देशान्तर (dezAntara)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishदेशान्तर - dezAntara - - longitude
देशान्तर - dezAntara - - abroad
देशान्तर - dezAntara - - another country
देशान्तर - dezAntara - - difference from the prime meridian
देशान्तर-गामी - dezAntara-gAmI - - migrant
देशान्तर-गमन - dezAntara-gamana - - migration
Wilson
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiदेशान्तरम्
देशः- अन्तरम् -
"दूसरा देश, विदेशी भाग"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaदेशान्तर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೇರೆ ದೇಶ
विस्तारः - > "वाचो तत्र विभिद्यन्ते गिरिर्वा व्यवधायकः । महानद्यन्तरं यत्र तद्देशान्तरमुच्यते ॥"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritदेशान्तरं, (अन्यो देशः । मयूरव्यंसकादि-वत् समासः ।) सुमेरुलङ्कयोर्मध्यरेखास्वरूप-देशस्वदेशयोरन्तरयोजनम् । इति सिद्धान्तरह-स्यम् ॥
ये उदयान्तरकर्म्मणा लङ्कायामौद-यिका ग्रहा जातास्ते देशान्तरकर्म्मणा स्वपुरो-दयिकाः स्युः । तच्च द्बिविधं एकं पूर्व्वापरंद्वितीयं याम्योत्तरं तच्चरसंज्ञमुक्तम् । यथा, --“येऽनेन लङ्कोदयकालिकास्तेदेशान्तरेण सुपुरोदये स्युः ।देशान्तरं प्रागपरं तथान्यत्याम्योत्तरं तच्चरसंज्ञमुक्तम् ॥
”इति सिद्धान्तशिरोमणिः ॥
* ॥
देशान्तरपरिभाषायां वृद्धमनुः ।“वाचो यत्र विभिद्यन्ते गिरिर्व्वा व्यवधायकः ।महानद्यन्तरं यच्च तद्देशान्तरमुच्यते ॥
देशनामनदीभेदान्निकटोऽपि भवेद्यदि ।तत्तु देशान्तरं प्रोक्तं स्वयमेव स्वयम्भुवा ॥
दशरात्रेण या वार्त्ता यत्र न श्रूयतेऽथवा ॥
बृहस्पतिः ।देशान्तरं वदन्त्येके षष्टियोजनमायतम् ।चत्वारिंशद्वदन्त्येके त्रिंशदेके तथैव च ॥
”इत्युद्वाहतत्त्वम् ॥
“मुनिद्बयवचनोक्तवागादियोजनादिभेदसामञ्ज-स्यार्थम् एवं व्याख्यायते त्रितयवैशिष्ट्ये त्रिंशद्-योजनाभ्यन्तरे द्वितयवैशिष्ट्ये तदुपरि एक-वैशिष्ट्ये चत्वारिंशद्योजनोपरि वाणीगिरि-महानद्यन्तरितत्वभेदाभावेऽपिषष्टियोजनोपरिवैदेश्यम् ।” इति शुद्धिचिन्तामणिः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritदेशान्तर अन्योदेशः मयूर० स० । १ देशभेदे तच्च स्मृतौपरिभाषितं यथाह वृद्धमनुः“वाचो यत्र विभिद्यन्ते गिरिर्वा व्यवधायकः । म-हानद्यन्तरं यत्र तद्देशान्तरमुच्यते । देशनामनदी-भेदान्निकटोऽपि भवेद् यदि । तत्तु देशान्तरं प्रोक्तंस्वयमेव स्वयम्भुवा । दशरात्रेण या वार्त्ता न श्रूयेता-थवा पुनः । वृहस्पतिः “देशान्तरं वदन्त्येके षष्टियो-जनमायतम् । चत्वारिंशद्वदन्त्येके त्रिंशदेके तथैव च”“इत्युक्तमुनिद्वयवचनोक्तवागादियोजनादिभेदसामञ्जस्या-र्थमेवं व्याख्यायते त्रितयवैशिष्ट्ये त्रिंशद् योज-नाभ्यन्तरे, द्वितीयवैशिष्ट्ये तदुपरि, एकवैशिष्ट्ये च-त्वारिंशद्योजनोपरि, वाणीगिरिमहानद्यन्तरितत्वभेदा-भावेऽपि षष्टियोजनोपरि, वैदेश्यमिति शुद्धिचिन्ता-मणिः” शु० त० रघु० । “देशान्तरगते प्रेते” शु० त० “क्लीवेदेशान्तरगते पण्डिते भिक्षुकेऽपि वा । योगशास्त्राभि-युक्ते च न दोषः परिवेदने” उ० त० शातातपःभूगोलस्थमध्यरेखातः पूर्वापरस्थे उत्तरदक्षिणस्थे वायोजनविशेषान्तररूपे चरसंज्ञके २ पदार्थे तत्स्वरूपंसि० शि० उक्तं तच्च चरशब्दे ८९८ पृ० दर्शितम् । अधि-कमत्र सि० शि० उक्तं तत्रादर्शितं दर्श्यते“यल्लङ्काज्जायनीपुरोपरि कुरुक्षेत्रादिदेशान् स्पृशत्सूत्रं मेरुगतं बुधैर्निगदिता सा मध्यरेखा भुवः” मू० “अ-त्रोपपत्तिर्गोले इदानीं देशान्तरमाह” प्रमिता० “यत्ररेखापुरे स्वाक्षतुल्यः पलस्तन्निजस्थानमध्यस्थितैर्योजनैः ।खेटभुक्तिर्हता स्पष्टभूवेष्टनेनोद्धृता प्रागृणं स्वं तु पश्चाद्ग्रहे” मू० “अत्रोपपत्तिस्त्रैराशिकेन गोलेऽभिहिता च ।इदानी देशान्तरघटिका आह” प्रमि० “प्राग्भूविभागेगणितोत्थकालादनन्तरं प्रग्रहणं विधोः स्यात् । आदौहि पश्चाद्विवरे तयोर्या भवन्ति देशान्तरनाडिकास्ताः ।तद्घ्नं स्फुटं षष्टिहृतं कुवृत्तं भवन्ति देशान्तरयोजनानि ।घटीगुणा षष्टिहृता द्युभुक्तिः स्वर्णं ग्रहे चोक्तवदेवकार्यम् । अर्कोदयादूर्द्ध्वमधश्च ताभिः प्राच्यां प्रतीच्यांदिनपप्रवृत्तिः । ऊर्द्ध्वं तथाधश्चरनाडिकाभी रवावुदग्-दक्षिणगोलयाते” मू० । “यः किल मध्यरेखाया अपरिज्ञा-नात् ततः प्राक् पश्चाद्वा स्थितोऽस्मीति न वेत्ति तेनैवंज्ञातव्यम् । विधुग्रहणदिने घटिकायन्त्रेण स्पर्शकालेरात्रिगतं ज्ञेयम् । अथ च गणितेन स्पर्शकालो ज्ञेयः ।गणितोत्थकालादनन्तरं प्रग्रहणं यदि दृष्टं तदा द्रष्टारेखातः प्राग्भूविभागे । यतो द्रष्टा यथा यथा रेखातःप्राग्व्रजति तथा तथा रेखोदयात् प्रागेवार्कोदयं प-श्यति । इतोऽन्यथा चेत् तदा पश्चाद् द्रष्टा । दृग्ग्र-हणप्रग्रहणकालयोरन्तरं देशान्तरघटिकास्ताभिर्गुणंषष्ट्या हृतं स्पष्टभूवेष्टनम् एवमनुपाताद्देशान्तरयोज-नानि । अथ वा किं योजनैः । यदि घटीषष्ट्या गति-र्लभ्यते तदा देशान्तरघटीभिः किमिति । एवं यत्फलमुत्पद्यते तत् प्रागृणं पश्चाद्धनमिति युक्तमुक्तम् ।तथा प्राच्यां ताभिर्घटीमिर्दिनवारप्रवृत्तिरर्कोदयादूर्द्ध्वंभवति । प्रतीच्यां तु तस्मादधः । यतो लङ्कोदये वा-रादिः । अतएव च रवावुत्तरगोलस्थे चरार्द्धघटिका-भिरूर्द्ध्वम् । यतस्तदोन्मण्डलं क्षितिजादूर्द्ध्वम् । दक्षिणेत्वधोऽतस्तत्रोदयादधो वारप्रवृत्तिरिति सर्वं निरवद्यम्”प्रमि० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
