द्रव (drava)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 द्रव mfn.
   (-वः-वा-वं)
	 1. Dropping,  oozing.
	 2. Flowing.
	 3. Fluid,  liquid.
4. Fused,  liquefied,  melted.
	 m.
  (-वः)
	 1. Going,  motion. 
	 2. Flight, 
retreat.
	 3. Sport,  amusement.
	 4. Juice,  essence,  exudation. 
	 5.
Fusion,  liquefaction. 
	 6. Decoction. 
	 7. Dropping,  distilling,  trickl-
ing.
 E.
  द्रु to go,  to go out of,  to drop,  affix भावे अप् ।

Capeller Eng

English

 द्रव॑ a.
  running,  swift,  flowing,  liquid,  overflowing or
full of (—°)
 m.
  course,  flight
 liquid substance,  juice,  essence.

Yates

English

 द्रव (वः) 1.
m.
  Going
 flight
 sport
juice
 flowing
 iron. 
a. Liquid.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	 liquid
आप्य 	-	  Apya 	-	 adj.
  	-	 liquid
घनेतर 	-	  ghanetara 	-	 adj.
  	-	 liquid
तरल 	-	  tarala 	-	 adj.
  	-	 liquid
द्रवमय 	-	  dravamaya 	-	 adj.
  	-	 liquid
निःसरणवत् 	-	  niHsaraNavat 	-	 adj.
  	-	 liquid
प्रद्रव 	-	  pradrava 	-	 adj.
  	-	 liquid
रसमय 	-	  rasamaya 	-	 adj.
  	-	 liquid
विह्वलीकृत 	-	  vihvalIkRta 	-	 adj.
  	-	 liquid
विष्यन्दिन् 	-	  viSyandin 	-	 adj.
  	-	 liquid
सर 	-	  sara 	-	 adj.
  	-	 liquid
रसिन् 	-	  rasin 	-	 adj.
  	-	 liquid
द्रव्य 	-	  dravya 	-	 n.
  	-	 liquid
अद्रव 	-	  adrava 	-	 adj.
  	-	  not liquid
अपरिक्लिन्न 	-	  apariklinna 	-	 adj.
  	-	  not liquid
शोधित 	-	  zodhita 	-	 adj.
  	-	 liquidated  [ debt ]
सिद्ध 	-	  siddha 	-	 adj.
  	-	 liquidated
सङ्घर्षा 	-	  saGgharSA 	-	 f.
  	-	 liquid lac
वश 	-	  vaza 	-	 n.
  	-	 liquid fat
सिद्धि 	-	  siddhi 	-	 f.
  	-	 liquidation

द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	 liquid
द्रव 	-	 drava 	-	 adj.
  	-	  fluid
द्रव 	-	 drava 	-	 adj.
  	-	  melted
द्रव 	-	 drava 	-	 adj.
  	-	  fused
द्रव 	-	 drava 	-	 adj.
  	-	  flowing
द्रव 	-	 drava 	-	 adj.
  	-	  trickling or overflowing with
द्रव 	-	 drava 	-	 adj.
  	-	  dripping
द्रव 	-	 drava 	-	 adj.
  	-	  running
द्रव 	-	 drava 	-	 adj.
  	-	  wet
द्रव 	-	 drava 	-	 adj.
  	-	  liquefied
द्रव 	-	 drava 	-	 adj.
  	-	  dropping
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  sport
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  flying out against one's superior
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  essence
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  stream or gush of
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  decoction
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  play
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  flight
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  trickling
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  going
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  distilling
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  quick motion
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  juice
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  fluidity
द्रव 	-	 drava 	-	 m.
  	-	  orgasm

Wilson

English

 द्रव
mfn.
   (-वः-वा-वं)
1 Dropping,  oozing.
2 Flowing.
3 Fluid,  liquid.
4 Fused,  liquefied,  melted.
m.
  (-वः)
1 Going,  motion. 
2 Flight,  retreat.
3 Sport,  amusement.
4 Juice,  essence,  exudation. 
5 Fusion,  liquefaction. 
6 Decoction. 
7 Dropping,  distilling,  trickling.
E.
  द्रु to go,  to go out of,  to drop,  affix अप्.

Apte

English

द्रव [drava],  a.
  [द्रु गतौ-भावे अप्]

Running (as a horse)
 सत्यो द्रवो द्रवरः पतङ्गरः Rv.*
  4.4.2.

Dropping,  oozing,  wet,  dripping
 आक्षिप्य काचिद् द्रवरागमेव (पादम्) R.*
  7.7.

Flowing,  fluid.

Liquid (opp.  कठिन)
 द्रवः संघातकठिनः (असि) Ku.*
  2.11.

Melted,  liquefied.

वः Going,  walking about,  motion. 

Dropping,  trickling,  oozing,  exudation. 

Flight,  retreat.

Play,  amusement,  sport.

Fluidity,  liquefaction

A liquid substance,  fluid
 द्रव इव हृदयस्य प्रस्तरोद्भेदयोग्यः U.*
  3.25
2.16.

Juice,  essence
 पिबत भागवतं रसमालयम् Bhāg.*
  1.1.3.

Decoction. 

Speed,  velocity.

(in drama) The flying out against one's superior. (द्रवीकृ means 'to melt,  liquefy'. द्रवीभू to be melted,  as with pity &c.
 
 द्रवीभवति मे मनः Mv.*
  7.34
 द्रवीभूतं प्रेम्णा तव हृदयमस्मिन् क्षण इव U.*
  3.13
 द्रवीभूतं मन्ये पतति जलरूपेण गगनम् Mk.*
  5.25.

Comp.
  आधारः a small vessel or receiver.

the hands joined together and hollowed (=  चुलुक q. v. ). -इतर a.
  solid,  hard
 ससर्ज वृष्टिं परिरुग्णपादपां द्रवेतरेषां पयसामिवाश्मनाम् Ki.*
  17.6. -उत्तर a.
  very fluid. -जः treacle. -द्रव्यम् a fluid substance.

रसा lac.

gum. 

extract.

Apte 1890

English

 द्रव a. [द्रु गतौ-भावे अप्] 1 Running (as a horse). 
2 Dropping,  oozing,  wet,  dripping
 आक्षिप्य का चिद् द्रवरागमेव (पादं) R. 7. 7. 
3 Flowing,  fluid. 
4 Liquid (opp. कठिन)
 Ku. 2. 11. 
5 Melted,  liquefied. 
वः 1 Going,  walking about,  motion. 
2 Dropping,  trickling,  oozing,  exudation. 
3 Flight,  retreat. 
4 Play,  amusement,  sport. 
5 Fluidity,  liquefaction. 
6 A liquid substance,  fluid
 U. 3. 25
 2. 16. 
7 Juice,  essence. 
8 Decoction 
9 Speed,  velocity. (द्रवीकृ means ‘to melt,  liquefy’. द्रवीभू to be melted,  as with pity &c.
 द्रवीभवति मे मनः Mv. 7. 34
 द्रवीभूतं प्रेम्णा तव हृदयमस्मिन्क्षण इव U. 3. 13
 द्रवीभूतं मन्ये पतति जलरूपणे गगनं Mk. 5. 25.) 
Comp. 
आधारः {1} a small vessel or receiver. {2} the hands joined together and hollowed,  (= चुलुक q. v). 
इतर a. solid,  hard. 
उत्तर a. very fluid. 
जः treacle. 
द्रव्यं a fluid substance. 
रसा {1} lac. {2} gum. {3} extract. 

Monier Williams Cologne

English

 द्रव॑ mfn.
   (fr.  √ 2. द्रु) running (as a horse),  RV.
   iv,  40,  2

 flowing,  fluid,  dropping,  dripping,  trickling or overflowing with (comp. ),  Kāṭh.
 
 Mn.
  
 MBh.
  
 Kāv.

 fused,  liquefied,  melted,  W.
 

 द्रव॑ m.
  going,  quick motion,  flight,  Hariv.
 

 play,  sport,  Jātakam.
  

 distilling,  trickling,  fluidity,  Bhāṣāp. 

 juice,  essence,  decoction

 stream or gush of (comp. ),  Kāv.
 

 (dram. ) the flying out against one's superior,  Daśar.
 
 Sāh.

 N.
  of one of the Viśve Devās,  Hcat.
 

Monier Williams 1872

English

 द्रव द्रव,  अस्,  आ,  अम् (fr. rt. 2. द्रु),  run-
ning (as a horse)
 flowing,  fluid
 dropping,  dripping, 
distilling,  oozing
 liquid
 fused,  liquefied,  melted
(अस्),  m. going,  motion,  quick motion,  walking
about
 flight,  retreat
 play,  sport,  amusement
 the
act of dropping,  distilling,  trickling,  exudation
fusion,  fluid condition of a substance,  liquefaction, 
fluidity
 a liquid substance
 juice,  essence
 decoction.
—द्रव-ज,  अस्,  m. a treacle.
—द्रव-ता,  f. or
द्रव-त्व,  or द्रवत्वक,  अम्,  n. fluidity,  fusibility, 
fusion,  natural or artificial fluid condition of a sub-
stance,  wetness,  distillation
 ductility.
—द्रव-
द्रव्य,  अम्,  n. a fluid substance.
—द्रव-रसा, 
f. ‘having fluid essence, ’ lac
 gum
 extract.
—द्र-
वाधार (°व-आध्°),  अस्,  m. ‘fluid-holder, ’ a small
vessel or receiver.
—द्रवी-करण,  अम्,  n. lique-
fying,  melting.
—द्रवी-कृ,  cl. 8. P. -करोति,  -कर्-
तुम्,  to liquefy,  dissolve,  melt.
—द्रवी-कृत,  अस्,  आ, 
अम्,  liquefied,  melted.
—द्रवी-भू,  cl. 1. P. -भ-
वति,  -भवितुम्,  to become fluid.
—द्रवी-भूत, 
अस्,  आ,  अम्,  become fluid,  liquefied,  melted,  fused.
—द्रवेतर (°व-इत्°),  अस्,  आ,  अम्,  other than fluid, 
hard,  solid,  congealed.
—द्रवोत्तर (°व-उत्°),  अस्, 
आ,  अम्,  chiefly fluid,  very fluid.

Macdonell

English

 द्रव drav-á,  a.
  running
 fluid
 feeling,  tender
 🞄dripping or overflowing with (—°)
 m.
  🞄swift motion,  flight
 fluidity
 fluid,  juice
 🞄-aṇa,  n.
  running
 melting.

Benfey

English

 द्रव द्रव,  i. e. द्रु + अ, 
 I. adj.
 
 1.
Running (ved.).
 2. Liquid,  Hariv.
12333.
 3. n.
  A liquid substance,  Man. 
5,  115.
 II. m.
 
 1. Quick motion,  Hariv.
11430.
 2. Flight,  12567.
 3. Fluidity, 
Bhāṣāp. 29.
 -- Comp.
 
अमृत-,  adj.
 ,  f.
 
वा,  flowing with Amṛta (and medica-
ments),  Śiś. 9,  36.

Hindi

तरल

Apte Hindi

Hindi

द्रव
वि* - द्रु +  अप्
दौड़ने वाला

द्रव
वि* - द्रु +  अप्
"चूने वाला,  रिसने वाला,  गोला,  टपकने वाला"

द्रव
वि* - द्रु +  अप्
"बहने वाला,  पनीला"

द्रव
वि* - द्रु +  अप्
तरल

द्रव
वि* - द्रु +  अप्
"पिघला हुआ,  तरल बनाया हुआ"

द्रवः
पुं*
  - -
"जाना,  इधर-उधर घूमना,  गमन"

द्रवः
पुं*
  - -
"गिरना,  टपकना,  रिसना,  निःस्रवण"

द्रवः
पुं*
  - -
"भगदड़,  प्रत्यावर्तन"

द्रवः
पुं*
  - -
"खेल,  विनोद,  क्रीड़ा"

द्रवः
पुं*
  - -
"तरलता,  द्रवीकरण"

द्रवः
पुं*
  - -
"तरल पदार्थ,  प्रवाही"

द्रवः
पुं*
  - -
"रस,  सत"

द्रवः
पुं*
  - -
काढ़ा

द्रवः
पुं*
  - -
"चाल,  वेग"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

द्रव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಸ /ಹಣ್ಣು ಮೊದಲಾದುವುಗಳಸಾರ
निष्पत्तिः - > द्रु (गतौ) - "अप्" (३-३-५७)
द्रव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರವಹಿಸುವ ಸ್ವಭಾವದ ವಸ್ತು
द्रव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಲಾಯನ /ಓಡುವುದು
प्रयोगाः - > "ततो दैत्यद्रवकरं पौराणां शङ्खमुत्तमम्"
उल्लेखाः - > हरिवं०
द्रव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರ ಪರಿಹಾಸ /ಕಾಮುಕ ಕಾಮುಕಿಯರ ಕ್ರೀಡೆ
द्रव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೇಗ
द्रव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗತಿ /ಗಮನ /ನಡಗೆ
द्रव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮದ್ಯ /ಹೆಂಡ
द्रव
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದ್ರವವಾದ /ನೀರಾದ /ಹರಿಯುವ ಸ್ವಭಾವದ
प्रयोगाः - > "द्रवः सङ्घातकठिनः स्थूलः सूक्ष्मः लघुर्गुरुः"
उल्लेखाः - > कुमा० २-११
द्रव
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸೋರುವ ಸ್ವಭಾವದ
द्रव
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒದ್ದೆಯಾದ /ತೇವವಾದ
प्रयोगाः - > "प्रसाधिकालम्बितमग्रपादमाक्षिप्य काचिद्द्रवरागमेव"
उल्लेखाः - > रघु० ७-७
द्रव
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವೇಗವಾದ /ಓಡುತ್ತಿರುವ

L R Vaidya

English

 drava {% (I) a. (f. वा) %} 1. Running (as a horse)
dropping,  oozing,  wet,  R.vii.7
liquid,  K.S.ii.11
melted.(द्रवीभू ‘to melt, ’ द्रवीभूतं प्रेम्णा तव हृदयमस्मिन्क्षण इव Ut.iii.)

 drava {% (II) m. %} 1. Going,  motion
dropping,  trickling
flight,  retreat
play,  amusement
speed,  velocity
fluidity,  liquefaction
juice,  decoction.

Bopp

Latin

 द्रव (r. द्रु s. अ) fluens,  liquidus,  liquefactus. RAGH. 7. 7.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 drava (m.,  = Skt. Lex.,  and late lit.,  id.,  see Schmidt,  Nachtr. s.v.
 Pali dava),  sport,  play: Bbh 〔169.5〕 saṃkilikilāyate auddhatyaṃ dravaṃ prāviṣkaroti pareṣāṃ hāsayitukāmo
 MSV 〔iii.16.2〕 (mātṛgrāmeṇa …) saṃkilikilāyete,  audatyaṃ (read auddhatyaṃ) dravaṃ (Tib. ḥphyar bar byed,  assuming a seductive attitude) kāyitāntyaṃ(?)kurutaḥ
 Jm 〔225.11〕 -drava-hāsa-nādaṃ
 (?) SP 〔189.1〕 mā khalv ima ekam eva buddhajñānaṃ śrutvā draveṇaiva (in mere sport,  lightly,  not taking it seriously? but Burnouf bien vite,  Kern suddenly) pratinivartayeyur …

Indian Epigraphical Glossary

English

 drava (EI 20),  a kind of dancing.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

ji ba
द्रव

lji ba
१) उत्पात २) गुरु ३) द्रव

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
केलिर्द्रवः परीहासः क्रीडा लीला च नर्म च ॥ ५५५ ॥
देवनं कूर्दनं खेला ललनं वर्करोऽपि च ।
-wordlist-
 
केलि (पुंस्त्री),  द्रव (पुं),  परीहास (पुं),  क्रीडा (स्त्री),  लीला (स्त्री),  नर्मन् (क्ली),  देवन (क्ली),  कूर्दन (क्ली),  खेला (स्त्री),  ललन (क्ली),  वर्कर (पुं)

--source--
 
पलायनमपयानं संदावद्रवविद्रवाः ॥ ८०२ ॥
अपक्रमः समुत्प्रेभ्यो द्रावोऽथ विजयो जयः ।
-wordlist-
 
पलायन (क्ली),  अपयान (क्ली),  सन्दाव (पुं),  द्रव (पुं),  विद्रव (पुं),  अपक्रम (पुं),  सन्द्राव (पुं),  उद्द्राव (पुं),  प्रद्राव (पुं),  विजय (पुं),  जय (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

परिहास
परिहास,  द्रव,  नर्मन्,  केलि,  क्रीडा,  खेलन
परिहासो द्रवो नर्म केलिः क्रीडा च खेलनम् ॥ ४३२ ॥
verse 2.1.1.432
page 0050

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 द्रवः,  पुं,
   (द्रु + “ऋदोरप् ।” ३ । ३ । ५७ । इति भावेअप् ।) परीहासः । पलायनम् । इत्यमरः ।१ । ७ । ३२ ॥
 (यथा,  हरिवंशे । २११ । १० ।“ततो दैत्यद्रवकरं पौराणं शङ्खमुत्तमम् ॥
”)रसः । गतिः । इति विश्वः ॥
 वेगः । इति शब्द-रत्नावली ॥
 (यथा,  हरिवंशे । १९३ । ५ ।“तत्र शब्दगतिर्भूत्वा मारुतद्रवसम्भवः ॥
”द्रवत्वरूपो गुणविशेषः । यथा,  भाषापरि-च्छेदे । २८ ।“गुरुणी द्वे रसवती द्वयोर्नैमित्तिको द्रवः ॥
”आर्द्रे,  त्रि । यथा,  रघुः । ७ । ७ ।“प्रसाधिकालम्बितमग्रपाद-माक्षिप्य काचित् द्रवरागमेव ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 द्रव पु०
  द्रु गतौ भावे अप् । १ द्रवणे २ पलायने ३ परीहामेअमरः । ४ गतौ ५ आसवे । ६ वेगे च द्रु--अच् । ७ क्षरणयुक्ते त्रि०
  । ८ द्रवत्वगुणयुक्तमात्रे त्रि०
  “आक्षिप्यकाचिद्द्रवरागमेव” कुमा० “द्रवः सङ्घातकठिनः” कुमा०“सर्वाणि द्रवाणि उदङ्मुखेन जुहोति” श्रुतिः “गण्ड-स्थलाघर्षगलन्मदोदकद्रवद्रुमस्कन्धनिलायिनोऽलयः” “म-दोदकद्रवकटभित्तिसङ्गिभिः” माघः न्यायोक्ते ९ द्रवत्व-रूपे गुणभेदे “द्वयोर्नैमित्तिकोद्रवः” भाषा० द्रवत्वशब्देदृश्यम् ।

Capeller

German

 द्रव॑ laufend,  flüssig,  überfließend von (—°)
m.
  Lauf,  Flucht Flüssigkeit (abstr. u.
concr.) Saft.

Grassman

German

 dravá,  a.,  laufend [von dru].
-ás dadhikrā́vā {336, 2}.

Burnouf

French

 द्रव द्रव a. (द्रु
 sfx. अ) qui coule,  liquide, 
liquéfié. -- S. m.
  action d'aller,  mouvement
		 fuite.
Ecoulement
		 liquéfaction
 fusion
		 décoction,  distillation. 
द्रवण n.
  (sfx. अन) mouvement,  fuite.
		 Ecoulement.
द्रवत्व n.
  (sfx. त्व) liquidité
 état d'une ch.
liquéfiée.
द्रवन्ती f.
  (ppr. de द्रु) rivière,  torrent,  en gén. 
Esp. de plante. [Cf.  Drac (Dravus)
 Durance (Druentia)
 la Drave, 
etc.].
द्रवस्यामि (dénom. ) fondre,  liquéfier
		 filtrer.
द्रवाधार m.
  (आ
 धृ) récipient,  vase pour recevoir
un liquide.
द्रवामि pr. de द्रु।

Stchoupak

French

 द्रव-
 a. qui court 
 qui coule,  s'égoutte,  suinte 
 qui inonde de (ifc.) 
liquide,  fluide,  fondu 
 m.
  fait de couler,  de s'égoutter 
fluidité,  coulée 
 substance liquide,  effluve,  fluide,  sécrétion,  suc 
 flot
de (ifc.) 
 -ता- f.
  -त्व- nt. état liquide,  fluidité,  humidité 
-मय- -ई- a. liquide,  fondu,  liquéfié 
 fig. attendri 
 -ई-भू-
devenir liquide,  fondre 
 s'attendrir,  s'apitoyer.
°राग- a. enduit de fard liquide ou humecté par un fard.
द्रवेतर- a. dur,  solide,  durci.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.