| YouTube Channel

देवसेना (devasenA)

 
शब्दसागरः
English
देवसेना
f.
 (-ना)
1. The daughter of INDRA.
2. An army or host of celes-
tials.
E.
 देव Indra or any deity, and सेना an army.
Yates
English
देव-सेना (ना) 1.
f.
 The daughter of
Indra
an army of celestials.
Wilson
English
देवसेना
f.
 (-ना)
1 The daughter of INDRA.
2 An army or host of celestials.
E.
 देव INDRA or any deity, and सेना an army.
Monier Williams Cologne
English
देव—सेना॑
f.
 a host of celestials,
RV.
AV.
Br.
&c.
 (pl. the hosts of Deva or Īśāna, ĀpGṛh. xx, 5
-पति [L. ]
m.
 and -प्रिय [MBh. ]
m.
N.
 of Skanda)
N.
 of a daughter of Prajā-pati or niece (daughter,
L.
 ) of Indra and wife of Skanda,
MBh.
Pur.
a particle of मूल-प्रकृति,
W.
N.
 of Comm. on
Kum.
Apte Hindi
Hindi
देवसेना
स्त्री*
 देव- सेना -
देवों की सेना
देवसेना
स्त्री*
 देव- सेना -
स्कन्द की पत्नी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
देवसेना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇವತೆಗಳಸೈನ್ಯ
व्युत्पत्तिः - > देवानां सेना
प्रयोगाः - > "गुरुतरपरिमृज्जद्भूभृतो देवसेना ववृधुरपि सुपूर्णा व्योमभूम्न्यन्तराले"
उल्लेखाः - > कुमा० १४-५१
देवसेना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಷಣ್ಮುಖನ ಪತ್ನಿ
प्रयोगाः - > "अथोपयन्त्रा सदृशेन युक्तां स्कन्देन साक्षादिव देवसेनाम्"
उल्लेखाः - > रघु० ७-१
L R Vaidya
English
deva-senA {% f. %} 1. the army of gods
2. name of the wife of Kārtikeya (?), See R.vii.1 and Mall. ad. loc.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
देवसेना Kumārasambhavaṭīkā by Haricaraṇadāsa.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 देवसेना
noun
ब्रह्मदेवस्य पुत्री या अन्तरीक्षस्य माता अस्ति इति मन्यन्ते।
"देवसेना शुक्रस्य पत्नी आसीत्।"
Synonyms:
 देवसेना
noun
प्रजापतेः कन्या ।
"देवसेना स्कन्दस्य पत्नी आसीत्"
Synonyms:
 देवसेना
noun
एका टीका ।
"देवसेना इति कुमारसम्भवस्य टीका वर्तते"
Mahabharata
English
Devasenā (“the army of the gods”), the wife of Skanda. § 495 (Skandotpatti): III, 224, 14257 (Prajāpateḥ (i.e. Kaśyapa's) kanyā, sister of Daityasenā
Indra liberated her from Keśin), 14278 (Brahmán selected the son whom Agni would beget (i.e. Skanda) to become her husband).--§ 501 (Skandop.): III, 229, 14446, 14447 (Skanda married D.), 14450, 14452.
पुराणम्
English
देवसेना / DEVASENĀ. Dakṣa's daughter and wife of subrahmaṇya and a woman of rare beauty and purity. daityasenā and devasenā, daughters of dakṣa, used to enjoy themselves at mānasa saras. One day keśī, the asura saw them and craved for their love. daityasenā agreed to become his wife, but devasenā refused, and she prayed for the help of indra, who happened to come there at the moment. indra and keśī fought with each other. keśī used the club against indra, who broke it into two with his vajrāyudha. Then keśī hurled a mountain at indra, who cut it also. Frightened to death keśī then ran away with daityasenā to safety, and devasenā expressed her desire to indra to have one who could defeat the devas, Dānavas and Yakṣas as her husband. But, indra could not find such a one in the whole universe. indra told brahmā about it. The devas put their heads together and brought forth subrahmaṇya from śiva to be her husband. In the war between the devas and the asuras devasenā helped subrahmaṇya, and the asuras were completely destroyed. (Vana Parva, Chapters 223, 224).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
देवसेना,
स्त्री,
 इन्द्रकन्या । इति मेदिनी । न, १८७ ॥
(प्रजापतेः कन्या । इति महाभारतभ् ।३ । २२३ । १ ॥
) सा षष्ठी । (यथा, ब्रह्मवैवर्त्त-पुराणे प्रकृतिखण्डे । १ । ७३ -- ७४ ।“प्रधानांशस्वरूपा या देवसेना च नारद ! ।मातृकासु पूज्यतमा सा च षष्ठी प्रकीर्त्तिता ॥
शिशूनां प्रतिविश्वेषु प्रतिपालनकारिणी ।तपस्विनी विष्णुभक्ता कार्त्तिकेयस्य कामिनी ॥
”इयं हि यथा यथा कार्त्तिकेयस्य पत्नी जातातद्बिवरणं महाभारते । ३ । २२३ अध्यायमारभ्यविस्तरशो द्रष्ठव्यम् ॥
) देवानां सेना । इति हेम-चन्द्रः ॥
(यथा, महाभारते । ३ । २२२ । ५ ।“देवसेनां दानवैर्यो भग्नां दृष्ट्वा महाबलः ।पालयेद्बीर्य्यमाश्रित्य स ज्ञेयः पुरुषो मया ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
देवसेना स्त्री ६ त० । १ सुराणां सैन्ये । “देवसेनां दानवैर्हिभग्नां दृष्ट्वा महाबलः” भा० व० २२२ अ० । २ प्रजापतेः कन्या-भेदे सा च स्कन्दस्य भार्य्या षष्ठीति प्रथिता तत्कथाभा० व० २२३ अ० “अहं प्रजापतेः कन्या देवसेनेति विश्रुता ।भगिनी मे दैत्यसेना सा पूर्वं केशिना हृता”“सदैवावां भगिन्यौ तु सखीभिः सह मानसम् । आ-गच्छावेह रत्यर्थमनुत्ताप्य प्रजापतिम् । नित्यञ्चावांप्रार्थयते हर्त्तुं केशी महासुरः । इच्छत्येनं दैत्यसेनान चाहं पाकशासन । सा हृताऽनेन भगवन्! मुक्ताहंत्वद्बलेन तु । त्वया देवेन्द्र! निर्द्दिष्टं पतिमिच्छामि दु-र्जयम्” इन्द्र उवाच “मम मातृष्वसेया त्वं माता दा-क्षायणी मम । आख्यातन्त्वहमिच्छामि स्वयमात्मबलंत्वया” कन्योवाच “अबलाऽहं महावाहो! पतिस्तु बल-वान्मम । वरदानात् पितुर्भावी सुरासुरनमस्कृतः”इन्द्र उवाच “कीदृशन्तु बलं देवि! पत्युस्तव भविष्यति ।एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तव वाक्यमनिन्दिते!” कन्योवाच“देवदानवयक्षाणां किन्नरोरगरक्षसाम् । जेता योहृष्टदैत्यानां महावीर्य्यो महाबलः । यस्तु सर्वाणिभूतानि त्वया सह विजेष्यति । स हि मे भविताभर्त्ता ब्रह्मण्यः कीर्तिवर्द्धनः” मार्कण्डेय उवाच “इन्द्र-स्तस्य वचःश्रुत्वा दुःखितोऽचिन्तयद्भृशम् । अस्या देव्याःपतिर्नास्ति यादृशं संप्रभाषते” । इत्युपक्रमे व्रह्मण उपदे-शेन स्कन्दस्य तत्पतित्वावधारणे स्कन्दोत्पत्तिमुपवर्ण्योक्तं“सम्मार तां देवसेनां या सा तेन विमोक्षिता । अयंतस्याः पतिर्नूनं विहितो ब्रह्मणा स्वयम् । इति चि-न्त्यानयामास देवसेनामलङ्कृताम् । स्कन्दं प्रोवाचबलभिदियं कन्या सुरोत्तम! । अजाते त्वयि निर्दिष्टातव पत्नी स्वयम्भुवा । तस्मात्त्वमस्या विधिवत् पाणिंमन्त्रपुरस्कृतम् । गृहाण दक्षिणं देव्या पाणिनापद्मवर्चसा । एवमुक्तः स जग्राह तस्याः पाणिं यथा-विधि । वृहस्पतिर्मन्त्रविद्धि जजाप च जुहाव च ।एवं स्कन्दस्य महिषीं देवसेनां विदुर्जनाः । षष्ठीं यांब्राह्मणाः प्राहुर्लक्ष्मीमासां सुखप्रदाम् । सिनीवालींकुहूञ्चैव सद्वृत्तिमपराजिताम । यदा स्कन्दः पति-र्लब्धः शाश्वतो देवसेनया । तदा तमाश्रयल्लक्ष्मीः स्वयंदेवी शरीरिणी । श्रीजुष्टः पञ्चमीं स्कन्दस्तस्माच्छ्रीप-ङ्कमी स्मृता । षष्ठ्यां कृतार्थोऽभूद्यस्मात्तस्मात् षष्ठी महा-तिथिः” भा० व० २२८ अ० ।
Capeller
German
देवसेना॑
f.
 Götterheer.
Grassman
German
deva-senā́, f., Heer [sénā] der Götter [devá], Götterschaar.
-ā́nām {929, 8}.