| YouTube Channel

द्यूतः (dyUtaH)

 
Apte
English
द्यूतः [dyūtḥ] तम् [tam], तम् [दिव्-भावे-क्त-ऊठ् अर्धर्चा˚]
Play, gambling, playing with dice
द्यूतं हि नाम पुरुषस्यासिंहासनं राज्यम्
Mk.*
 2
द्रव्यं लब्धं द्यूतेनैव दारा मित्रं द्यूतेनैव । दत्तं भुक्तं द्यूतेनैव सर्वं नष्टं द्यूतेनैव 2.7
अप्राणिभिर्यत् क्रियते तल्लोके द्यूतमुज्यते
Ms.*
 9.223.
(fig. ) A battle, fight
Mb.
 * 3.
The prize won
Mb.
 * 9.Comp. -अधिकारिन्
m.
 the keeper of a gamblinghouse. -करः, -कृत्
m.
 a gamester, a gambler
अयं द्यूतकरः सभिकेन खलीक्रियते
Mk.*
 2.
कारः, कारकः the keeper of a gambling house.
a gambler. -क्रीडा playing at dice, gambling. -धर्मः the laws concerning gambling
M.*
 9.22. -पूर्णिमा, -पौर्णिमा the day of full moon in the month of Āśvina (also called कोजागर) when people spend their time in games of chance in honour of Lakṣmī, the goddess of wealth. -प्रतिपद्f. the first day of the bright half of Kārtika (usually spent in gambling). -बीजम् a cowrie, a shell used in playing.
मण्डलम् a gambling house
गमनं परिकर्षं च कृष्णाया द्यूतमण्डले
Mb.
 * 2.79.32.
a circle drawn round a gambler (to make him play)
cf.
 द्यूतकर- मण्डली
Mk.*
 2.6-7. -लेखकः, -कम् a gambling bill or one who marks the score at gambling
cf.
Mk.*
 2.19-2.
वृत्तिः professional gambler
मित्रधृग् द्यूतवृत्तिश्च पुत्राचार्य- स्तथैव च
Ms.*
 3.16.
the keeper of a gambling-house.
Ms.*
 3.16.
सभा, समाजः a gambling-house.
an assembly of gamblers.
Apte 1890
English
द्यूतः,
तं [दिव् भावे-क्त-ऊठ् अर्द्धर्चा°] 1 Play, gambling, playing with dice
द्यूतं हि नाम पुरुषस्यासिंहासनं राज्यं Mk. 2
द्रव्यं लब्धं द्यूतेनैव दारा मित्रं द्यूतेनैव । दत्तं भुक्तं द्यूतेनैव सर्वं नष्टं द्यूतेनैव 2. 7
अग्राणिभिर्यत्क्रियते तल्लोके द्यूतमुच्यते Ms. 9. 223.
2 (fig.) A battle, fight.
3 The prize won.
Comp.
अधिकारिन् m. the keeper of a gambling-house.
करः,
कृत् m. a gamester, a gambler
अयं द्यूतकरः सभिकेन खलीक्रियते Mk. 2.
कारः,
कारकः {1} the keeper of a gambling house. {2} a gambler.
क्रीडा playing at dice, gambling.
पूर्णिमा,
पौर्णिमा the day of full moon in the month of Āśvina (also called कोजागर) when people spend their time in games of chance in honour of Lakṣmī, the goddess of wealth.
प्रतिपद f. the first day of the bright half of Kārtika (usually spent in gambling).
वीजं a cowrie, a shell used in playing.
वृत्तिः {1} a professional gambler. {2} the keeper of a gambling-house.
सभा,
समाजः {1} a gambling house. {2} an assembly of gamblers.
Apte Hindi
Hindi
द्यूतः
पुं*
 - -
"जूआ खेलना, पासों से खेलना"
द्यूतः
पुं*
 - -
"युद्ध, संग्राम"
द्यूतः
पुं*
 - -
जीता हुआ पारितोषिक
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 द्यूतः, द्यूतम्
noun
अक्षैः सहितं पणं कृत्वा वा खेलनस्य क्रिया।
"अनुसायं ग्रामीणाः द्यूते व्यस्ताः द्रष्टुं शक्यन्ते।"
Synonyms:
 द्यूतः, अक्षः, पाशः
noun
पणपूर्विका क्रीडा यत्र जयपराजयार्थे जनाः पटे अक्षान् दीव्यन्ति।
"युधिष्ठिरेण द्युते सर्वस्वम् पराजितम्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
द्यूतः,
पुं,
क्ली,
 (देवनमिति । दिव्यु क्रीडायाम् +भावे + क्तः । ऊट् च ।) पाशकादिक्रिया ।अप्राणिकरणकक्रीडा । जुया इति भाषा । तत्-पर्य्यायः । अक्षवती २ कैतवम् ३ पणः ४ ।इत्यमरः । २ । १० । ४५ ॥
(यथा, देवीभाग-वते । १ । १८ । ५१ ।“द्यूतक्रीडा तथा प्रोक्ता व्रतानि विविधानि च ॥
”)“द्यूतं समाह्वयञ्चैव राजा राष्ट्रान्निवर्त्तयेत् ।राजान्तकरणावेतौ द्बौ दोषौ पृथिवीक्षिताम् ॥
प्रकाशमेतत्तास्कर्य्यं यद्देवनसमाह्वयौ ।तयोर्नित्यं प्रतीघाते नृपतिर्यत्नवान् भवेत् ॥
अप्राणिभिर्यत् क्रियते तल्लोके द्यूतमुच्यते ।प्राणिभिः क्रियते यस्तु स विज्ञेयः समाह्वयः ॥
द्यूतं समाह्वयञ्चैव्र यः कुर्य्यात् कारयेत वा ।तान् सर्व्वान् घातयेद्राजा शूद्रांश्च द्बिजलिङ्गिनः ॥
द्यूतमेतत् पुराकल्पे सृष्टं वैरकरं महत् ।तस्माद्द्यूतं न सेवेत हास्यार्थमपि बुद्धिमान् ॥
”इति मनुः । ९ । २२१-२२७ ॥
कङ्क उवाच ।“किन्ते द्यूतेन राजेन्द्र ! बहुदोषेण मानद ! ।देवने बहवो दोषास्तस्मात्तत् परिवर्ज्जयेत् ॥
श्रुतस्ते यदि वा दृष्टः पाण्डवो हि युधिष्ठिरः ।स राज्यं सुमहत् स्फीतं भ्रातृंश्च त्रिदशो-पमान् ॥
द्यूते हारितवान् सर्व्वं तस्माद्द्यूतं न रोचये ॥
”इति महाभारते । ४ । ६६ । ३३-३५ ॥