| YouTube Channel

द्रुघण (drughaNa)

 
शब्दसागरः
English
द्रुघण
m.
 (-णः)
1. A mace, a mallet, an iron weapon made like a carpen-
ter's hammer.
2. An axe, a hatchet.
3. A name of BRAMHĀ.
4. A
plant: see भूमिचम्पक.
E.
 द्रु a tree, हन् to injure or demolish, affix
अप्, and घन substituted for the radical
न is usually changed to ण,
but the word is also written द्रुघन । द्रुः वृक्षः संसारगतिर्वा हन्यते अनेन ।
Capeller Eng
English
द्रुघण॑
m.
 a wooden mace.
Yates
English
द्रुघण (णः) 1.
m.
 A mace, a mallet,
an axe
Brahmā
a plant.
Spoken Sanskrit
English
द्रुघण - drughaNa -
m.
 - hatchet
द्रुघण - drughaNa -
m.
 - peacock ginger plant [ Kaempferia rotunda - Bot. ]
द्रुघण - drughaNa -
m.
 - wooden mace
द्रुघण - drughaNa -
m.
 - axe
Wilson
English
द्रुघण
m.
 (-णः)
1 A mace, a millet, an iron weapon made like a carpenter's hammer.
2 An axe, a hatchet.
3 A name of BRAHMĀ.
4 A plant: see भूमिचम्पक.
E.
 द्रु a tree, हन to injure or demolish, affix अप्, and घन
substituted for the radical
न is usually changed to ण, but the word
is also written द्रुघन.
Monier Williams Cologne
English
द्रु—घण॑
m.
 a wooden mace,
RV.
AV.
&c.
axe, hatchet (also °न),
L.
Kaempferia Rotunda,
L.
N.
 of Brahmā,
L.
Macdonell
English
द्रुघण dru-ghaṇá,
m.
 [wooden striker], (wooden) 🞄club
-ghnī,
f.
 wood-chopper.
Apte Hindi
Hindi
द्रुघणः
पुं*
 द्रु- घणः -
"मोगरी, गदा या थापी"
द्रुघणः
पुं*
 द्रु- घणः -
बढ़ई की हथौड़ी जैसा लोहे का उपकरण
द्रुघणः
पुं*
 द्रु- घणः -
"कुठार, कुल्हाड़ी"
द्रुघणः
पुं*
 द्रु- घणः -
ब्रह्मा का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
द्रुघण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುದ್ಗರವೆಂಬ ಒಂದು ಆಯುಧ /ಕಬ್ಬಿಣದ ಗುದಿಗೆ
द्रुघण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೊಡತಿ
द्रुघण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಶು /ಕೊಡಲಿ
व्युत्पत्तिः - > द्रुः वृक्षः हन्यतेऽनेन
द्रुघण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಹ್ಮ /ಚತುರ್ಮುಖ
निष्पत्तिः - > हन (हिंसागत्योः) - "अप्" घनादेशश्च (३-३-८२)
व्युत्पत्तिः - > द्रुः संसारगतिः हन्यतेऽनेन
L R Vaidya
English
dru-GaRa {% m. %} 1. a mallet, a wooden mace
2. an iron weapon made like a carpenter’s hammer
3. an axe, a hatchet
4. an epithet of Brahman (m.).
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
द्रुहिणो विरिञ्चिर्द्रुघणो विरिञ्चः परमेष्ठ्यजोऽष्टश्रवणः स्वयंभूः ।
कमनः कविः सात्त्विकवेदगर्भौ स्थविरः शतानन्दपितामहौ कः ॥ २११ ॥
धाता विधाता विधिवेधसौ ध्रुवः पुराणगो हंसगविश्वरेतसौ ।
प्रजापतिर्ब्रह्मचतुर्मुखौ भवान्तकृज्जगत्कर्तृसरोरुहासनौ ॥ २१२ ॥
शंभुः शतधृतिः स्रष्टा सुरज्येष्ठो विरिञ्चनः ।
हिरण्यगर्भो लोकेशो नाभिपद्मात्मभूरपि ॥ २१३ ॥
-wordlist-
द्रुहिण (पुं), विरिञ्चि (पुं), द्रुघण (पुं), विरिञ्च (पुं), परमेष्ठिन् (पुं), अज (पुं), अष्टश्रवण (पुं), स्वयम्भू (पुं), कमन (पुं), कवि (पुं), सात्त्विक (पुं), वेदगर्भ (पुं), स्थविर (पुं), शतानन्द (पुं), पितामह (पुं), क (पुं), धातृ (पुं), विधातृ (पुं), विधि (पुं), वेधस् (पुं), ध्रुव (पुं), पुराणग (पुं), हंसग (पुं), विश्वरेतस् (पुं), प्रजापति (पुं), ब्रह्मन् (पुं), चतुर्मुख (पुं), भवान्तकृत् (पुं), जगत्कर्तृ (पुं), सरोरुहासन (पुं), शम्भु (पुं), शतधृति (पुं), स्रष्टृ (पुं), सुरज्येष्ठ (पुं), विरिञ्चन (पुं), हिरण्यगर्भ (पुं), लोकेश (पुं), नाभिभू (पुं), पद्मभू (पुं), आत्मभू (पुं)
--source--
भिन्दिपाले सृगः कुन्ते प्रासोऽथ द्रुघणो घनः ॥ ७८५ ॥
मुद्गरः स्यात्कुठारस्तु परशुः पर्शुपर्श्वधौ ।
परश्वधः स्वधितिश्च परिघः परिघातनः ॥ ७८६ ॥
-wordlist-
भिन्दिपाल (पुं), सृग (पुं), कुन्त (पुं), प्रास (पुं), द्रुघण (पुं), घन (पुं), मुद्गर (पुंस्त्री), कुठार (पुंस्त्री), परशु (पुं), पर्शु (पुं), पर्श्वध (पुं), परश्वध (पुं), स्वधिति (पुं), परिघ (पुं), परिघातन (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
मुद्गर
मुद्गर, द्रुघण
प्रासो निगदितः कुन्तो मुद्गरो द्रुघणः स्मृतः ।
verse 2.1.1.475
page 0054
Vedic Reference
English
Dru-ghaṇa is found in the Mudgala hymn of the Rigveda^1
and in the Atharvaveda.^2 The sense is uncertain. Yāska^3
renders it as a ‘ghana made of wood, ’ probably, as Roth^4 takes
it, meaning a ‘club of wood.’ Geldner^5 thinks that it was a
wooden bull used by Mudgala as a substitute for a second bull
when he wanted to join in a race. But this interpretation of
the legend is very improbable.^6 Whitney^7 translates the word
as ‘tree-smiter’ in the Atharvaveda, quoting Sāyaṇa, who
explains it as a ‘cutting instrument, ’ so called because trees are
struck with it.
1) x. 101, 9.
2) vii. 28, 1.
3) Nirukta, ix. 23.
4) St. Petersburg Dictionary, s.v.
5) Vedische Studien, 2, 3, 4.
6) Cf. von Bradke, Zeitschrift der
Deutschen Morgenländischen Gesellschaft,
46, 462
Bloomfield, ibid., 48, 456
Franke, Vienna Oriental Journal, 8,
342.
7) Translation of the Atharvaveda,
407.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
द्रुघणः,
पुं,
 (द्रुर्वृक्षः हन्यतेऽनेनेति । हन + “करणे-ऽयोविद्रुषु ।” ३ । ३ । ८२ । इति अप् घना-देशश्च । “पूर्व्वपदात् संज्ञायामगः ।” ८ । ४ ।३ । इति णत्वम् । द्रुममयो घनः इति वा ।)मुद्गरः । इत्यमरः । २ । ८ । ९१ ॥
सूत्रधारा-दिमुद्गराकारलौहमयास्त्रभेदः । इति भरतः ॥
(वैशम्पायनोक्तधनुर्व्वेदमतेऽयं परशुवल्लौहा-स्त्रम् । यदुक्तम् ।“द्रुघणस्त्वायसाङ्गः स्यात् वक्रग्रीवो बृहच्छिराः ।पञ्चाशदङ्गुलोत्सेधो मुष्टिसम्मितमण्डलः ॥
”अस्य चतस्रः क्रियाः । यथा, --“उन्नामनं प्रपातश्च स्फोटनं दारणं तथा ।चत्वार्य्येतानि द्रुघणे वल्गितानि श्रितानि वै ॥
”द्रुः संसारवृक्षो हन्यतेऽनेनेति ।) ब्रह्मा । कुठारः ।इति मेदिनी । णे, ५३ ॥
भूमिचम्पकः । इतिशब्दचन्द्रिका ॥
दन्त्यनान्तोऽपि ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
द्रुघण
पु०
 द्रुः वृक्षः ससारगतिर्वा हन्यतेऽनेन द्रु--हनकरणे अप् घनादेशो णत्वञ्च । १ मुद्गरे लौहमुद्गरे सूत्र-घारादीनां मुद्गराकारे लौहमयास्त्रभेदे २ कुठारे ३ ब्रह्मणिच मेदि० ४ भूमिचम्पकेशब्दचान्द्रका पूर्वपदात् संज्ञाया-मिति णत्वे विहिते शब्दकल्पद्रुमे दन्त्यमध्यतोक्तिःप्रामादिकी ५ द्रुममये घने च “काष्ठाया मध्ये द्रुघणंशयानम्” ऋ० १० । १०२ । ९ “द्रुघणं द्रुममयघणम्” भा०छान्दसोऽसंज्ञात्वेऽपि णत्वम् ।
Capeller
German
द्रुघण॑
m.
 Holzkeule (eig -schläger).
Grassman
German
dru-ghaṇá, m., Holz-keule.
-ám {928, 9}.
Burnouf
French
द्रुघण द्रुघण
m.
 (हन्) hache
merlin
masse
d'armes.
Esp. de plante.
Surn. de Brahmā.