| YouTube Channel

द्वारं (dvAraM)

 
Apte 1890
English
द्वारं [द्वृ-णिच्-अच् Tv.] 1 A door, gateway, gate.
2 A passage, entrance, ingress, opening
अथवा कृतवाग्द्वारे वंशेऽस्मिन् R. 1. 4
11. 18.
3 An aperture of the human body
(they are nine)
see खं and Ku. 3. 50, Bg. 8. 12, and Ms. 6. 48 also.
4 Way, medium, means (द्वारेण ‘through’ ‘by means of’
Pt. 1.).
री A door.
Comp.
अधिपः a porter, door-keeper.
कंटकः the bolt of a door.
कपाटः,
टं the leaf or panel of a door.
गोपः,
नायकः
पः,
पालः,
पालकः a door keeper, porter, warder. (
पः) N. of Viṣṇu.
दर्शिन् m. a door-keeper.
दारुः teak-wood.
पट्टः {1} the panel of a door. {2} the curtain of a door.
पिंडी the threshold of a door.
पिधानः the bolt of a door.
बलिभुज् m. {1} a crow. {2} a sparrow.
बाहुः a door-post, jamb.
यंत्रं a lock, bolt.
वृत्तं black-pepper.
शाखा the leaf of a door.
स्थः a door-keeper.
Hindi
Hindi
दरवाजा
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
द्वारं,
क्ली,
 (द्वरति निर्गच्छति गृहाभ्यन्तरादने-नेति । द्वृ + घञ् ।) निर्गमनम् । अभ्युपायः ।इति मेदिनी । रे, ४८ ॥
आद्यस्य पर्य्यायः । द्वाः२ प्रतीहारः ३ । इत्यमरः । २ । ३ । १६ ॥
वारकम् ४ । इति शब्दरत्नावली ॥
“गृहिणां शुभदं द्वारं प्राकारस्य गृहस्य च ।न मध्यदेशे कर्त्तव्यं किञ्चिन्न्यूनाधिकं शुभम् ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डम् ॥