| YouTube Channel

धारा (dhArA)

 
Capeller Eng
English
1 धा॑रा v. 2 धार.
2 धा॑रा
f.
 edge, blade (p. °वन्त्): margin, circumference
(esp. of a wheel)
continuous line or series.
Spoken Sanskrit
English
धारा - dhArA -
f.
 - edge
धारा - dhArA -
f.
 - blade
धारा - dhArA -
f.
 - current
धारा - dhArA -
f.
 - pace of horse
धारा - dhArA -
f.
 - fence or hedge of a garden
धारा - dhArA -
f.
 - sharp edge
धारा - dhArA -
f.
 - jet
धारा - dhArA -
f.
 - custom
धारा - dhArA -
f.
 - turmeric
धारा - dhArA -
f.
 - rain
धारा - dhArA -
f.
धारा - dhArA -
f.
 - stream
धारा - dhArA -
f.
 - shower
धारा - dhArA -
f.
 - leak or hole in a pitcher
धारा - dhArA -
f.
 - drop
धारा - dhArA -
f.
 - uniformity
धारा - dhArA -
f.
 - rim
धारा - dhArA -
f.
 - flood
धारा - dhArA -
f.
 - water current
धारा - dhArA -
f.
 - stream or current of water
धारा - dhArA -
f.
 - margin
धारा - dhArA -
f.
 - edge of a mountain
धारा - dhArA -
f.
 - usage
धारा - dhArA -
f.
 - rim of a wheel
धारा - dhArA -
f.
 - gush
धारा - dhArA -
f.
 - continuous flow
धारा - dhArA -
f.
 - summit glory
धारा - dhArA -
f.
 - night
धारा - dhArA -
f.
 - excellence
धारा - dhArA -
f.
 - van of an army
धारा - dhArA -
f.
 - sameness
धारा - dhArA -
f.
 - highest point
धारा - dhArA -
f.
 - continuous line or series
धारा - dhArA -
f.
 - tip of the ear
धारा - dhArA -
f.
 - current
सामयिक - sAmayika -
m.
 - current
प्रवाह - pravAha -
m.
 - current
वर्तमानकक्ष - vartamAnakakSa -
m.
 - currentcell [ computer ]
आधुनिक - Adhunika -
adj.
 - current
प्रचलित - pracalita -
adj.
 - current
अद्यतनीय - adyatanIya -
adj.
 - current
प्रचल - pracala -
adj.
 - current
प्रचरित - pracarita -
adj.
 - current
रूढ - rUDha -
adj.
 - current
व्यावहारिक - vyAvahArika -
adj.
 - current
अम्बुपद्धति - ambupaddhati -
f.
 - current
लञ्जा - laJjA -
f.
 - current
रीति - rIti -
f.
 - current
वाहला - vAhalA -
f.
 - current
वाहिता - vAhitA -
f.
 - current
वेला - velA -
f.
 - current
वेणी - veNI -
f.
 - current
रय - raya -
m.
 - current
वेग - vega -
m.
 - current
धारा - dhArA -
f.
 - edge
सीमा - sImA -
f.
 - edge
प्रान्त - prAnta -
m.
 - edge
पालिका - pAlikA -
f.
 - edgeofasword
अन्तर्नेमि - antarnemi -
f.
 - edge
अश्रि - azri -
f.
 - edge
पालि - pAli -
f.
 - edge
पालिका - pAlikA -
f.
 - edge
भृष्टि - bhRSTi -
f.
 - edge
लेखा - lekhA -
f.
 - edge
स्रक्ति - srakti -
f.
 - edge
अन्त - anta -
m.
 - edge
पर्यन्त - paryanta -
m.
 - edge
उपान्तभाग - upAntabhAga -
m.
 - edge
पाश - pAza -
m.
 - edge
उपान्त - upAnta -
n.
 - edge
मुख - mukha -
n.
 - edge
मूल - mUla -
n.
 - edge
वर्त्मन् - vartman -
n.
 - edge
धारावत् - dhArAvat -
adj.
 - edged
धारा - dhArA -
f.
 - blade
क्षुरपत्र - kSurapatra -
n.
 - blade
अङ्कुर - aGkura -
m.
 - blade
फलक - phalaka -
n.
 - blade
फल - phala -
n.
 - blade [ vane of a windmill ]
फल - phala -
n.
 - blade [ of an electric fan ]
क्षुरिकाफल - kSurikAphala -
n.
 - blade
दल - dala -
n.
 - blade
खड्गधारा - khaDgadhArA -
f.
 - sword-blade
खड्गलता - khaDgalatA -
f.
 - sword-blade
कृपाणयष्टि - kRpANayaSTi -
f.
 - sword-blade
खड्गारिट - khaDgAriTa -
m.
 - sword-blade
क्षुर - फल - kSura - phala -
n.
 - razor blade
कत्सवर - katsavara -
m.
 - shoulder-blade
तृणजन्तु - tRNajantu -
m.
 - blade of grass
तृणलव - tRNalava -
m.
 - blade of grass
बाहुबन्धन - bAhubandhana -
m.
 - shoulder-blade
तृण - tRNa -
n.
 - blade of grass
अंसफलक - aMsaphalaka -
n.
 - shoulder-blade
स्कन्धशिरस् - skandhaziras -
n.
 - shoulder-blade
धारा - dhArA -
f.
 - jet
घट्ट - ghaTTa -
m.
 - jetty
वार्धारा - vArdhArA -
f.
 - jet of water
जेतवन - jetavana -
n.
 - jetri's wood
जेतसाह्वय - jetasAhvaya -
adj.
 - called after jetR
धारा - dhArA -
f.
 - margin
पालि - pAli -
f.
 - margin
पालिका - pAlikA -
f.
 - margin
सीमन् - sIman -
f.
 - margin
प्रान्त - prAnta -
m.
 - margin
तट - taTa -
m.
 - margin
प्रान्ततस् - prAntatas -
ind.
 - marginally
उदकान्त - udakAnta -
m.
 - margin of water
पल्वलतीर - palvalatIra -
n.
 - bank or margin of a ploughing
अनुरथ्या - anurathyA -
f.
 - path along the margin of a road
उपान्त - upAnta -
n.
 - proximity to the end or edge or margin
उदवास - udavAsa -
n.
 - house on the margin of a stream or pond
धारा - dhArA -
f.
 - gush
धार - dhAra -
m.
 - gush
निचुम्पुण - nicumpuNa -
m.
 - gush
निस्यन्द - nisyanda -
m.
 - gush
प्रस्रव - prasrava -
m.
 - gush
सर्ग - sarga -
m.
 - gush
स्रवति { स्रु } - sravati { sru } - verb - gush forth
प्रस्कन्दति { प्रस्कन्द् } - praskandati { praskand } - verb - gush forth
समभिनिःसृत - samabhiniHsRta -
adj.
 - gushed forth
प्रस्नवसंयुक्त - prasnavasaMyukta -
adj.
 - gushing forth
प्रस्रव - prasrava -
m.
 - gushing tears
उदतन्तु - udatantu -
m.
 - continuous gush
द्रव - drava -
m.
 - stream or gush of
प्रोच्छलति { प्रोच्छल् } - procchalati { procchal } - verb - gush or flow forth
व्युनत्ति { व्युद् } - vyunatti { vyud } - verb - spring or gush forth
उदकधारा - udakadhArA -
f.
 - gush or flow of water
बाष्पप्रकर - bASpaprakara -
m.
 - flow or gush of tears
उद्विजते { उद्विज् } - udvijate { udvij } - verb - gush or spring upwards
उद्विजति { उद्विज् } - udvijati { udvij } - verb - gush or spring upwards
उदश्रु - udazru -
ind.
 - with tears gushing forth
बाष्पोत्पीड - bASpotpIDa -
m.
 - gush or torrent of tears
उदश्रु - udazru -
adj.
 - one whose tears gush forth
प्रस्रवण - prasravaNa -
n.
 - streaming or gushing forth
आवञ्चयति { आवञ्च् } - AvaJcayati { AvaJc } - verb - gush or flow towards or near
स्नेहप्रसर - snehaprasara -
m.
 - flow or effusion or gush of love
स्नेहप्रस्रव - snehaprasrava -
m.
 - flow or effusion or gush of love
धारवाक - dhAravAka -
adj.
 - whose praises are pure or gush forth like water
धारा dhArA
f.
 edge
सीमा sImA
f.
 edge
प्रान्त prAnta
m.
 edge
सम्पादनं करोति { कृ } sampAdanaM karoti { kR } verb 8 edit
सम्पादयति { सम् - पद् } sampAdayati { sam - pad } verb caus. edit
खाद्य khAdya
adj.
 edible
सम्पादिका sampAdikA
f.
 editor
सम्पादक sampAdaka
m.
 editor
सङ्ग्रन्थक saGgranthaka
n.
 editor [ computer ]
संशोधक saMzodhaka
n.
 editor [ computer ]
शिक्षित zikSita
adj.
 educated
सम्पादनदशा sampAdanadazA
f.
 edit mode [ computer ]
शोधनदशा zodhanadazA
f.
 edit mode [ computer ]
शोधनावस्था zodhanAvasthA
f.
 edit mode [ computer ]
विनय vinaya
m.
 education
शिक्षण zikSaNa
n.
 education
लेखनविधि lekhanavidhi
m.
 text editor [ computer ]
पाठ्यसम्पादक pAThyasampAdaka
n.
 text editor [ computer ]
लेखक lekhaka
n.
 text editor [ computer ]
शब्दसम्पादक zabdasampAdaka
n.
 text editor [ computer ]
Apte
English
धारा [dhārā], 1 A stream or current of water, a line of descending fluid, stream, current
धारा नैव पतन्ति चातक- मुखे मेघस्य किं दूषणम्
Bh.*
 2.93
Me.*
 55
R.*
 16.66
आबद्ध- धारमश्रु प्रावर्तत
Dk.*
 74.
A shower, a hard or sharpdriving shower.
A continuous line or series
प्रणतौ हन्त निरन्तराश्रुधाराः
Bv.*
 2.2.
A leak or hole in a pitcher.
The pace of a horse
धाराः प्रसाधयितुमव्यतिकीर्ण- रूपाः
Śi.*
 5.6
N.*
 1.72.
The margin, edge or border of anything
ध्रुवं स नीलोत्पलपत्रधारया शमीलतां छेत्तुमृषिर्व्यव- स्यति
Ś.*
 1.18.
The sharp edge of a sword, axe, or of any cutting instrument
तर्जितः परशुधारया मम
R.*
 11.78
6.42
1.86, 41
Bh.*
 2.28.
The edge of mountain or precipice.
A wheel or the periphery of a wheel
धारानिबद्धेव कलङ्करेखा
R.*
 13.15.
A garden-wall, fence, hedge.
The van or front line of an army.
The highest point, excellence.
A multitude.
Fame.
Night.
Turmeric.
Likeness.
The tip of the ear.
Speech.
Rumour, report.
N.
 of an ancient town in Mālvā, capital of king Bhoja.
Comp.
 -अग्रम् the broad-edged head of an arrow.
अङ्कुरः a drop of rain.
hail
धाराङ्कुरवर्षिणो जलदाः Bṛi.S.* 32.21.
advancing before the line of an army (to defy the enemy). -अङ्गः a sword.
अटः the Chātaka bird.
a horse.
a cloud.
a furious elephant, one in rut. -अधिरूढ
a.
 raised to the highest pitch
किं वा धाराधिरूढं हि जाड्यं वेदजडे जने
Ks.*
 6.62. -अवनिः
f.
 wind. -अश्रु
n.
 a flood of tears
Amaru.*
 1. -आवर्तः a whirlpool. -आसरः a heavy down-fall of rain, a hard or sharp driving shower
धारासारैर्महति वृष्टिर्बभूव
H.*
 3
V.*
 4.1. -ईश्वरः king Bhoja. -उष्ण
a.
 warm from a cow (as milk)
धारोष्णं त्वमृतं पयो भ्रमहरं निद्राकरं कान्तिदम् । वृष्यं बृंहणमग्निवर्धन- मतिस्वादु त्रिदोषापहम् ॥ Rājanighaṇṭu. -गिरिः The fort of Devagiri or Daulatabad
स हि शैलो निजामस्य प्रियकारी महायशाः । प्रतापी प्रथितो लोके धारागिरिरिवापरः ॥ Śiva. B.2.-गृहम् a bath-room with water-jets, a shower-bath or a house furnished with artificial jets or fountains of water
शिलाविशेषानधिशय्य निन्युर्धारागृहेष्वातपमृद्धिमन्तः
R.*
 16.49.
धरः holder of streams, a cloud
धातः किं नु विधौ विधातुमुचितो धाराधराडम्बरः
Bv.*
 1.4.
a sword.
निपातः, पातः a fall of rain, a hard or pelting shower,
Me.*
 48.
a stream of water. -यन्त्रम् a fountain, jet (of water)
धारायन्त्रजलाभिषेककलुषे धौताञ्जने लोचने
Amaru.*
 124
धारायन्त्र- विमुक्तसंततपयः पूरप्लुते सर्वतः
Ratn.*
 1.1. -वर्षः, -र्षम्, -संपातः a hard, sharp-driving or incessant shower
न प्रसेहे स रुद्धार्कमधारावर्षदुर्दिनम्
R.*
 4.82. -वाहिन्
a.
 incessant, continuous
पटुर्धारावाही नव इव चिरेणापि (मन्युः)
U.*
 4.3.-विषः a crooked sword. -शीत
a.
 (milk) cooled after having been milked.
Apte 1890
English
धारा 1 A stream or current of water, a line of descending fluid, stream, current
Bh. 2. 93
Me. 55
R. 16. 66
आबद्धधारमश्रु प्रावर्तत Dk. 74.
2 A shower, a hard or sharp-driving shower.
3 A continuous line or series
Bv. 2. 20.
4 A leak or hole in a pitcher.
5 The pace of a horse
धाराः प्रसाधयितुमव्यतिकीर्णरूपाः Śi. 5. 60.
6 The margin, edge or border of anything
ध्रुवं स नीलोत्पलपत्रधारया शमीलतां छेत्तुमृषिर्व्यबस्यति Ś. 1. 18.
7 The sharp edge of a sword, axe, or of any cutting instrument
तर्जितः परशुधारया मम R. 11. 78
6. 42
10. 86, 41
Bh. 2. 28.
8 The edge of a mountain or precipice.
9 A wheel or the periphery of a wheel
R. 13. 15.
10 A garden-wall, fence, hedge.
11 The van or front line of an army.
12 The highest point, excellence
13 A multitude.
14 Fame.
15 Night.
16 Turmeric.
17 Likeness.
18 The tip of the ear.
19 Speech.
20 Rumour, report.
Comp.
अग्रं the broad-edged head of an arrow.
अंकुरः {1} a drop of rain. {2} hail. {3} advancing before the line of an army (to defy the enemy).
अंगः a sword.
अटः {1} the Cātaka bird. {2} a horse. {3} a cloud. {4} a furious elephant, one in rut.
अधिरूढ a. raised to the highest pitch.
अवनिः f. wind.
अश्रु n. a flood of tears
Amaru. 10.
आसारः a heavy down-fall of rain, a hard or sharp driving shower
धारासारैर्महती वृष्टिर्बभूव H. 3
V. 4. 1.
उष्ण a. warm from a cow (as milk).
गृहं a bathroom with water-jets, a shower-bath or a house furnished with artificial jets or fountains of water
R. 16. 49.
धरः {1} holder of streams, a cloud. {2} a sword.
निपातः,
पातः {1} a fall of rain, a hard or pelting shower
Me. 48. {2} a stream of water.
यंत्रं a fountain, jet (of water)
Amaru. 59
Ratn. 1. 12.
वर्षः, र्षं
, संपातः a hard, sharp-driving or incessant, shower
R. 4. 82.
बाहिन् a. incessant, continuous
U. 4. 3.
विषः a crooked sword.
Monier Williams Cologne
English
1. धा॑रा
f.
 stream or current of water
(cf. त्रि-, द्वि-, शत-, सहस्र-), flood, gush, jet, drop (of any liquid), shower, rain (also fig. of arrows, flowers,
&c.
व॑सोर् ध्°, ‘source of good’,
N.
 of a partic. libation to Agni,
AV.
ŚBr.
MBh.
of a sacred bathing-place,
MBh.
of Agni's wife,
BhP.
 )
a leak or hole in a pitcher
&c.
 ,
L.
the pace of horse,
Śiś.
 v, 60 (5 enumerated, viz. धोरित, वल्गित, प्लुत, उत्-तेजित, उत्-तेरित, or आ-स्कन्दित, रेचित for the two latter,
L.
with परमा, the quickest pace,
Kathās.
 xxxi, 39)
uniformity, sameness (as of flowing water?),
L.
custom, usage,
W.
continuous line or series (cf. वन-)
fig. line of a family,
L.
N.
 of a sacred bathing-place (also with माहेश्वरी
cf.
 above),
MBh.
of a town (the residence of Bhoja),
Cat.
2. धा॑रा
f.
 (√ 2. धाव्) margin, sharp edge, rim, blade (esp. of a sword, knife,
&c.
fig. applied to the flame of fire),
RV.
ŚBr.
MBh.
Kāv.
&c.
the edge of a mountain,
L.
the rim of a wheel,
Ragh.
 xiii, 15
the fence or hedge of a garden,
L.
the van of an army,
L.
the tip of the ear,
L.
highest point, summit (cf. °राधिरूढ) glory, excellence,
L.
night,
L.
turmeric,
L.
Monier Williams 1872
English
धारा, f. See under धार, col. 1.
Macdonell
English
धारा 1. dhā́r-ā,
f.
 [√ 1. dhāv] torrent, 🞄stream
shower (also of arrows, flowers)
🞄drop:
pl.
 paces of a horse (of which five kinds 🞄are assumed).
धारा 2. dhā́r-ā,
f.
 [√ 2. dhāv] edge, blade
🞄circumference of a wheel.
Benfey
English
धारा धारा (akin to धा̆व्, ),
f.
1.
A torrent, MBh. 6, 5785.
2. A river,
Hariv. 8325.
3. A shower, Mṛcch.
76, 15.
4. A drop, Mṛcch. 91, 4
Bhartṛ. 2, 89.
5. A multitude, Rām.
6, 88, 3.
6. pl. A horse's pace, as
the trot, canter, etc., Śiś. 5, 60.
7.
The sharp edge of a sword or any
cutting instrument, Rām. 2, 23, 35.
8.
The circumference of a wheel, Ragh.
13, 15.
--
Comp.
 क्षुर-धार, 1.
adj.
as sharp as a razor, MBh. 4, 168. 2.
(m. or
n.
 ) a sharp instrument, MBh.
4, 2063. कृत-धार,
adj.
 sharpened,
MBh. 7, 3090. खर-धार,
adj.
having a rough or jagged edge, Suśr.
1, 27, 15. तिर्यग्धार, i. e.
तिर्यञ्च्-,
adj.
 having sharp sides, MBh. 7, 1875.
तिक्ष्ण-धार, 1.
adj.
 having a sharp
edge, MBh. 1, 786. 2.
m.
 a sword, MBh.
12, 6203.
Hindi
Hindi
(स्त्री) बारिश
Apte Hindi
Hindi
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
"पानी की सरिता या धार, गिरते हुए जल की रेखा, सरिता, धार"
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
"बौछार, वर्षा की तेज घड़ी"
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
अनवरत रेखा
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
घड़े का छिद्र
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
घोड़े का कदम
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
"हाशिया, किनारा, किसी वस्तु की किनारी या सीमा"
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
"तलवार, कुल्हाड़ा या किसी काटने वाले उपकरण का तेज किनारा या धार"
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
किसी पहाड़ या चट्टान का किनारा
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
पहिया या पहिये का परिणाह या परिधि
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
"उद्यान की दीवार, बाड़, छाड़बंदी"
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
सेना की अग्रिम पंक्ति
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
"उच्चतम बिन्दु, सर्वोपरिता"
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
समुच्चय
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
यश
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
रात
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
हल्दी
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
समानता
धारा
स्त्री*
 - धार + टाप्
कान का अग्रभाग
धारा
स्त्री*
 - -
मालवा देश की एक नगरी
धारा
स्त्री*
 - धृ+णिच्+अङ्+टाप्
"पानी की धार, गिरते हुए किसी तरल पदार्थ की पंक्ति"
धारा
स्त्री*
 - धृ+णिच्+अङ्+टाप्
बौछार
धारा
स्त्री*
 - धृ+णिच्+अङ्+टाप्
लगातार पंक्ति
धारा
स्त्री*
 - धृ+णिच्+अङ्+टाप्
घड़े में छिद्र
धारा
स्त्री*
 - धृ+णिच्+अङ्+टाप्
किसी वस्तु का किनारा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
धारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುದುರೆಯ ವೇಗವಾದ ನಡಿಗೆ
निष्पत्तिः - > धृ (धारणे) + णिच् - "अङ्"(३-३-१०४)
व्युत्पत्तिः - > धार्यन्तेऽश्वा अनया
धारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀರಿನ ಧಾರೆ /ಮೋಡದಿಂದ ಬೀಳುವ ಮಳೆಯ ಹನಿ
प्रयोगाः - > "राजन्यानां शितशरशतैर्यत्र गाण्दीवधन्वा धारापातैस्त्वमिव कमलान्यभ्यवर्षन्मुखानि"
उल्लेखाः - > मेघ० १-४८
धारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚೂರಿ ಕತ್ತಿ ಕೊಡಲಿ ಉಳಿ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಹರಿತವಾದ ಅಂಚು /ಅಲುಗು
प्रयोगाः - > "राजसेवा मनुष्यानामसिधारावलेहनम् । पञ्चाननपरिष्वङ्गो व्यालीवदनचुम्बनम् ॥" "धारां शितां रामपरश्वथस्य सम्भावयत्युत्पलपत्रसाराम्"
उल्लेखाः - > २)रघु० ६-४२
धारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಕ್ರಧಾರೆ /ಚಕ್ರದ ಹೊರಮೈ /ಚಕ್ರದ ಅಂಚು
प्रयोगाः - > "आभाति वेला लवणाम्बुराशेः धारानिबद्धेव कलङ्करेखा"
उल्लेखाः - > रघु० १३-१५
धारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಸೈನ್ಯದ ಮುಂಭಾಗ
धारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಳ್ಳುಗಿಡಗಳ ಬೇಲಿ
धारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉತ್ಕರ್ಷ /ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ
धारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧಾರಾನಗರ /ಭೋಜರಾಜನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ
धारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಿಶಿನ
विस्तारः - > "धारा पूः कापि सेनाग्रं पतदम्ब्वादिसन्ततिः । खङ्गादिनिशितप्रान्ते तुरङ्गगतिपञ्चके॥" - नानार्थर० ।
धारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಂಕ್ತಿ /ಸಾಲು
धारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾತ್ರಿ
विस्तारः - > "धारा सैन्याग्रिमस्कन्धसन्तत्योः पत्तनान्तरे । द्रवद्रव्यप्रपातेऽपि तुरङ्गगतिपञ्चके । खड्गादीनां च निशितमुखे धारापि कीर्त्यते ।" - विश्व० । "धारा हरिद्राश्वगतिः निशाम्बुसृतिराजिषु" - त्रिकाण्ड० ।
L R Vaidya
English
DAra {% (I) a. (f. रा) %} 1. Holding, supporting
2. streaming down, flowing.
DArA {% f. %} 1. A stream or current of water, a line of descending fluid, R.xvi.66, Megh.i.55
2. a shower, a hard shower
3. the pace of a horse, धाराः प्रसाधयितुमव्यतिकीर्णरूपाः Sis.v.60
4. the margin, edge or border of any thing, ध्रुवं स नीलोत्पलपत्रधारया शमीलतां छेत्तुमृषिर्व्यवस्यति Sak.i.
5. the sharp edge of a cutting instrument, धारां शितां रामपरश्वधस्य R.vi.42, xi.78
6. the edge of a mountain or precipice
7. a wheel or the periphery of a wheel, R.xiii.15
8. a garden-wall, a fence
9. a continuous line or series, Bh.V.ii.20
10. the front line of an army
11. the highest point, excellence
12. a multitude
13. fame
14. night.
Bopp
Latin
धारा f. (fem. a धार)
1) gutta, stilla. A. 8. 4. 5. 6. 7.
2) acies
ensis, securis. HIT. 94. 12. RAGH. 6. 42.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
धरा
स्त्री
धरा, पृथ्वी, धारा, धृति
धरा पृथ्वी धरा धारा धरः शैलो धरा धृतिः ।
verse 2.1.1.57
page 0011
Lanman
English
dhā́rā, f. stream, jet. [√1dhāv, ‘run,
pour.’]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
धारा f. N. °einer Hetäre, Prabandh. 79, 5 v.u.
धारा ° = प्रभाविशेष, Śrīk. XVIII, 28.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अश्वगतिः, धारा
noun
अश्वस्य पदविक्षेपः।
"अश्वगतिं वर्धयितुम् अश्ववाहः प्रयतते।"
Synonyms:
 धारा, लता, पलाशम्, फलम्, क्षुरकम्
noun
उपकरणविशेषः येन लघुनि वस्तूनि छेत्तुं शक्यते।
"धारया तस्य अङ्गुली छिन्ना।"
Synonyms:
 धारा, प्रवाहः
noun
द्रवपदार्थस्य प्रवाहमाणं स्रोतः।
"नद्याः धारां रोधयित्वा सेतोः निर्माणं क्रियते।"
Synonyms:
 फलम्, पत्रम्, फलकः, धारा, परञ्जः, पुष्करम्
noun
शस्त्रस्य धारा।
"तर्जितः परशुधारया मम।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgyun
१) कुलवंश २) धार ३) धारा ४) प्रबन्ध ५) प्रबन्धन ६) प्रवाह ७) संतति ८) संतान ९) स्रोत १०)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
रथाङ्गं रथपादोऽरि चक्रं धारा पुनः प्रधिः ॥ ७५५ ॥
नेमिरक्षाग्रकीले त्वण्याणी नाभिस्तु पिण्डिका ।
-wordlist-
रथाङ्ग (क्ली), रथपाद (पुं), अरि (क्ली), चक्र (पुंक्ली), धारा (स्त्री), प्रधि (पुंस्त्री), नेमि (स्त्री), अक्षाग्रकील (पुं), अणि (पुंस्त्री), आणि (पुंस्त्री), नाभि (स्त्री), पिण्डिका (स्त्री)
--source--
प्रवाहः पुनरोघः स्याद्वेणी धारा रयश्च सः ।
-wordlist-
प्रवाह (पुं), ओघ (पुं), वेणी (स्त्री), धारा (स्त्री), रयस् (क्ली)
--source--
धोरितं वल्गितं प्लुत्युत्तेजितोत्तेरितानि च ॥ १२४५ ॥
गतयः पञ्च धाराख्यास्तुरंगाणां क्रमादिमाः ।
-wordlist-
धोरित (क्ली), वल्गित (क्ली), प्लुत (क्ली), उत्तेजित (क्ली), इरित (क्ली), धारा (स्त्री), अश्वगति (स्त्री)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
कर्णप्रान्तस्तु धारा स्यात्कर्णमूलं तु शीलकम् ।
-wordlist-
कर्णप्रान्त (पुं), धारा (स्त्री), कर्णमूल (क्ली), शीलक (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ओघ
ओघ, प्रवाह, वेणी, धारा, स्रोतस्, रय
ओघः प्रवाहो वेणी च धारा स्रोतो रयः स्मृतः ।
verse 3.1.1.669
page 0076
Tamil
Tamil
தா4ரா : நீரோட்டம், மழை, தாரை, ரேகை, ஒழுக்கு, ஓரம், எல்லை, கத்தி /வாள் முனை, சக்கரம், பரிதி, வேலி, புகழ், இரவு.
Mahabharata
English
Dhārā, a tīrtha. § 370 (Tīrthayātrāp.): III, 84, 8003.
Vedic Reference
English
Dhārā denotes the ‘edge’ of a weapon, ^1 as of an axe
(svadhiti), ^2 or of a razor (kṣura).^3 See also Asi.
1) Rv. vi. 3, 5
47, 10. Cf. viii. 73, 9
Taittirīya Āraṇyaka, iv. 38, 1, for
metaphorical applications.
2) Kauśika Sūtra, 44.
3) Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, iii. 3, 2.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धारा,
स्त्री,
 (धार्य्यन्ते अश्वा यया । धृ + णिच् +अङ् । स्त्रियां टाप् ।) अश्वानां पञ्चधागतिः ।तद्यथा । आस्कन्दितम् १ धौरितकम् २ रेचि-तम् ३ वल्गितम् ४ प्लुतम् ५ । इत्यमरः । २ । ८ ।४९ ॥
(यथा, माघे । ५ । ६० ।“अव्याकुलं प्रकृतमुत्तरधेयकर्म्मधाराः प्रसाधयितुमव्यतिकीर्णरूपाः ।सिद्धं मुखे नवसु वीथिषु कश्चिदश्वंवल्गाविभागकुशलो गमयाम्बभूव ॥
”“अव्यतिकीर्णरूपा असंकीर्णरूपा धारा गति-भेदाः ।‘अश्वानान्तु गतिर्धारा विभिन्ना सा च पञ्चधा ।आस्कन्दितं धोरितकं रेचितं वल्गितं प्लुतम् ॥
’इति वैजयन्ती ॥
‘गतयोऽमूः पञ्च धाराः ।’ इत्यमरश्च ॥
अश्व-शास्त्रे तु संज्ञान्तरेणोक्ताः ।‘गतिः पुला चतुष्का च तद्वन्मध्यजघा परा ।पूर्णवेगा तथा चान्या पञ्च धाराः प्रकीर्त्तिताः ॥
एकैका त्रिविधा धारा हयशिक्षाविधौ मता ।लध्वी मध्या तथा दीर्घा ज्ञात्वैता योजयेत्क्रमात् ॥
’तथा च पश्चदशावभेदा भवन्ति । ताः पञ्चधाराः प्रसाधयितुं परिचेतुं नवसु वीथिषुसञ्चारस्थानेषु गमयाम्बभूव ॥
” इति तट्टी-कायां मल्लिनाथः ॥
) सैन्याग्रिमस्कन्धः । घटादि-च्छिद्रम् । सन्ततिः । (यथा, महाभारते ।६ । ११८ । २४ ।“उत्पपात ततो धारा वारिणो विमलाशुभा ॥
”)द्रवस्य प्रपातः । (यथा, महाभारते । १ । २२४ । ५९ ।“त्वया द्बादश वर्षाणि वसोर्द्धाराहुतं हविः ।उपयुक्तं महाभाग ! तेन त्वां ग्लानिराविशत् ॥
”)खड्गादेर्न्निशितमुखम् । इति मेदिनी । रे, ५० ॥
(यथा, शाकुन्तले १ अङ्के ।“ध्रुवं स नीलोत्पलपत्रधारयाशमीलतां छेत्तुमृषिर्व्यवस्यति ॥
”)उत्कर्षः । रथचक्रम् । इति हेमचन्द्रः । ३ । ४१९ ॥
(यथा, रधुः । १३ । १५ ।“आभाति वेला लवणाम्बुराशे-र्धारानिबद्धेव कलङ्करेखा ॥
”)यशः । अतिवृष्टिः । (यथा, पञ्चतन्त्रे । २ । ६२ ।“पर्ज्जन्यस्य यथा धारा यथा च दिवि तारकाः ।सिकतारेणवो यद्बत् संख्यया परिवर्ज्जिताः ।गुणाः संख्यापरित्यक्तास्तद्वदस्य महात्मनः ॥
”)समूहः । इति शब्दरत्नावली ॥
घनासारवर्ष-णम् । सदृशः । इति विश्वः ॥
(प्रवाहः । यथा, याज्ञवल्क्ये । १ । २८० ।“सहस्राक्षं शतधारमृषिभिः पावनं कृतम् ।तेन त्वामभिषिञ्चामि पावमान्यः पुनन्तु ते ॥
”)दक्षिणदेशस्थपुरीविशेषः । इति विक्रमचरि-तम् ॥
* ॥
(तीर्थविशेषः । यथा, महा-भारते । ३ । ८४ । २३ ।“प्रदक्षिणमुपावृत्य गच्छेत भरतर्षभ ! ।धारां नाम महाप्राज्ञ ! सर्व्वपापप्रमोचनीम् ।तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र ! न शोचति नराधिप ! ॥
”)अथ ज्वरादिशान्त्यर्थं श्रीनरसिंहादिमूर्द्ध्नि जल-धारापातनविधिः । यथा, नृसिंहपुराणे ।“तथा महाज्वरग्रस्ते धारां देवस्य मूर्द्धनि ।सन्ततां नारसिंहस्य कुर्य्याद्बा कारयेत् द्बिजैः ॥
होमञ्च भोजनञ्चैव तस्य दोषः प्रशाम्यति ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धारा स्त्री धार्य्यन्ते अश्वा अत्र अनया वा धारि--अङ् ।अश्वानां १ गतिभेदे अमरः । अश्वशब्दे दृश्यम् अन्यत्र च“अश्वानान्तु गतिर्धारा बिभिन्ना सा च पञ्चधा । आस्क-न्दितं धौरितकं रेचितं वल्गितं प्लुतम् । धौरितंवल्गितं धाराप्लुतमुत्तेजितं क्रमात् । उत्तारितं चेतिपञ्च शिक्षयेत् तुरगं गतीः । उत्तेरितोऽतिवेगान्धो नशृणोति न पश्यति । धौरितं गतिमात्रे यद्योजितंबल्गितं पुरः । अग्रकायसमुल्लासात् कुञ्चितास्यंनतत्रिकम् । उत्तेजितं मध्यवेगं योजनं श्लथवल्गया ।पूर्वापरोन्नमनतः क्रमादुत्तारणं प्लुतम्” अश्वशास्त्रेतु संज्ञान्तरेणोक्ताः । गतिः पुला चतुष्का च तद्वन्मध्यजवा परा । पूर्णवेगा तथा चान्या पञ्च धारा प्रकी-र्त्तिताः । एकैका त्रिविधा धारा हयशिक्षाविधौ मता ।लम्वी मध्या तथा दीर्घा ज्ञात्वैता योजयेत् क्रमादिति”“धाराः प्रसाधयितुमव्यतिकीर्णरूपाः” माघः । ३ सैन्या-ग्रिमस्कन्धे ४ अविच्छिन्नसन्तत्या द्रवद्रव्यस्य प्रपाते ५ खड-गादेर्निशितमुखे ६ पाषाणभेदे ७ ऋणे च
पु०
 मेदि० ।८ यशसि ९ अतिवृष्टौ १० समूहे च शब्दरत्ना० ११ प्रशान्ते१२ उत्कर्षे १३ रथचक्रे स्त्री हेम० । १४ दाक्षिणात्यपुरभेदेस्त्री “विश्वा उत त्वया वयं धारा उदन्या इव” ऋ० २ । ७ । ३“घृतस्य धारा उपयन्ति विस्रुतः” ऋ० १ । १२५ । ४“धारां शितां रामपरश्वधस्य” रघुः । “ध्रुवं स नीलो-त्पलपत्रधारया शमीलतां छेत्तुमृषिर्व्यवस्यति” शकु० ।“धारा जवेन पतिता जलदोदरेभ्यः” मृच्छ० । “तौहन्यमानौ नाराचैर्धाराभिरिव पर्वतौ” रामा० ६ । १९ अ० ।“अथ माहेश्वरीं घारां समासाद्य धराधिपः” भा० व०८५ अ० । “वसोः पवित्रमसि शतधारम्” यजु० १ । ३धाराधरशब्दे दृश्यम् । १५ जनप्रवादे १६ वाचि निरु०वृषा० आद्युदात्तता १७ वर्षणे
पु०
 धारयुः ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“धृञ् धारणे”@} 2 ‘धरते धारणेऽर्थे तु धरते धरतीत्युभे।।’ 3 इति देवः।
धारकः-रिका, धारकः-रिका, दिधीर्षकः-षिका, देध्रीयकः-यिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिधरतिकवत् 4 ज्ञेयानि।
5 युगन्धाः- 6 जलन्धरः-पुरन्धरः-श्रुतन्धरः-वसुन्धरा, 7 धनुर्धरा, 8 महीध्रः 9, 10 कर्णधारः, 11 आधारः, 12 धारा, 13 धारयः 14 , 15 धारयन्, 16 धुरन्धरः, धर्मः
इमानि रूपाणि अधिकान्यत्रेति विशेषः।
अस्य धातोः उभयपदित्वात् शतरि--धरन्-न्ती, धरिष्यन्-न्ती-ती, इति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (९१७)
02
=>
 (१-भ्वादिः-९००। सक। अनि। उभ।)
03
=>
 (श्लो। २९)
04
=>
 (९१३)
05
=>
 [[५। ‘संज्ञायां भृतॄवृजिधारिसहितपिदमः’ (३-२-४६) इति कर्मण्युपपदे ण्यन्तात् खच्- प्रत्ययः। युगं धारयतीति युगन्धरः = पर्वतविशेषः। ‘खचि ह्रस्वः’ (६-४-९४) इति ह्रस्वः, ‘अरुर्द्विषदजन्तस्य--’ (६-३-६७) इति मुम्। एवं जलन्धरः, पुरन्धरः, श्रुतन्धरः, वसुन्धरा इत्यादिषु ज्ञेयम्।]]
06
=>
 [पृष्ठम्०८०९+ ३०]
07
=>
 [[१। धनुर्धरा इत्यत्रापि खजेव। अजन्तत्वाभावात् मुमागमो न।]]
08
=>
 [[२। महीं धरतीति महीध्रः = पर्वतः। एवं कुध्रः इत्यपि। ‘कप्रकरणे मूलविभु- जादिभ्य उपसंख्यानम्’ (वा। ३-२-५) इति कप्रत्यये पृषोदरादित्वात् उपधालोपे साधुः।]]
09
=>
 [[आ। ‘यियासतस्तस्य महीध्ररन्ध्रभिदापटीयान् पटहप्रणादः।’ शि। व। ३। २४।]]
10
=>
 [[३। ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यणि रूपम्। एवं सूत्रधारः इत्यादिष्वप्यण्।]]
11
=>
 [[४। ‘ºअवहाराधारावायानामुपसंख्यानम्’ (वा। ३-३-१२२) इति संज्ञायां घापवादो घञ्।]]
12
=>
 [[५। ‘धारा प्रपाते’ (ग। सू। ३-३-१०३) इति भिदादिपाठादङ्। ‘ऋदृशोऽङि--’ (७-४-१६) इति गुणः। निपातनाद् दीर्घः। अन्यत्र धृतिः इत्येव।]]
13
=>
 [[६। ‘अनुपसर्गाल्लिम्पविन्दधारिपारि--’ (३-१-१३८) इत्यादिना ण्यन्तादस्मात् शप्रत्ययः। गुणायादेशौ। कर्तरि प्रत्ययोऽयम्।]]
14
=>
 [[B। ‘सुखजातः सुरापीतो नृजग्धो माल्यधारयः।’ भ। का। ५। ३८।]]
15
=>
 [[७। ण्यन्तादस्मात्, ‘इङ्धार्योः शत्रकृच्छ्रिणि’ (३-२-१३०) इति शता। ‘धारयन् पारायणम्’ इत्यत्र क्लेशं विना धारणस्य द्योतनात् शता। कृच्छ्रार्थे तु धारयमाणः इति शानजेव।]]
16
=>
 [[८। धुरं धरतीत्यर्थे संज्ञात्वाभावेऽपि बाहुलकात् खचि, ‘वाचंयमपुरन्दरौ च’ (६-३-६९) इत्यत्र चकारात् अमागमः इति प्र। सर्वस्वे।]]
Capeller
German
1. धा॑रा s. 2. धार.
2. धा॑रा
f.
 Schneide, Schärfe (auch übertr.).
Grassman
German
1. dhā́rā, f., Strom, Strahl herabrinnender Flüssigkeit [von 1. dhāv mit Verlust des v]
2〉 insbesondere vom Soma oder den in ihn hineinströmenden Flüssigkeiten
auch 3〉 bildlich. — Mit dhāv verbunden {715, 7}
{761, 4}
{770, 1}
{787, 4}
({812, 4}). — Vgl. urúdhāra u. s. w.
die Adj. apasyú, ásaścat, asaścát, devájāta, pāvaká, pínvamāna, pīpivás (pi), bṛhát, mádiṣṭa, mádhu, mádhumat, madhuścút, mandrá, śarmayát, sudúgha, svā́diṣṭa
die Gen. ándhasas, áśvasya, tritásya, párvatasya, mádasya, mádhos, mádhvas, víprasya, sutásya, sómasya u. s. w.
-ā [N.] {291, 6}. — 2〉 {714, 3}
{728, 7}
{770, 1}
{787, 4}
{792, 1}
{798, 44}
{799, 8}
{812, 4}
{823, 1}. — 3〉 {496, 3} rāyás.
-ām {729, 8}. — 3〉 {67, 7} ṛtásya.
-ā [I.] 2〉 {810, 3} (eti).
-ayā [I.] 2〉 {270, 7}
{713, 1}
{714, 9}
{715, 7}. _{715, 10}
{717, 10}
{718, 1}. _{718, 7}
{722, 4}
{724, 8}
{735, 1}
{737, 6}
{741, 4}. _{741, 6}
{742, 3}. _{742, 4}
{745, 2}
{746, 1}
{747, 1}
{753, 6}
{754, 2}
{756, 2}
{757, 6}
{761, 2}—_{761, 4}
{763, 5}
{773, 5}
{774, 22}
{775, 4}. _{775, 7}. _{775, 14}. _{775, 28}
{776, 13}
{777, 10}. _{777, 12}
{778, 7}
{779, 13}
{780, 8}
{784, 5}
{796, 3}
{809, 11}. _{809, 45}
{812, 5}. _{812, 6}
{813, 2}
{814, 3}
{819, 4}. _{819, 8}. _{819, 25}
{820, 5}. — 3〉 ṛtásya {626, 8}
{775, 21}.
-ās [N.] ghṛtásya {125, 4}
{235, 8}
{354, 7}. _{354, 8}
aruṣásya {85, 5}. — 2〉 {84, 4}
{741, 1}
{742, 1}
{769, 1}
{774, 7}. _{774, 28}
{798, 47}
{808, 22}
{809, 29}. _{809, 31}
{818, 14}. —
-ās [A.] ghṛtásya {354, 5}. _{354, 9}. _{354, 10}
{235, 9}
Wasserströme {386, 1}
Regengüsse {437, 6}
udaníās {198, 3}. — 2〉 {719, 2} (P. -ā)
{768, 2}
{809, 33}. — 3〉 ṛtásya {366, 2}
{559, 4}.
-ābhis 2〉 {274, 6}
{717, 3}
{777, 14}
{785, 2}
{805, 3}
{810, 2}
{818, 7}.
2. dhā́rā, f. [v. 2. dhāv in dem Sinne „wetzen“ (?)], Schneide des Schwertes oder Messers
2〉 bildlich vom Feuer.
-ām 1〉 áyasas {444, 5}
{488, 10}. — 2〉 agnés {682, 9}.
Stchoupak
French
१ धारा-
f.
 flot, courant, coulée, cours d'eau, torrent, eau courante,
averse (fig. aussi)
pl.
 allures du cheval
वसोर् धारा (flot de biens)
n.
 d'une libation particulière
femme d'Agni
autre nom de la ville de
Mālava
परमा धारा allure la plus rapide.
°कदम्ब-
m.
 sorte d'arbre, Nauclea cordifolia.
°गृह- nt. salle de bains munie d'eau courante ou de douches.
°धर- (porteur d'averses)
m.
 nuage
°धरागम- saison des
pluies.
°निपात- °पात-
m.
 chute de pluie, averse.
°यन्त्र- nt. fontaine, douche
°यन्त्रगृह- salle de bains munie de
fontaines ou de douches.
°वर्ष-
m.
 nt. averse pluie torrentielle.
°वाहिका-
f.
 flot continu (fig.
°वाहिन्- a. continu, ininterrompu.
धाराश्रु- nt. torrent de larmes.
धारासार-
m.
 = °निपात-।
धारोर्मि-
m.
f.
 vague qui déferle, roulis.
२ धारा-
f.
 bord, marge
tranchant (d'une arme), lame
jante de roue
fig. extrémité, le plus haut degré, comble, point culminant.
°जल- nt. sang qui s'égoutte du tranchant d'une épée.
धाराधिरूढ- a. v. qui a atteint le comble.
धारान्तर-चर- (qui se meut parmi les épées) a. audacieux,
téméraire, insolent.