, दाशः, दासः, दाशेरः, दासेरः, दाशेरकः, दासेरकः, पुञ्जिष्ठः, मत्स्यघाती, मत्स्यजीवा, मत्स्यजीवी, मत्स्यबन्धः, मत्स्यहा, मत्स्योपजीवी, मात्सिकः, मात्स्यिकः, मीनघाती, मीनारिः, मैनालः, वार्युपजीवी, शाकुलिकः, शाफरिकः, सलिलोपजीवी
noun
यः मत्स्यान् जाले बद्ध्वा क्रीणाति।
"वार्दलात् धीवराः समुद्रे मत्स्यबन्धनार्थे न गताः।"
Synonyms:
 जालिकः, धीवरः, दासेरः, मैनालः, आनायी, शाकुनी, छोटी, दासेरकः, मात्सिकः, मात्स्यिकः, जलचराजीवः, धीवन्
noun
मत्स्यबन्धनं कुर्वाणा एका जातिः।
"ग्रामे नैके जालिकाः मत्स्यबन्धनम् एव कुर्वन्ति।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: धीवरः
Root: धीवर
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ fisherman
⇒ fisher [job]
⇒ very clever man
Shloka(s):
1|10|15|2 ► अगाधमतलस्पर्शे कैवर्ते दाशधीवरौ॥ (वारिवर्गः)
3|3|17|8 ► खेटकौ ग्रामफलकौ धीवरेऽपिच जालिकः। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|10|15|2 ⇢ कैवर्तः (कैवर्त) (पुं)
➠ 1|10|15|2 ⇢ दाशः (दाश) (पुं) ⇒ wife, slave, mariner, servant, ferryman, fisherman
➠ 1|10|15|2 ⇢ धीवरः (धीवर) (पुं)
➠ 3|3|17|8 ⇢ जालिकः (जालिक) (पुं) ⇒ cheat, spider, catcher, fisherman, deceptive, bird-catcher, living on his net
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ मनुष्यः
अन्यसंबन्धाः ➡ मत्स्यः
उपजीव्य_उपजीवक_भावः ➡ मत्स्यः
जातिः ➡ मनुष्यः
उपाधि ➡ वृत्तिः
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ शणसूत्रजालम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धीवरः,
पुं,
 (दधाति मत्स्यानिति । धा + “छित्वर-च्छत्वरधीवरपीवरेति ।” उणां । ३ । १ । इतिष्वरच् प्रत्ययेन निपातनात् साधुः ।) कैवर्त्तः ।इत्यमरः । १ । १० । १५ ॥
(यथा, महाभारते ।२ । २० । १७ ।“यतो हि निम्नं भवति नयन्ति हि ततो जलम् ।यतश्छिद्रं ततश्चापि नयन्ते धीवरा जलम् ॥
”)