द्वैत (dvaita)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 द्वैत n.
  (-तं)
	 1. Duplication,  doubling or being doubled.
	 2. Duality,  in
philosophy,  the assertion of two principles,  as the distinctness of
life and soul,  spirit and matter,  god and the universe.
 E.
  द्वि two
तल् affix,  द्वित double,  two-fold,  abstract affix अण्. द्विधा इतं द्वीतं तस्य
भावः स्वार्थे वा अण् ।

Capeller Eng

English

 द्वैत॑ n.
  duality,  dualism. 

Yates

English

 द्वैत (तं) 1.
n.
  Duplication,  duality.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   द्वैत  dvaita  n.
   duality   
   द्वैत  dvaita  n.
   duplicity    
   द्वैत  dvaita  n.
   dualism   
   द्वैत  dvaita  n.
   doubt    

Wilson

English

 द्वैत
n.
  (-तं)
1 Duplication,  doubling or being doubled.
2 Duality,  in philosophy,  the assertion of two principles,  as the distinctness
of life and soul,  spirit and matter,  god and the universe.
E.
  द्वि two,  तल् affix,  द्वित double,  two-fold,  abstract affix
अण्.

Apte

English

द्वैतम् [dvaitam],  [द्विधा इतं द्वितं तस्य भावः स्वार्थे अण्]

Duality.

Dualism in philosophy,  the assertion of two distinct principles,  such as the maintenance of the doctrine that,  spirit and matter,  Brahman and the Universe,  or the Individual and the Supreme Soul,  are different from each other
 cf.
   अद्वैत
 किं शास्त्रं श्रवणेन यस्य गलति द्वैतान्ध- कारोत्करः Bv.*
  1.86.

N.
  of a forest. Comp.
   -अद्वैतमार्गः the path of dualism and non-dualism.  -वनम् N.
  of a forest
 भीमं प्रशस्याथ गुणैरनेकैर्हृष्टास्ततो द्वैतवनाय जग्मुः Mb.
 *  3. 11.68. Ki.*
  1.1. -वादः the doctrine of dualism
 see above. -वादिन् m.
  a philosopher who maintains thedvaita doctrine.

Apte 1890

English

 द्वैतं [द्विधा इतं द्वीतं तस्य भावः स्वार्थे अण्] 1 Duality. 
2 Dualism in philosophy,  the assertion of two distinct principles,  such as the maintenance of the doctrine that spirit and matter,  Brahman and the universe,  or the Individual and the Supreme Soul,  are different from each other
 cf. अद्वैत
 किं शास्त्रं श्रवणेन यस्य गलति द्वैतांधकारोत्करः Bv. 1. 86. 
3 N. of a forest. 
Comp. 
वनं N. of a forest
 Ki. 1. 1. 
वादः the doctrine of dualism
 see above. 
वादिन् m. a philosopher who maintains the dvaita doctrine. 

Monier Williams Cologne

English

 द्वै—त a See द्वैत॑.

 द्वैत॑ b n.
  (fr.  1. द्वि-ता) duality,  duplicity,  dualism (cf.   -वाद),  doubt,  ŚBr.
  
 Kap.
  
 Prab.
 
 BhP.
   &c.
  

Monier Williams 1872

English

 द्वैत द्वैत,  अम्,  n. (fr. 1. द्वि-ता),  duality, 
the state of being doubled,  duplicity,  dualism in philo-
sophy,  the assertion of two principles (as of spirit
and matter,  God and the universe,  &c.)
 doubt.
—द्वैत-निर्णय,  अस्,  m. ‘the decision or discus-
sion of duality, ’ N. of a philosophical work by Vācas-
pati-miśra.
—द्वैत-परिशिष्ट,  अम्,  n. ‘the re-
mainder of discussions on duality, ’ N. of a work by
Keśava.
—द्वैत-भृत,  आस्,  m. pl.,  N. of a philo-
sophical school.
—द्वैत-वादिन्,  ई,  m. ‘an assertor
of dualism, ’ a philosopher who asserts the two prin-
ciples or the existence of the soul as separate from
the Supreme Being.
—द्वैत-विवेक,  अस्,  m. ‘dis-
crimination of duality, ’ N. of a part of the Pañca-
daśī by Bhāratī-tīrtha.
—द्वैत-वैतथ्योपनिषद्
(°य-उप्°),  त्,  f.,  N. of an Upaniṣad.

Macdonell

English

 द्वैत dvaitá,  n.
  duality
 -vāda,  m.
  dualistic 🞄doctrine.

Benfey

English

 द्वैत द्वैत,  i. e. द्वि + ता + अ,  n.
 
Duality,  Prab. 21,  8.
 -- Comp.
 
अ-,  n.
 
being alone,  Rām.  3,  3,  3.

Apte Hindi

Hindi

द्वैतम्
नपुं*
   - "द्विधा इतम् द्वितम्,  तस्य भावः स्वार्थे अण्"
द्वित्व

द्वैतम्
नपुं*
   - "द्विधा इतम् द्वितम्,  तस्य भावः स्वार्थे अण्"
द्वैतवाद

द्वैतम्
नपुं*
   - "द्विधा इतम् द्वितम्,  तस्य भावः स्वार्थे अण्"
एक जंगल का नाम

Shabdartha Kaustubha

Kannada

द्वैत
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎರಡು /ಒಂದು ಜೊತೆ /ಎರಡು ಅವಯವಗಳ ಸಮುದಾಯ
निष्पत्तिः - > स्वार्थे "अण्" (५-४-३८)
व्युत्पत्तिः - > द्विधा इतं द्वीतम् ।
द्वैत
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದ್ವಿತ್ವ /ಭೇದ
निष्पत्तिः - > "अण्" (५-१-१३०)
व्युत्पत्तिः - > द्वीतस्य भावः
द्वैत
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೀವೇಶ್ವರ ಭೇದವನ್ನು ಹೇಳತಕ್ಕ ಒಂದು ವಾದ

L R Vaidya

English

 dvEta {% n. %} 1. Duality
 2. dualism in philosophy,  i.e. the assertion of two different principles,  God and the creation,  (See अद्वैत)
 3. name of a forest,  Kir.i.1.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
राजिर्लेखा ततिर्वीथी मालाल्यावलिपङ्क्तयः ।
धोरणीश्रेण्युभौ तु द्वौ युगलं द्वितयं द्वयम् ॥ १४२३ ॥
युगं द्वैतं यमं द्वन्द्वं युग्मं यमलयामले ।
-wordlist-
 
राजि (स्त्री),  लेखा (स्त्री),  तति (स्त्री),  वीथी (स्त्री),  माला (स्त्री),  आलि (स्त्री),  आवलि (स्त्री),  पङ्क्ति (स्त्री),  धोरणी (स्त्री),  श्रेणी (पुंस्त्री),  उभौ (पुंद्वि),  द्वौ (पुंद्वि),  युगल (क्ली),  द्वितय (क्ली),  द्वय (क्ली),  युग (क्ली),  द्वैत (क्ली),  यम (क्ली),  द्वन्द्व (क्ली),  युग्म (क्ली),  यमल (क्ली),  यामल (क्ली)

नाममाला

Sanskrit

द्वय,  द्वितय,  उभय,  यमल,  युगल,  युग,  युग्म,  द्वन्द्व,  यम,  द्वैत
द्वयं द्वितयमुभयं यमलं युगलं युगम् ।
युग्मं द्वन्द्वं यमं द्वैतं पादयोः पातु जैनयोः ॥ २ ॥
verse 0.1.1.2
page 0002

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 द्वैतं,  क्ली,
   (द्बिधा इतं द्वीतम् । तस्य भावः । युवादि-त्त्वात् अण् । स्वार्थे अण् वा ।) द्वयम् । इतिहेमचन्द्रः । ६ । ६० ॥
 (यथा,  भागवते । १ । १५ । ३० ।“विशोको ब्रह्मसम्पत्त्या संछिन्नद्बैतसंशयः ।लीनप्रकृतिनैर्गुण्यादलिङ्गत्वादसम्भवः ॥
”)लोकादिरूपम् । एकायनोऽसावितिश्लोक-व्याख्यायां श्रीधरस्वामी ॥
 (वनविशेषः ॥
 गत-द्विके,  त्रि । यथा,  किराते । १ । १ ।“सवर्णिलिङ्गी विदितः समाययौयुधिष्ठिरं द्वैतवने वनेचरः ॥
”“द्वैतवने द्वैताख्ये तपोवने । यद्वा,  द्वे इते गतेयस्मात् तत् द्वीतम् । द्वीतव द्वैतं तच्च तद्वन-ञ्चेति तस्मिन् । शोकमोहादिरहिते इत्यर्थः ॥
”इति तट्टीकायां मल्लिनाथः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 द्वैत न०
  द्विधा इतं द्वीतं तस्य भावः स्वार्थे वा अण् । द्वैधी-भावे २ द्वये युगले च । द्वैताद्वेतयोरुभयोरपि सप्रमा-णकत्वात् न्यायादिमते द्वैतम् वेदान्तिमते अद्वैतंरामानुजमते विशिष्टाद्वैतमित्येव स्थितम् । अन्येशुद्धाद्वैतमिच्छन्ति । तत्राचार्य्या एवमाहुः । “अद्वैतमेवसत्यं तस्मिन् द्वैतं न सत्यमध्यस्तम् । रजत-मिव शुक्तिकायां मृगतृष्णायामिवोदकस्फुरणम् ।आरोपितं यदि स्यादद्वैतं वस्त्ववस्तुनि द्वैते । युक्तं नैवतदा स्यात् सत्येऽध्यासो भवत्यसत्यानाम् । यद्यारोपण-मुभयोस्तद्व्यतिरिक्तस्य कस्यचिद्भावः । आरोपणं नशून्ये तस्माद्द्वैतसत्यता ग्राह्या । प्रत्यक्षाद्यनवगतं श्रुत्याप्रतिपादनीयमद्वैतम् । द्वैतं न प्रतिपाद्यं तस्य स्वयमेवलोकसिद्धत्वादिति । प्रपञ्चो यदि विद्येत निवर्त्तेतन सशयः । मायामात्रमिदं द्वैतमद्वैतं परमार्थतः ।”

Capeller

German

 द्वैत॑ n.
  Zweiheit,  Dualität.

Burnouf

French

 द्वैत द्वैत n.
  (द्वि
 sfx. त) duplication
 chose
doublée.

Stchoupak

French

 द्वैत-
 nt. dualité,  dualisme 
 doute.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.