| YouTube Channel

द्युत् (dyut)

 
शब्दसागरः
English
द्युत्
m.
(द्युत्) A ray of light.
E.
द्युत् to shine, affix क्विप्.
Capeller Eng
English
1 द्युत् द्यो॑तते (द्यो॑त°ति)
pp.
द्युत्त॑ shine, beam,
twinkle, glitter.
C.
द्योतयति,
pp.
द्योतित make brilliant,
illuminate, make clear or manifest.
I.
द॑विद्युतति (3
pl.
) shine
bright. अभि
C.
illuminate, irradiate. उद् shine forth
C.
illuminate
I.
shine intensely. प्र begin to shine
C.
irradiate. वि
beam, glitter, shine forth (impers. वि॑द्योतते it lightens), also =
C.
illumine, irradiate. सम् shine together, emulate in shining.
2 द्यु॑त्
f.
splendour, lustre.
3 द्युत्
pp.
द्युत्त॑ broken
C.
द्योतयति break asunder.
Yates
English
द्युत् (ङ) द्योतते 1.
d. To shine.
द्युत् (त्) 5.
m.
A ray of light.
Spoken Sanskrit
English
द्युत् - dyut -
adj.
- illuminate
विराजति - virAjati - verb - illuminate
विद्योतते - vidyotate - verb - illuminate
प्रभाति { प्रभा } - prabhAti { prabhA } - verb - illuminate
अनुभ्राजते { अनुभ्राज् } - anubhrAjate { anubhrAj } - verb - illuminate
अभिज्वलयति { अभिज्वल् } - abhijvalayati { abhijval } - verb - illuminate
अभिविभाति { अभिविभा } - abhivibhAti { abhivibhA } - verb - illuminate
उज्ज्वलयति { उज्ज्वल् } - ujjvalayati { ujjval } - verb - illuminate
क्रंशति { क्रंश् } - kraMzati { kraMz } - verb - illuminate
धवलयति { धवलय } - dhavalayati { dhavalaya } - verb - illuminate
विरोचते { विरुच् } - virocate { viruc } - verb - illuminate
सञ्चकास्ति { संचकास् } - saJcakAsti { saMcakAs } - verb - illuminate
अवज्योतते { अव- ज्युत् } - avajyotate { ava- jyut } - verb 1 - illuminate
पुनाति { पू } - punAti { pU } - verb 1 - illuminate
अभिकाशते { अभिकाश् } - abhikAzate { abhikAz } - verb 1 - illuminate
पवते { पू } - pavate { pU } - verb 9 - illuminate
प्रकाशयति { प्र- काश् } - prakAzayati { pra- kAz } - verb caus. - illuminate
रजयति { रञ्ज् } - rajayati { raJj } - verb caus. - illuminate
रञ्जयति / -ते { रञ्ज् } - raJjayati / -te { raJj } - verb caus. - illuminate
अवभासयति { अवभास् } - avabhAsayati { avabhAs } - verb Caus. - illuminate
द्युत् dyut
adj.
express
द्युत् dyut
adj.
glitter
द्युत् dyut
adj.
illuminate
द्युत् dyut
adj.
advancing against
द्युत् dyut
adj.
irradiate
to cause to appear
द्युत् dyut
adj.
be bright or brilliant
द्युत् dyut
adj.
make clear or manifest
द्युत् dyut
f.
to break
द्युत् dyut
f.
ray of light
द्युत् dyut
f.
shining
द्युत् dyut
f.
splendour
द्युत् dyut
f.
tear open
द्योतते { द्युत् } dyotate { dyut } verb 1 shine
द्योतयति { द्युत् } dyotayati { dyut } verb caus. illustrate or clarify
द्योतयति { द्युत् } dyotayati { dyut } verb caus. make bright
विद्युतति { वि- द्युत् } vidyutati { vi- dyut } verb 1 shimmer
अवद्योतयति { अव- द्युत् } avadyotayati { ava- dyut } verb Caus. illustrate
अवद्योतयति { अव- द्युत् } avadyotayati { ava- dyut } verb Caus. show
अवद्योतयति { अव- द्युत् } avadyotayati { ava- dyut } verb Caus. indicate
द्युत् dyut
adj.
glitter
त्विष् tviS
f.
glitter
पाजस् pAjas
n.
glitter
विराजति virAjati verb glitter
राजति { राज् } rAjati { rAj } verb glitter
अभिभाति { अभिभा } abhibhAti { abhibhA } verb glitter
अवत्वेषति { अव- त्विष् } avatveSati { ava- tviS } verb glitter
कांसते { कांस् } kAMsate { kAMs } verb glitter
त्वेषते { त्विष् } tveSate { tviS } verb glitter
परिस्फुरति { परिस्फुर् } parisphurati { parisphur } verb glitter
प्रभासते { प्रभास् } prabhAsate { prabhAs } verb glitter
प्रस्फुरति { प्रस्फुर् } prasphurati { prasphur } verb glitter
प्रोज्ज्वलति { प्रोज्ज्वल् } projjvalati { projjval } verb glitter
प्रोल्लसति { प्रोल्लस् } prollasati { prollas } verb glitter
भ्राजते { भ्राज् } bhrAjate { bhrAj } verb glitter
भ्रेजते { भ्रेज् } bhrejate { bhrej } verb glitter
राजते { राज् } rAjate { rAj } verb glitter
लसति { लस् } lasati { las } verb glitter
विभाति { विभा } vibhAti { vibhA } verb glitter
विलसति { विलस् } vilasati { vilas } verb glitter
Wilson
English
द्युत्
m.
(द्युत्) A ray of light.
E.
द्युत to shine, affix क्विप्.
Apte
English
द्युत् [dyut], 1 Ā. [द्योतते, द्युतित or द्योतित.
desid.
दिद्युतिषते, दिद्योतिषते] To shine, be bright or brilliant
दिद्युते यथा रविः.
Bk.*
14.14
6.26
7.17
8.89.
Caus.
(द्योतयति-ते)
To illuminate, irradiate
Bk.*
8.46
ते प्रभामण्डलैर्व्योम द्योतयन्तस्तपोधनाः
Ku.*
6.4.
To make clear, explain, elucidate.
To express, mean. -With अभि (Caus. ) to illuminate
तस्मिन्नभिद्योतितबन्धुपद्मे (भावं बबन्ध)
R.*
6.36. -वि to shine, be bright
व्यद्योतिष्ट सभावेद्यामसौ नरशिखित्रयी
Śi.*
2.3
1.2.
द्युत् [dyut],
m.
A ray of light.
Apte 1890
English
द्युत् {c1c} A. (द्योतते, द्युतित or द्योतित
desid. दिद्युतिषते, दिद्योतिषते) To shine, be bright or brilliant, दिद्युते यथा रविः Bk. 14. 104
6. 26, 7. 107
8. 89.
Caus. (द्योतयति-ते) 1 To illuminate, irradiate
Bk. 8. 46
Ku. 6. 4.
2 To make clear, explain, elucidate.
3 To express, mean.
WITH अभि (Caus.) to illuminate
R. 6. 36.
वि to shine, be bright
व्यद्योतिष्ट सभावेद्यामसौ नरशिखित्रयी Śi. 2. 3
1. 20.
द्युत् m. A ray of light.
Monier Williams Cologne
English
1. द्युत्
mfn.
advancing against, (ifc. ), ib.
2. द्युत्
cl.
1. Ā. द्यो॑तते,
AV.
MBh.
(also °ति)
&c.
(pf. दिद्युते,
p.
°तान॑,
RV.
[cf.
Pāṇ.
vii, 4, 67], दिद्यो॑त,
AV.
°द्युतुर्,
TS.
aor.
अद्युतत् and अ॑दिद्युतत्,
Br.
अ॑द्यौत्,
RV.
Br.
, अद्योतिष्ट,
Pāṇ.
i, 3, 91
iii, 1, 55,
Kāś.
p.
P.
द्युतत् Ā. °तान॑ or द्यु॑तान,
RV.
fut. द्योतिष्यति,
Br.
ind.
p.
द्युतित्वा or द्योत्°,
Pāṇ.
i, 2, 26,
Kāś.
-द्युत्य,
AitBr.
)
to shine, be bright or brilliant:
Caus.
द्योतयति (°ते,
Bhaṭṭ.
) to make bright, illuminate, irradiate,
MBh.
Kāv.
to cause to appear, make clear or manifest, express, mean, ṢaḍvBr.
Lāṭy.
Śaṃk.
Sāh.
:
Desid.
दिद्युतिषति or दिद्योत्°,
Pāṇ.
i, 2, 26,
Kāś.
:
Intens.
द॑विद्योत्, 3.
pl.
°द्युतति,
RV.
AV.
Br.
देद्युत्यते,
Pāṇ.
vii, 4, 67,
Kāś.
, to shine, glitter, be bright or brilliant
3. द्यु॑त्
f.
shining, splendour, ray of light,
RV.
MBh.
&c.
(cf. दन्त-).
4. द्युत्
Caus.
द्योतयति, to break, tear open,
AV.
iv, 23, 5 (cf. अभिवि-, आ-).
Monier Williams 1872
English
1. द्युत्, त्, त्, त्, (at the end of a comp.) advancing
against, assaulting.
द्युत् 1. द्युत्, occurring in the Atharva-
veda, and said to mean ‘to be broken, to
break
it occurs IV. 12, 2, XII. 3, 22, in the past
part. द्युत्त, अस्, आ, अम्, broken: Caus. द्योतयति,
यितुम्, to break.
द्युत् 2. द्युत्, cl. 1. A. द्योतते, दिद्युते
(Pāṇ. VII. 4, 67
part. दिद्युतान), द्यो-
तिष्यते, अद्योतिष्ट and अद्युतत् (Ved. अद्यौत्,
अदिद्युतत्), द्योतितुम्, to shine, to be bright
or brilliant: Caus. P. द्योतयति, &c., Aor. अदि-
द्युतत्, to make bright or brilliant, illuminate, irra-
diate
to cause to appear or become manifest, to
enlighten, cause to understand
to express, mean:
Desid. दिद्युतिषते and दिद्योतिषते: Intens. दे-
द्युत्यते, देद्योत्ति, Ved. Intens. दविद्योत्ति, दवि-
द्योत्, 3rd pl. दविद्युतति, part. दविद्युतत्
[cf.
rt. ज्युत्, which is probably derived fr. द्युत् with
change of द् to ज्।]
3. द्युत्, त्, f., Ved. shining, splendor, a ray of light.
Macdonell
English
द्युत् 1. DYUT, Ⅰ. (E. also P.) Ā. dyóta, flash, 🞄gleam, shine
cs. P. illuminate
indicate, 🞄bring out, show clearly: pp. dyotita, illuminated, 🞄shining. abhi, shine upon
cs. illuminate. 🞄ud, shine forth
cs. illuminate, 🞄make glorious. vi, shine forth, flash, lighten.
द्युत् 2. DYUT, pp. dyuttá, broken
cs. dyotáya, P. break open.
द्युत् 3. dyút,
f.
splendour.
Benfey
English
1. द्युत् द्युत् (originally a de-
nomin. , probably of द्युति), i. 1, Ātm.
(in epic poetry also Par., MBh. 12,
8129), To shine, MBh. 3, 1745. Caus.
1. To illuminate, MBh. 4, 2031.
2. To
hint, Sāh. D. 20, 2. -- With the prep.
अभि अभि, Caus. To illuminate, Ragh.
6, 36. -- With उद् उद्, To beam, Hariv.
15701. Caus.
1. To illuminate, Prab.
86, 11.
2. To make glorious, Ragh.
10, 81. -- With समुद् सम्-उद्, To shine,
Prab. 115, 2. -- With प्र प्र, Caus. To
illuminate, Prab. 116, 1. -- With वि वि,
1. To flash, MBh. 3, 180.
2. To illu-
minate, MBh. 12, 8063. Caus. To illu-
minate, MBh. 1, 1240.
2. द्युत् द्युत्,
f.
Splendour, MBh.
1, 6406.
Apte Hindi
Hindi
द्युत्
"भ्वा* आ*- , या - इच्छा* , " - -
"चमकना, उजला होना, जगमगाना"
द्युत्
"भ्वा* आ*, प्रेर*" - -
"प्रकाश करना, देदीप्यमान करना"
द्युत्
"भ्वा* आ*, प्रेर*" - -
"स्पष्ट करना, व्याख्या करना, समझाना"
द्युत्
"भ्वा* आ*, प्रेर*" - -
"अभिव्यक्त करना, अर्थ प्रकट करना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
द्युत्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಿರಣ
द्युत्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆಳಕು /ಪ್ರಕಾಶ
निष्पत्तिः - > द्युत (दीप्तौ) - "क्विप्" (३-२-१७७)
व्युत्पत्तिः - > द्योतते
L R Vaidya
English
dyut {% vi. 1A (pp. द्युतित
pres. द्योतते
desid. दिद्युतिषते, दिद्योतिषते) %} To shine, to be brilliant, Bt.vi.26, xiv.104, vii.107, viii.89.With वि-, to shine, to be bright, व्यद्योदिष्ट सभाविद्यामसौ नरशिखित्रयी Sis.ii.3.
dyut {% Caus. (द्योतयति-ते) %} to make clear, to explain, to elucidate.
Bopp
Latin
द्युत् 1. A. (ut mihi videtur, a r. दिव् mutato व् in उ, ad-
jecto त्) splendere. MAH. 3. 1744.: द्योतते पावकः.
-- Caus. collustrare. MAH. 3. 1743.: द्योतयन्न् इव भा-
स्करः
R. Schl. I. 51. 2.: तपसा द्योतितप्रभः. (Cf. ज्युत्
quod e द्युत् ortum esse videtur, mutato द् in ज्.)
c. उत् Caus. collustrare. RAGH. 10. 81.
c. वि i. q. simpl. MAH. 3. 180.: विद्योतन्ते प्रावृषि तव
रश्मयः. -- Caus. collustrare. N. 13. 50.
Lanman
English
√dyut (dyótate
didyuté
ádyutat
dyotiṣyáti
dyuttá
-dyútya). gleam
lighten
shine. [akin w. noun dív, q. v.:
cf. also √jyut.]
+ vi, lighten.
Kridanta Forms
Sanskrit
द्युत् (द्यु꣡तँ॒ दीप्तौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = द्योतनम्
अनीयर् = द्योतनीयः - द्योतनीया
ण्वुल् = द्योतकः - द्योतिका
तुमुँन् = द्योतितुम्
तव्य = द्योतितव्यः - द्योतितव्या
तृच् = द्योतिता - द्योतित्री
क्त्वा = द्योतित्वा / द्युतित्वा
ल्यप् = प्रद्युत्य
क्तवतुँ = द्युतितवान् / द्योतितवान् - द्युतितवती / द्योतितवती
क्त = द्युतितः / द्योतितः - द्युतिता / द्योतिता
शानच् = द्योतमानः - द्योतमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
द्युत्
मूलधातुः:
द्युत
धात्वर्थः:
दीप्तौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
द्योतते
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
प्रकाश्, प्रद्युत्, द्युत्
verb
अन्धःकारनाशानुकूलः व्यापारः।
"सूर्यकिरणेषु आगतेषु पृथिवी प्रकाशते।"
Synonyms:
प्रकाश्, द्युत्, विद्युत्, दीप्, भा, विभा, भास्, राज्, लस्, विलस्, विभास्, शुभ्, विदीप्, भ्राज्, भ्राश्, भ्लाश्, विभ्राज्, अभिविराज्, प्रतप्, चकास्, विशुभ्, व्यतिभा, शुच्
verb
कान्त्या प्रकाशनानुकूलः व्यापारः।
"तस्याः मुखं तेजसा प्रकाशते।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
रोचिरुस्ररुचिशोचिरंशुगो ज्योतिरर्चिरुपधृत्यभीशवः
प्रग्रहः शुचिमरीचिदीप्तयो धामकेतुघृणिरश्मिपृश्नयः ९९
पाददीधितिकरद्युतिद्युतो रुग्विरोककिरणत्विषित्विषः
भाःप्रभावसुगभस्तिभानवो भा मयूखमहसी छविर्विभा १००
-wordlist-
रोचिस् (क्ली), उस्र (पुं), रुचि (स्त्री), शोचिस् (क्ली), अंशु (पुं), गो (पुंस्त्री), ज्योतिस् (क्ली), अर्चिस् (स्त्रीक्ली), उपधृति (पुं), अभीशु (पुं), प्रग्रह (पुं), शुचि (पुं), मरीचि (पुंस्त्री), दीप्ति (स्त्री), धामन् (क्ली), केतु (पुं), घृणि (पुं), रश्मि (पुं), पृश्नि (पुंस्त्री), पाद (पुं), दीधिति (स्त्री), कर (पुं), द्युति (स्त्री), द्युत् (क्ली), रुच् (क्ली), विरोक (पुं), किरण (पुं), त्विषि (स्त्री), त्विष् (स्त्री), भास् (पुंस्त्री), प्रभा (स्त्री), वसु (पुं), गभस्ति (पुं), भानु (पुं), भा (स्त्री), मयूख (पुं), महस् (क्ली), छवि (स्त्री), विभा (स्त्री)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
द्युत्, दीप्तौ इति कविकल्पद्रुमः
(भ्वां-आत्मं-अकं-सेट् ।) ऌ, अद्युतत् ङ, द्योततेदिद्युते इति दुर्गादासः
द्युत्,
पुं,
(द्युत् दीप्तौ + क्विप् ।) किरणः इतिहेमचन्द्रः १४
(द्योतमाने, त्रि यथा, ऋग्वेदे १० ९९ ।“स हि द्युता विद्युता वेति साम
”द्यु अभिसर्पणे + क्विप् तुगामश्च अभिगा-मिनि यथा, भट्टिः ४७ ।“हरामि रामसौमित्री मृगो भूत्वा मृगद्युतौ
”)
Capeller
German
1. द्युत् द्यो॑तते (°ती) leuchten, glänzen
Caus. द्योतयति erleuchten, klar machen,
hervorheben, ausdrücken. उद् auf=
leuchten. वि blitzen, glänzen, erstrahlen,
aufgehen.
2. द्यु॑त्
f.
Glanz.
3. द्युत् p.p. द्युत्त॑ zerbrochen.
Grassman
German
√dyut, aus div (dyu) erweitert und mit ihm gleichbedeutend. Die Grundbedeutung „schleudern“ tritt in didyút hervor, und wol auch in der Stelle {384, 4} áśmānam cid śávasā didyutas auch den Schleuderstein schleudertest du (Indra) mit Macht fort. 1〉 strahlen, leuchten, glänzen
auch 2〉 bildlich vom Gebete
3〉 intens. hell strahlen, blinken, blitzen.
Mit úd aufleuchten, erglänzen, intens. hell aufleuchten.
1〉 caus. fortschleudern [A.]
2〉 act. weithin strahlen
3〉 int. hell strahlen (bildlich)
4〉 caus. erleuchten [A.], erhellen
5〉 caus. med. weithin leuchten.
abhí etwas [A.] von jemand [Ab.] weg zu jemand hin [D.] strahlen, d. h. durch Strahlen hinschaffen.
sám zugleich strahlen.
Stamm I. dyóta (s. Part.).
Stamm II. dyut (s. Part.).
Imperf. ádyaut (betont nur {123, 7}
{937, 2}):
-t [2. s.] 2〉 (agne) {235, 8}.
-t [3. s.] 1〉 rā́thas sū́ras {122, 15}
uṣā́s {123, 7}
puruvā́ras (agnís) {301, 15}
ṛbhús tveṣás {444, 8}
todás (sū́ryas) {453, 3}. 2〉 dhītís {937, 2}. úd: yahvás (agnís) {239, 9}. 2〉 uṣā́s {113, 14}
{124, 2}
agnís {235, 18} (urviyā́)
rukmás {492, 1}
{871, 8} (urviyā́)
bhānús {797, 12}. sám dūtás (agnís) uṣásas viroké {239, 2}.
dyaut:
-t [3. s.] abhí asmai dyumnā́ni aryás {300, 6}.
Perf. didyut:
-ute [3. s.] 2〉 sómasya dhā́rā {792, 1}.
Aor. Caus. ádidyuta:
-at 1〉 (agnís) {452, 4}.
didyuta:
-as [2. s.] 1〉 áśmānam {384, 4} (s. oben). 4〉 uṣásas {193, 7}.
Stamm des Intens. dávidyut, stark dávidyot [betont nur {921, 10}
{640, 11}]:
-ot [3. s.] 3〉 yā́ (vidyút) {921, 10}
vidyút (agnís) {444, 8}.
-utati [3. p.] 3〉 ṛṣṭáyas {641, 11}.
-utat 3〉 {921, 3} (avī́re krátau). [Page642]
Stamm I. des Caus. dyotaya:
-at 4〉 adyútas aktū́n {480, 3} (índus).
Stamm II. des Caus. dyutaya:
-anta vi 5〉 abhríyās vṛṣṭáyas {225, 2}.
Part. dyótamāna [Stamm I.]:
-ām 2〉 manīṣā́m {1003, 2}.
Part. dyutat [Stamm II.] in dyutád-yāman.
P. Med. djutāná [Stamm II.]:
-ás 1〉 (agnís) {301, 10}
{524, 4}
(sómas) {776, 15}
{787, 3}.
-ám [gesprochen diutānám] 1〉 átithim (agním) {456, 4}.
-ā́m 1〉 uṣásam {591, 6}.
dyútāna (dasselbe):
-āt 1〉 dhātúr {1007, 1}—_{1007, 3}.
Part. Perf. didyutāná [Stamm II.]:
-ás 1〉 (agnís) {241, 4}. vi 2〉 (agnís) {457, 35} (akṣáre).
P. des Intens. dávidyutat:
-at [N. m.] 3〉 (agnís) {526, 1}
{895, 1}
úd {457, 45}.
-at [n.] 3〉 ánīkam {869, 4}.
-atiā [I. f.] 3〉 rucā́ {776, 28}.
Verbale dyút:
als Subst. für sich
ferner in vidyút, a-, sudyút.
dyút, f., Glanz [von dyut].
-útam {766, 1} asyá pratnā́m ánu 〰.
-utā́ [I.] {443, 6}
{925, 2} (neben vidyútā).
Burnouf
French
*द्युत् द्युत्। द्योते 1
p. दिद्युते
f2.
द्योतिष्यामि
a1. अद्योतिषि
a2. अद्युतम्। Briller,
luire
cf. दिव्।
द्युत् द्युत्
m.
rayon de lumière.
Stchoupak
French
द्युत्-
{%dyotati -te
%} (दिद्युते)
{%adyutat
dyotayati %}
(द्योत्यते) -- briller, resplendir, être lumineux
caus. illuminer,
irradier
élucider, expliquer
faire apparaître.
द्युत्-
f.
clarté, éclat, rayon de lumière.