| YouTube Channel

धरित्री (dharitrI)

 
शब्दसागरः
English
धरित्री
f.
(-त्री) The earth.
E.
धृ to contain, (beings.) इत्र Unādi affix,
fem. affix ङीप्.
Capeller Eng
English
ध॑रित्री
f.
female bearer, the earth.
Yates
English
धरित्री (त्री) 3.
f.
The earth.
Wilson
English
धरित्री
f.
(-त्री) The earth.
E.
धृ to contain, (beings, ) इत्र Uṇādi affix, fem. affix ङीप्.
Apte
English
धरित्री [dharitrī], [धृ-इत्र गौरा ˚ङीप्]
The earth
नैतच्चित्रं यदयमुदधि- श्यामसीमां धरित्रीमेकः कृत्स्नां नगरपरिघप्राशुबाहुर्भुनक्ति Ś2.16
R.*
14.54
Ku.*
1.2, 17.
Ground, soil.
Comp.
-पुत्रः the planet Mars. -भृत्
m.
a king.
Apte 1890
English
धरित्री [धृ-इत्र गौरा°ङीप्] 1 The earth
Ś. 2. 15
R. 14. 54
Ku. 1. 2, 17.
2 Ground, soil.
Monier Williams Cologne
English
ध॑रित्री
f.
a female bearer or supporter,
VS.
TS.
Hariv.
the earth,
Var.
Kāv.
Pur.
Monier Williams 1872
English
धरित्री, f. a female bearer, supporter
the earth.
Macdonell
English
धरित्री dhar-i-trī,
f.
supporter
earth.
Benfey
English
धरित्री धरित्री, i. e. धृ + तृ + ई,
f.
1. A supporter, Hariv. 7419.
2.
The earth, Bhartṛ. 2, 37.
Apte Hindi
Hindi
धरित्री
स्त्री*
- धृ + इत्र + ङीष्
पृथ्वी
धरित्री
स्त्री*
- धृ + इत्र + ङीष्
"भूमि, मिट्टी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
धरित्री
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೂಮಿ /ಪೃಥ್ವಿ
निष्पत्तिः - > धृञ् (धारणे) - "इत्रः" (उ० ४-१७३) गौरा० "ङीष्" (४-१-४१)
प्रयोगाः - > "लम्भा धरित्री तव विक्रमेण ज्यायांश्च वीर्यास्त्रबलैर्विपक्षः" "गुरुर्धरित्री क्रियतेतरां त्वया"
उल्लेखाः - > किरा० ३-१७, माघ० १-३६
L R Vaidya
English
DaritrI {% f. %} The earth, the soil, R.xiv.54, K.S.i.2, Am.S.50.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
१, अंशुमान्, अचला, अब्ज, अमृतांशु, अवनि, आदि, आस्य, इन्दु, इला, उडुपति, उर्वरा, उर्वी, ऋक्षेश, एक, एणधर, औषधीश, क, कलाधर, कलि, कु, कुमुदाकरप्रिय, क्षपाकर, क्षमा, क्षिति, क्षोणि, क्षोणी, क्षमा, गो, गोत्र, गोत्रा, ग्लौ, चन्द्र, चन्द्रमस्, जगती, जैवातृक, ज्या, तनु, दाक्षायणीप्राणेश, धरणी, धरा, धरित्री, नायक, निशाकर, निशेश, पितामह, पृथिवी, पृथ्वी, प्रालेयांशु, ब्रह्मा, भुवन्यु, भू, भूमि, मही, मुख, मृगलाञ्छन, मृगाङ्क, मेदिनी, रजनीकर, रजनीश, रात्रिप, रात्रीश, रुग्ण, रूप, लपन, वक्त्र, वदन, वसुधा, वसुन्धरा, वाक्, विधु, विरञ्चि, विश्वम्भरा, शशधर, शशभृत्, शशलाञ्छन, शशाङ्क, शशि, शशी, शीतकर, शीतकिरण, शीतद्युति, शीतमयूख, शीतरश्मि, शीतांशु, शुभ्रभानु, श्वेत, श्वेतांशु, सितरश्मि, सुधांशु, सोम, स्थिरा, हरिणधृत्, हरिणाङ्क, हिमकर, हिमगु, हिमरश्मि, हिमांशु
Bopp
Latin
धरित्री f. (quae fert, r. धृ s. तृ adjecto fem. signo ई)
terra. AM.
Kridanta Forms
Sanskrit
धॄ (धॄ꣡ वयोहानौ इत्यन्ये - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = धरणम्
अनीयर् = धरणीयः - धरणीया
ण्वुल् = धारकः - धारिका
तुमुँन् = धरितुम् / धरीतुम्
तव्य = धरितव्यः / धरीतव्यः - धरितव्या / धरीतव्या
तृच् = धरिता / धरीता - धरित्री / धरीत्री
क्त्वा = धीर्त्वा
ल्यप् = प्रधीर्य
क्तवतुँ = धीर्णवान् - धीर्णवती
क्त = धीर्णः - धीर्णा
शतृँ = धृणन् - धृणती
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
पृथिवी, भूः, भूमिः, अचला, अनन्ता, रसा, विश्वम्भरा, स्थिरा, धरा, धरित्री, धरणी, क्षौणी, ज्या, काश्यपी, क्षितिः, सर्वसहा, वसुमती, वसुधा, उर्वी, वसुन्धरा, गोत्रा, कुः, पृथ्वी, क्ष्मा, अवनिः, मेदिनी, मही, धरणी, क्षोणिः, क्षौणिः, क्षमा, अवनी, महिः, रत्नगर्भा, सागराम्बरा, अब्धिमेखला, भूतधात्री, रत्नावती, देहिनी, पारा, विपुला, मध्यमलोकवर्त्मा, धारणी, गन्धवती, महाकान्ता, खण्डनी, गिरिकर्णिका, धारयित्री, धात्री, अचलकीला, गौः, अब्धिद्वीपा, इडा, इडिका, इला, इलिका, इरा, आदिमा, ईला, वरा, आद्या, जगती, पृथुः, भुवनमाता, निश्चला, श्यामा
noun
मर्त्याद्यधिष्ठानभूता।
"पृथिवी पञ्चमम् भूतम्"
Synonyms:
पृथ्वी, धरती, धरा, भू, वसुन्धरा, धरणी, धरित्री, अवनी, उर्वी, रत्नगर्भा, वसुधा, क्षितिः, महिः, मही, अचलकीला, अचला, भूमण्डलः, पृथिवीमण्डलम्, विश्वम्भरा, प्रथी, विश्वधारिणी, मेदिनी, विश्वधेना
noun
सौरमालायां सूर्यं परितः भ्रममाणः सूर्यात् तृतीयः मर्त्याद्यधिष्ठानभूतः ग्रहगोलः।
"चन्द्रः पृथ्वेः उपग्रहः अस्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी वसुधोर्वी वसुंधरा
धात्री धरित्री धरणी विश्वा विश्वंभरा धरा ९३५
क्षितिः क्षोणी क्षमानन्ता ज्या कुर्वसुमती मही
गौर्गोत्रा भूतधात्री क्ष्मा गन्धमाताचलावनिः ९३६
सर्वंसहा रत्नगर्भा जगती मेदिनी रसा
काश्यपी पर्वताधारा स्थिरेला रत्नबीजसूः ९३७
विपुला सागराच्चाग्रे स्युर्नेमीमेखलाम्बराः
-wordlist-
भू (स्त्री), भूमि (स्त्री), पृथिवी (स्त्री), पृथ्वी (स्त्री), वसुधा (स्त्री), उर्वी (स्त्री), वसुन्धरा (स्त्री), धात्री (स्त्री), धरित्री (स्त्री), धरणी (स्त्री), विश्वा (स्त्री), विश्वम्भरा (स्त्री), धरा (स्त्री), क्षिति (स्त्री), क्षोणी (स्त्री), क्षमा (स्त्री), अनन्ता (स्त्री), ज्या (स्त्री), कु (स्त्री), वसुमती (स्त्री), मही (स्त्री), गो (स्त्री), गोत्रा (स्त्री), भूतधात्री (स्त्री), क्ष्मा (स्त्री), गन्धमाता (स्त्री), अचला (स्त्री), अवनि (स्त्री), सर्वंसहा (स्त्री), रत्नगर्भा (स्त्री), जगती (स्त्री), मेदिनी (स्त्री), रसा (स्त्री), काश्यपी (स्त्री), पर्वताधारा (स्त्री), स्थिरा (स्त्री), इला (स्त्री), रत्नसू (स्त्री), बीजसू (स्त्री), विपुला (स्त्री), सागरनेमी (स्त्री), सागरमेखला (स्त्री), सागराम्बरा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
भू
भू, भूमि, वसुधा, अवनि, वसुमती, धात्री, धरित्री, धरा, गो, गोत्रा, जगती, रसा, क्षिति, इला, क्षोणी, क्षमा, क्ष्मा, अचला, कु, पृथ्वी, पृथिवी, स्थिरा, धरणी, विश्वम्भरा, मेदिनी, ज्या, अनन्ता, विपुला, समुद्रवसना, सर्वंसहा, ऊर्वी, मही, काश्यपी, भूतधात्री, रत्नगर्भा, वसुन्धरा, धराधारा
भूर्भूमिर्वसुधावनिर्वसुमती धात्री धरित्री धरा,
गौर्गोत्रा जगती रसा क्षितिरिला क्षोणी क्षमा क्ष्माचला
कुः पृथ्वी पृथिवी स्थिरा धरणी विश्वम्भरा मेदिनी,
ज्यानन्ता विपुला समुद्रवसना सर्वंसहोर्वी मही १५६
काश्यपी भूतधात्री रत्नगर्भा वसुन्धरा
धराधारा विज्ञेया तद्विशेषान्निबोधत १५७
verse 2.1.1.156
page 0020
नाममाला
Sanskrit
भूमि, भू, पृथिवी, पृथ्वी, गह्वरी, मेदिनी, मही, धरा, वसुमती, धात्री, क्षमा, विश्वम्भरा, अवनि, वसुधा, धरणी, क्षोणी, क्ष्मा, धरित्री, क्षिति, कुम्भिनी, इला, उर्वरा, उर्वी, जगती, गो, वसुन्धरा
भूमिर्भूः पृथिवी पृथ्वी गह्वरी मेदिनी मही
धरा वसुमती धात्री क्षमा विश्वम्भराऽवनिः
वसुधा धरणी क्षोणी क्ष्मा धरित्री क्षितिश्च कुः
कुम्भिनीलोर्वरा चोर्वी जगती गौर्वसुन्धरा
verse 0.1.1.5
page 0004
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धरित्री,
स्त्री,
(धरति जीवजातमिति ध्रियतेशेषेण वा धृ + “अशित्रादिभ्य इत्रोत्रौ ।”उणां १७२ इति इत्र गौरादित्वात् ङीष् ।)पृथिवी इत्यमरः
(यथा, रघुः १४ ५४ ।“स्वमूर्त्तिलाभप्रकृतिं धरित्रींलतेव सीता सहसा जगाम
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धरित्री स्त्री धृ--इत्र गौरा० ङीष् भूमौ अमरः “सारंधरित्रीधरणक्षमञ्च” कुमा० “गुरुर्धरित्री क्रियतेतरांत्वया” माघः
Capeller
German
ध॑रित्री
f.
Trägerin, die Erde.
Burnouf
French
धरित्री धरित्री
f.
(धृ
sfx. तृ) la terre.
Stchoupak
French
धरित्री-
f.
porteuse
terre.