दैत्य (daitya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishदैत्य - daitya - - diplomacy
दैत्य - daitya - - spirituous liquor
दैत्य - daitya - - belonging to the demons
दैत्य - daitya - - demon
दैत्य - daitya - - son of diti
Wilson
EnglishApte
Englishदैत्यः [daityḥ], [दितेरपत्यं-ण्य] See दैतेय.
अरिः a god.
an epithet of Viṣṇu.
देवः an epithet of Varuṇa.
wind. -पतिः an epithet of Hiraṇyakaśipu, Prahlāda or Bali
यथा हि ते दैत्यपतौ प्रसादः 1.63.45. q. v. -युगम् an age of the demons consisting of 12 divine years.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishदैत्य, अस्, m. a son of Diti, a demon
(अस्, आ,
अम्), belonging or relating to the Daityas
(आ), f. a
kind of fragrant plant (= मुरा)
a perfume
a drug
(= चण्डौषधि)
spirituous liquor.
—दैत्य-
गुरु, उस्, m. ‘the preceptor of the Daityas, ’ an
epithet of Śukra, the regent of the planet Venus.
—दैत्य-दानव-मर्दन, अस्, m. ‘subduer or
crusher of Daityas and Dānavas, ’ a title of Indra.
—दैत्य-देव, अस्, m. ‘the god of the Daityas, ’
an epithet of Varuṇa, deity of the waters
Air or Wind
personified.
—दैत्य-द्वीप, अस्, m. ‘refuge or pro-
tector of the Daityas (?), ’ N. of a son of Garuḍa.
—दैत्य-निसूदन, अस्, m. ‘the destroyer of the
Daityas, ’ an epithet of Viṣṇu.
—दैत्य-प, अस्, or
दैत्य-पति, इस्, m. ‘the prince of the Daityas, ’ epi-
thet of Bali.
—दैत्य-पुरोधस्, आस्, or दैत्य-पु-
रोहित, or दैत्य-पूज्य, अस्, m. ‘family priest of the
Daityas, to be honoured by them, ’ epithet of Śukra,
regent of Venus.
—दैत्य-मातृ, ता, f. ‘mother
of the Daityas, ’ epithet of Diti.
—दैत्य-मेद-
ज, अस्, m. ‘produced from the marrow of a Daitya, ’
a kind of bdellium (= भूमिज-गुग्गुलु)
(आ), f.
the earth (supposed to be produced from the Meda
or marrow of the Daityas Madhu and Kaiṭabha).
—दैत्य-युग, अम्, n. an age of the demons
(consisting of 12000 divine years or the sum of the
four Yugas or ages of man).
—दैत्य-सेना, f., N.
of a daughter of Prajā-pati and sister of Deva-senā.
—दैत्यारि (°य-अरि), इस्, m. ‘enemy of the
Daityas, ’ an epithet of Viṣṇu
a god in general.
—दैत्याहोरात्र (°य-अह्°), अस्, m. a day and
night of the demons (being a year of mortals).
—दैत्येज्य (°य-इज्°), अस्, m. ‘preceptor of the
Daityas, ’ an epithet of Śukra who is the regent of
Venus
[cf. दैत्य-गुरु।]
—दैत्येन्द्र (°य-इन्°),
अस्, m. ‘a prince of the Daityas, ’ an epithet of
Pātāla-ketu.
—दैत्येन्द्र-पूज्य, अस्, m. ‘to be
honoured by the chief of the Daityas, ’ an epithet
of Śukra, regent of Venus.
Macdonell
EnglishHindi
Hindiदिति के एक राक्षस बेटा
Apte Hindi
Hindiदैत्यः
- दिति + ण्य
"दिति का पुत्र, राक्षस, दैत्य"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaदैत्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಿತಿಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ದೈತ್ಯರು /ರಾಕ್ಷಸರು
निष्पत्तिः - > "ण्यः᳚ (४-१-८५)
व्युत्पत्तिः - > दितेरपत्यानि पुमांसः
प्रयोगाः - > "इतः स दैत्यः प्राप्तश्रीर्नेत एवार्हति क्षयम्"
उल्लेखाः - > कुमा० २-५५
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskritमधु
पु
मधु, दैत्य, चैत्र, मधुक
मधुर्दैत्यो मधुश्चैत्रो मधुकोऽपि मधु स्मृतः ॥ १० ॥
verse 1.1.1.10
page 0001
बलि
पु
बलि, स्त्रीमध्यभागोर्मि, चर्मजराकृति, पूजोपहार, दानवपुङ्गव, अमरदण्ड, जराश्लथचर्मन्, ग्रीवा, उदर, दैत्य, करपूजा, उपहार
बलिः स्त्रीमध्यभागोर्मिर्बलिश्चर्मजराकृतिः ।
बलिः पूजोपहारः स्याद् बलिर्दानवपुङ्गवः ॥ ३१ ॥
बलिश्चामरदण्डे च जरया श्लथचर्मणि ।
ग्रीवायामुदरे दैत्ये करपूजोपहारयोः ॥ ३२ ॥
verse 1.1.1.31
page 0003
Sanskrit Tibetan
Tibetanlha min
१) असुर २) दैत्य ३) न देवताः
अभिधानरत्नमाला
Sanskritअसुर
असुर, दानव, दैत्य, दैतेय, सुरशत्रु, पूर्वदेव, शुक्रशिष्य, पातालनिलय
असुरा दानवा दैत्या दैतेयाः सुरशत्रवः ।
पूर्वदेवाः शुक्रशिष्याः पातालनिलयाः स्मृताः ॥ ५ ॥
verse 1.1.1.5
page 0002
दैत्य
दैत्य, सुर, दानव, उरग, पिशिताशन, पक्षिराज
दितिरदितिर्दनुकद्रूनिकषाविनताश्च मातरः प्रोक्ताः ।
दैत्यसुरदानवोरगपिशिताशनपक्षिराजानाम् ॥ ११९ ॥
verse 1.1.1.119
page 0015
Mahabharata
EnglishDaitya, pl. (ºāḥ) (“sons of Diti”), a class of the enemies of the gods (= Daiteya, pl.). § 11 (Parvasaṅgr.): I, 2, 369 (ºānāṃ…samudbhavaḥ).--§ 28 (Amṛtamanthana): I, 19, 1158 (º-Dānavāḥ, battled with the gods about the amṛta).--§ 32b (Garuḍa): I, 23, 1247 (ahito Dº-Rakshasāṃ, sc. Garuḍa).--§ 84 (Ādivaṃśāvatāraṇap.): I, 64, 2482 (Ādityaiḥ…nirjitā yudhi).--§ 121 (Aṃśāvat.): I, 66, 2607 (Uśanas became their guru).--§ 146 (Devayānī): I, 78, 3297, 3310 (ºānām asi gāyaneḥ, sc. Uśanas)
80, 3343 (ºendrānāṃ)
81, 3396.--§ 147 (do.): I, 82, 3410 (ºkanyāṃ, i.e. Śārmishṭhā).--§ 190d (Arjuna): I, 123, 4801 (Nivātakavacā nāma Dºāḥ, will be vanquished by Arjuna, cf. § 443 foll.).--§ 233 (Svayaṃvarap.): I, 187, †7011 (came to see the svayaṃvara of Draupadī).--§ 246 (Sundopasundop.): I, 209, 7650 (hṛshtaṃ pramuditaṃ sarvaṃ Dºānām abhavat puraṃ), 7651
210, 7653, 7654 (ºsenayā)
212, 7730 (ºgaṇaḥ).--§ 257 (Khāṇḍavadah.): I, 225, 8198 (armed with the discus Kṛshṇa is superior to the D.).--§ 258 (do.): I, 227, 8259 (ºDānavasaṅghānāṃ cakāra kadanaṃ mahat, sc. Kṛshṇa)
228, 8292 (ºāḥ Kṛshṇacakravidāritāḥ).--§ 268 (Varuṇasabhāv.): II, 9, 368 (ºDānavasaṅghāḥ, in the palace of Varuṇa).--§ 270 (Brahmasabhāv.): II, 11, 472 (come as guests to the palace of Brahmán).--§ 271 (Lokapālas.): II, 12, 480 (ºendrāḥ, in the palace of Varuṇa).--§ 299 (Śiśupālavadhap.): II, 45, 1580 (cakraṃ Dºgarvanisādanam, sc. Kṛshṇa's).-§ 317b (Kṛshṇa Vāsudeva): III, 12, 478 (avadhīs tvaṃ-i.e. Kṛshṇa--raṇe sarvān sametān DºDānavāṇ).--§ 334 (Kairātap.): III, 41, 1669 (accompanied Varuṇa).--§ 345 (Nalopākh.): III, 56, 2170 (ºDānavamardanaṃ Mahendraṃ). --§ 357 (Tīrthayātrāp.): III, 82, 4065 (had performed austerities in Pushkara and attained to godhood).--§ 378 (do.): III, 94, 8499 (niryaśaskās tathā Dºāḥ kṛtsnaśo vilayaṃ gatāḥ), 8509 (vinaṅkshyanti Daityā iva).--§ 384 (Agastyop.): III, 101, 8729 (ºvare, i.e. Vṛtra)
102, 8744 (i.e. the Kāleyas), [8758 (Ādidaityaḥ… Hiraṇyakaśipuḥ)].--§ 432 (Saugandhikāh.): III, 154, †11390 (sa Śakravad Dānava-Dºsaṅghān vikramya).-§ 443 (Nivātakavacayuddhap.): III, 168, 12074 (sahasrāṇi prayutāny arbudāny api rathenānena Dºānāṃ jitavān Maghavā yudhi).--§ 444 (do.): III, 169, 12085 (ºpuraṃ)
171, 12137 (i.e. the Nivātakavacas)
172, 12162, 12165, 12186 (ºnāryaḥ).--§ 445 (do.): III, 173, 12202 (ºānāṃ puraṃ, i.e. Hiraṇyapura), 12222 (i.e. the inhabitants of Hiraṇyapura).--§ 453 (Mārkaṇḍeyas.): III, 183, 12610.--§ 459 (do.): III, 188, 12925 (seen by Mārkaṇḍeya in the stomach of Nārāyaṇa)
189, 12977 (are slain when born among men, by the incarnate Nārāyaṇa [Vishṇu]).--§ 474b (Dhundhumārop.): III, 201, 13503 (ºendrāḥ parābhūtāḥ, sc. by Vishṇu).--§ 476 (do.): III, 202, 13534 (avadhyo devatānāṃ hi Dºānām atha, etc., sc. Dhundhu).--§ 495 (Skandotpatti): III, 224, 14264 (jetā yo dushṭa-Dºānāṃ). --§ 502 (Manushyagrahak.): III, 230, 14483 (ºānāṃ yā Ditir mātā).--§ 507 (Skandayuddha): III, 231, 14588, 14589, 14595 (ºbalāt), 14603, 14605, 14608 (ºsenā), 14614 (ºgaṇāḥ, battle with the gods).--§ 513 (Ghoshayātrāp.): III, 251, 15150 (summoned Duryodhana into their presence)
252, 15172 (ºRakshogaṇān, re-born as warriors in the great battle), 15177 (re-born as the Saṃśaptakas), 15181.-§ 514 (do.): III, 252, 15198.--§ 522 (Draupadīharaṇap.): III, 265, †15589 (Koṭika believes Draupadī to be a Daityavarāṅganā)
270, †15710 (ºsenāsu).--§ 524d (Vishṇu): III, 272, 15834 (ºānām ādipurushaḥ, i.e. Hiraṇyakaśipu).- § 526 (Rāmopākhyānap.): III, 275, 15927 (ºānāṃ devānāñ ca balotkaṭaḥ ākramya ratnāny aharat, sc. Rāvaṇa).--§ 533 (Sītā-Rāvaṇas.): III, 281, 16175 (ºānāṃ…yoshitaḥ, wives of Rāvaṇa).--§ 542 (Rāvaṇavadha): III, 290, 16510 (º-Dānavān, had been slain by Indra).--§ 547 (Karṇa): III, 310, 17201.--§ 548e (Vishṇu): III, 315, 17461 (vadhārthaṃ Dºānāṃ).--§ 552 (Goharaṇap.): IV, 58, 1887 (jetāraṃ deva--Dºānāṃ, i.e. Arjuna).--§ 554b (Vishṇu): V, 10, 297 (had been slain by Vishṇu).--§ 554 (Indravijaya): V, 14, 445 (ºDānavasūdana, i.e. Indra, C. has by error ºaṃ.).--§ 556 (Sañjayayānap.): V, 22, †676 (nirdahetām Indrā-Vishṇū (Indro Vishṇur, C.) Dºsenāṃ yathaiva).-§ 561d (Nara-Nārāyaṇau): V, 49, 1929 (Śakro vijigye Dº-Dānavān).--§ 564 (Mātalīyop.): V, 98, 3538 (ºjātyaḥ)
99, 3547 (Pātālaṃ…Dº-Dānavasevitaṃ)
100, 3567 (in Hiraṇyapura), 3580.--§ 565 (Gālavac.): V, 110, 3805 (atra--i.e. in the west--paścāt kṛtā Dºā Vāyunā saṃyatās tadā | niśvasanto mahāvātair arditāḥ sushupur dvija). --§ 574 (Jambūkh.): VI, 6, 216 (only B.: tasya--i.e. Meru's--mūrdhany Uśanāḥ Kāvyo Dºaiḥ--C.: divi).--§ 576 (Bhagavadgītāp.): VI, 20, †745 (ºendraseneva)
34, 1234 (Prahlādaś cāsmi Dºānāṃ, says Kṛshṇa).--§ 579 (Bhīshmavadhap.): VI, 54, 2245 (yathendrasya…Dºsenayā). --§ 580 (do.): VI, 59, 2576 (Bhīshmo nāśayet Dº-Dānavān). § 581 (do.): VI, 66, 2981 (º-Danava-Rākshasāḥ, were re-born among men).--§ 583 (do.): VI, 77, †3381 (yadvat)
80, †3522 (sadeva-Dºāṃl lokān).--§ 584 (do.): VI, 83, 3695 (abhidudrāvatuḥ…yathā Dºcamūṃ rājan Indropendrāv ivāmarau)
85, †3768 (viddhāḥ…devā yathā Dºgaṇaiḥ).--§ 585 (do.): VI, 87, 3878 (yathā Dº-devasene)
90, 4063 (?, saṅgrāme Dºsaṅkāśe).--§ 586 (do.): VI, 107, 4924 (º-Dānavaiḥ).--§ 587 (do.): VI, 118, 5546 (yathā Dºcamūṃ Śakras tāpayām āsa).--§ 589 (Droṇābhishek.): VII, 11, 395 (ºpuraṃ Saubhaṃ).--§ 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 21, 891 (yathā Dºgaṇe Vishnuḥ, sc. cakāra kadanaṃ).--§ 596 (Pratijñāp.): VII, 79, 2798 (º-Dānavadarpahā, i.e. Indra)
80, 2838 (had been slain by Śiva with the Pāśupata weapon).--§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 126, 5125
148, †6444 (Śatakratau…jaghnushi Dº-Dānavān)
149, 6464 (Śakro hatvā Dºān).--§ 600 (Ghaṭetkacavadhap.): VII, 158, 7021
159, 7073 (Śakraṃ Dºā yathā purā), 7088 (Śakraṃ Dºcamūm iva)
160, 7143 (Indra Dºvadhe yathā)
162, 7227 (yathendraṃ… Dºvadhedyataṃ).--§ 601 (Droṇavadhap.): VII, 185, 8434 (had been slain by Arjuna).--§ 603d (Tripura): VII, 202, 9560.--§ 605 (Karṇap.): VIII, 16, 621 (trailokyavijaye yadvad Dºānāṃ saha Vajriṇā)
19, 716 (do.), 734 (ºān Indra ivāvadhīt)
25, 1035 (yathā Dºcamūṃ…Devarājo mamarda).--§ 605c (Vijaya): 31, 1293 (ºgaṇān… jitavān vai Śatakratuḥ).--§ 606 (Trīpurākhyāna): VIII, 33, 1394 (saṅgrāṃas Tārakāmayaḥ | nirjitāś ca tato Dºāḥ), 1395, 1406 (Mayaṃ…Dº-Dānavapūjitaṃ), 1412 (trayas te Dº rājānaḥ, i.e. Tārakāksha, Kamalāksha, and Vidyunmālin), 1420
34, 1548, 1550 (Tripuraṃ…Dº-Dānavarakshitaṃ).--§ 606b (Paraśu-Rāma): VIII, 34, 1595, 1604, 1605, 1606 (were slain by Rāma Jāmadagnya).-§ 608 (Karṇap.): VIII, 53, 2588 (yathendraḥ samare Dºāṃs Tārakasya vadhe purā)
60, 2983 (niruddhā… jihīrshavo 'ṃrtam Dºāḥ Śakrāgnibhyām ivāsakṛt), 3009 (Śakreṇa yathā Dºān hanyamānān)
79, †4054 (had been slain by Arjuna)
82, †4204 (yuyudhe…digīśvarair Dºpatir yathā).--§ 611 (Śalyap.): IX, 14, 752 (Śatakrator yathā pūrvaṃ mahatyā Dºsenayā, sc. vimardaḥ)
20, †1071 (yathā)
24, †1337 (jaghāna Dºān iva Vajrapāṇiḥ).--§ 612 (Hradapraveśap.): IX, 31, 1750 (Indreṇa nihatā Dº-Dānavāḥ), 1757 (hatāḥ).--§ 615 (Baladevatīrthay.): IX, 39, 2252 (º-Dānavavigrahaṃ)
43, 2449 (ºāntakartā, i.e. Skanda)
44, 2452 (ºānāṃ…kadanaṃ).--§ 615u (Skanda): IX, 45, 2529
46, 2673, 2681, 2692, 2697, 2707, 2712 (battle between the D. and the gods), 2722 (ºkulāntakaḥ, i.e. Skanda).--§ 615 (Baladevatīrthay.): IX, 47, 2730.--§ 615gg (Sārasvata): IX, 51, 2960 (º-Dānavavīrāṇāṃ jaghāna navatīr nava, sc. Indra).--§ 615 (Gadāyuddhap.): IX, 55, 3120 (ºāv iva).--§ 616 (Sauptikap.): X, 4, 156 (ºsenām iva kruddhaḥ sarva-Dānavasūdanaḥ).-§ 623 (Rājadh.): XII, 12, †369 (Śakro yathā Dºbalāni saṅkhye).--§ 635 (do.): XII, 33, 1186 (jaghnur Dºāṃs tathā devāḥ), †189 (devair Dºā ivolvaṇāḥ).--§ 637 (do.): XII, 47, 1662.--§ 656 (Khaḍgotpattik.): XII, 166, 6147 (º-Dānavāḥ, eight are enumerated).--§ 660b (BhṛguBharadvājasaṃv.): XII, 188, 6937.--§ 666 (Mokshadh.): XII, 209, 7620, 7625 (º-Dānavān, destroyed by Vishṇu when incarnate as a boar).--§ 671b (Bali-Vāsavasaṃv.): XII, 225, 8177 (rājā Dºānāṃ Baliḥ).--§ 673b (do.): XII, 227, 8218 (º-Dānavasaṃkshaye), 8267 (ºendrāḥ, had formerly ruled the earth).--§ 674b (Śrī-Vāsavasaṃv.): XII, 229, 8360 (º-Dānavān, deserted by Śrī).--§ 693b (Vṛtravadha): XII, 282, 10119 (ºāsuranibarhaṇa, i.e. Indra).--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII, 344, 13365
350, 13666 (º-DānavaGandharva-Rākshasagaṇasamākulā…vasumatī), 13667 (º-Dānava-Rākshasāḥ).--§ 723 (Ānuśāsanik.): XIII, 6, 312.--§ 730g (Upamanyu): XIII, 14, 734 (Śiva assumes the form of D. and Dānavas), 796 (º-Dānavamukhyānāṃ), 798 (do.): (), 820 (ºeśvarāḥ).--§ 736b (Vītahavyop.): XIII, 30, 1998 (attacked Gṛtsamada, believing him to be Indra).--§ 746 (Ānuśāsanik.): XIII, 81, 3842 (parābhavāc ca Dºānāṃ)
82, 3856 (deserted by Śrī)
83, 3885 (parābhūteshu).--§ 754 (do.): XIII, 98, 4683 (Brahmarshi-devaDºānāṃ, sc. kathāḥ), 4717 (ºānāṃ sallakīyaś ca kāṅkshitaḥ).-§ 766 (do.): XIII, 126, 6015 (cakreṇa nihatāḥ).--§ 772k (Agastya): XIII, 156, 7273 (burnt by Agastya).--§ 772l (Vasishṭha): XIII, 156, 7289 (slain by Vasishṭha).-§ 773b (Kṛshṇa Vāsudeva): XIII, 159, †7364 (sa--i.e. Kṛshṇa--eva pūrvaṃ nijaghāna Dºān), †7371.--§ 773d (Śiva): XIII, 161, 7485 (in Tripura).--§ 778b (SaṃvarttaMaruttīya): XIV, 5, 115 (tvam--i.e. Indra--ājahartha Dºānām eko vīraśriyaṃ parāṃ).--§ 784b (Uttaṅka): XIV, 54, 1566.--§ 785 (Anugītāp.): XIV, 60, 1785 (Kāvyo Dºpater iva, sc. senāpatiḥ).--§ 793 (Mausalap.): XIV, 6, 153. Cf. Asura, pl.
Daitya, pl.
Dānava, pl.
Ditija, pl.
Daitya, sg. (cf. Daitya, pl.). § 450 (Ājagarap.): III, 180, 12458 (Yudhishṭhira asks the ajagara if he is a D.).--§ 730d (Sudarśana): XIII, 14, 666 (Śiva slew a D. who lived in the water).--Names of single Daityas:-Bali: XII, 8080, 8225. Śambara: III, †10271 (Śº). Dhundhu: III, 13544, 13551, 13612, 13623 (Dhundhur nāma mahā-Dºaḥ). Ilvala: III, 8631. Maya: III, 16237 (Mº). Namuci: VI, 3678 (Nºir Dº-sattamaḥ). Naraka: III, 10914 (Nº), 10915. Prahlāda: II, 2320
XII, 4568 (Pº). Rāhu: I, 1165. Tāraka: VII, 6718 (Tºaṃ Dº-sattamaṃ)
IX, 1754 (Tārakaś ca mahā-Dºaḥ)
XIII, 4181 (Tº). Vātāpi: III, 8542. Vṛshaparvan: I, 3337. Vṛtra: VII, 3457 (Vº)
XII, 10002 (Vº), 10031, 10046, †10055, †10059, †10061, †10066, 10138, 10148, 10151 (Vº). Cf. Asura, Daiteya, Dānava.
Daitya, adj. (“belonging to the Daityas”). § 743b (Vipulop.): XIII, 40, 2281 (vapuḥ).
Daitya, dual (ºau) = Sunda and Upasunda: I, 7622, 7656, 7678, 7711.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
SanskritNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
