| YouTube Channel

दुर्वच (durvaca)

 
शब्दसागरः
English
दुर्वच
mfn.
 (-चः-चा-चं)
1. Speaking ill or improperly.
1. Speaking in
pain.
3. Difficult of utterance or articulation.
4. What ought not
to be spoken.
n.
 (-चं)
1. Abuse, censure.
2. Evil or unlucky
speech.
E.
 दुर्, वच् to speak. दुःखेन उच्यते दुर् + वच्-कर्मणि खल् ।
Capeller Eng
English
दुर्वच
a.
 hard to be spoken (of)
abstr.
 °त्व
n.
Yates
English
दु-र्वच (चः-चा-चं)
a. Speaking ill,
or with difficulty.
n.
 Abuse.
Spoken Sanskrit
English
दुर्वच durvaca
adj.
 difficult to be spoken or explained or asserted or answered
दुर्वच durvaca
adj.
 speaking ill or in pain
दुर्वच durvaca
n.
 abuse
दुर्वच durvaca
n.
 censure
दुर्वच durvaca
n.
 evil or unlucky speech
Wilson
English
दुर्व्वच
mfn.
 (-चः-चा-चं)
1 Speaking ill or improperly.
2 Speaking in pain.
3 Difficult of utterance or articulation.
4 What ought not to be spoken.
n.
 (-चं)
1 Abuse, censure.
2 Evil or unlucky speech.
E.
 दुर्
वच to speak, क
aff.
Monier Williams Cologne
English
दुर्—वच
mfn.
 d° to be spoken or explained or asserted or answered,
MBh.
R.
&c.
 (-त्व
n.
 ,
Sarvad.
 )
speaking ill or in pain,
W.
दुर्—वच
n.
 abuse, censure
evil or unlucky speech,
W.
Macdonell
English
दुर्वच dur-vaca,
a.
 ill-spoken, abusive (word)
🞄hard to answer
-vacana,
n.
pl.
 hard words, 🞄abuse (Pr.)
-vacas,
n.
 id.
stupid words
🞄a. abusive
hard to answer
-vaṇij,
m.
 rogue 🞄of a merchant
-varṇa,
m.
 bad colour
impurity
🞄(-várṇa),
a.
 having a bad colour or 🞄complexion
of low caste
n.
 silver
-vala, 🞄a. having a skin disease
-vasa,
a.
 (n. it is) 🞄hard to dwell
hard to pass (time)
-vasati, 🞄f. painful residence
a.
 hard to bear
— execute 🞄[Page122-3] 🞄or accomplish
vāc,
f.
 abuse
a.
 abusive
🞄-vācya,
a.
 difficult to utter, harsh 🞄(words)
n.
 abuse
ill-tidings
-vāda,
m.
 🞄blame, reproach
-vānta, pp. that has not 🞄fully vomited the blood it has sucked (leech)
🞄-vāra,
a.
 hard to restrain or check
irresistible
🞄-vāraṇa,
a.
 id.
-vārttā,
f.
 ill-tidings
🞄-vārya, fp. hard to restrain or check, irresistible: 🞄-tā,
f.
 abst. ɴ. -vāla,
a.
 bald-headed 🞄or red-haired or afflicted with skin disease
🞄-vāsanā,
f.
 false notion
-vā́sas,
a.
 ill-clad
🞄m. N. of an irascible Brāhman
-vāhita,
n.
 🞄heavy burden
-vikatthana,
a.
 disagreeably 🞄boastful
-vikalpa,
m.
 unjustifiable irresolution
🞄-vigāha,
a.
 hard to fathom or penetrate
🞄profound
serious, critical
-vigāhya, 🞄fp. id.
-vicāra,
m.
 ill-timed hesitation
a.
 🞄very irresolute
-vijñāna,
n.
 difficult ascertainment
🞄a. (á) hard to comprehend
-vijñeya, fp. hard to distinguish
-vidagdha, 🞄pp. perverse
-vidya,
a.
 uneducated
-vidha, 🞄a. mean, base
-vidhi,
m.
 evil destiny
-vinaya,
m.
 imprudent behaviour
-vinīta, pp. 🞄ill-behaved: -ka,
a.
 id.
-vipāka,
m.
 🞄ill-ripening, evil issue
a.
 having evil consequences
🞄-vibhāva,
a.
 hard to comprehend
🞄-vibhāvana,
a.
 hard to perceive
-vibhāvya, 🞄fp. id.
indistinctly visible
hard to comprehend
🞄-vilasita,
n.
 wicked trick
-vivāha, 🞄m. blamable marriage
-vivecana,
a.
 hard 🞄to judge rightly
-viṣaha,
a.
 hard to endure 🞄or overcome
irresistible
hard to perform 🞄or accomplish
-vṛtta,
n.
 bad or base 🞄conduct. baseness
a.
 ill-conducted, wicked
🞄poor
m.
 wicked man
-vṛtti,
f.
 distress, 🞄misery
baseness
-vyavasita,
n.
 evil intent
🞄-vyavasthāpa-ka,
a.
 pronouncing a bad or 🞄unfavourable decision
-vyavahāra,
m.
 bad 🞄decision of a suit
-vyavahṛti,
f.
 evil 🞄rumour
-vyasana,
n.
 evil passion, vice
🞄-vyāhṛta, pp. ill-spoken
n.
 unsuitable 🞄utterance.
Benfey
English
दुर्वच दुर्वच, i. e. दुस्-वच् + अ,
adj.
1. Abusing, Rām. 2, 22, 18.
2.
Difficult to be explained, MBh. 14,
570.
Apte Hindi
Hindi
दुर्वच
वि* दुर्- वच -
"जिसका वर्णन करना कठिन हो, अवर्णनीय"
दुर्वच
वि* दुर्- वच -
वह बात जिसका बतलाना उचित न हो
दुर्वच
वि* दुर्- वच -
"अनुचित बोलने वाला, गाली देने वाला"
दुर्वचम्
नपुं*
 दुर्- वचम् -
"गाली, फटकार, दुर्वचन"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दुर्वच
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೇಳಲಾಗದ /ಹೇಳಲೂ ಕಷ್ಟವಾದ /ಬಹಳ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಹೇಳಬಹುದಾದ
निष्पत्तिः - > दुर् + वच (परिभाषणे) - "खल्" (३-३-१२६)
प्रयोगाः - > "अपि वागधिपस्य दुर्वचं वचनं तद्विदधीत विस्मयम्"
उल्लेखाः - > किरा० २-२
दुर्वच
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿವರಿಸಲಾಗದ /ವರ್ಣಿಸಲಶಕ್ಯವಾದ /ಹೇಳಬಾರದಾದ
प्रयोगाः - > "दुर्वचं तदथ मा स्म भून्मृगस्त्वय्यसौ यदकारिष्यदोजसा"
उल्लेखाः - > किरा० १३-४९
L R Vaidya
English
dur-vaca {% (I) a. %} 1. difficult to be described, indescribable
2. not to be spoken about
3. speaking improperly, abusing.
dur-vaca {% (II) n. %} abuse, censure.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दुर्व्वचं, त्रि, (दुर्दुःखेन उच्यते । दुर् + वच् +खल् ।) दुःखकथ्यम् । यथा, भारविः । २ । २ ।“अपि वागधिपस्य दुर्वचंवचनन्तद्विदधीत विस्मयम् ॥
”
दुर्व्वचः, [स्]
क्ली,
 (दुर्निन्दितं वचः ।) मन्द-वाक्यम् । यथा, --“असह्यं दुर्व्वचो ज्ञातेर्मेघान्तरितरौद्रवत् ॥
”इत्युद्भटः ॥
(दुष्टवक्तरि, त्रि ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दुर्वच
त्रि०
 दुःखेन उच्यते दुर् + वच--कर्म्मणि खल् । दुःखेनकथनीये वक्तुमशक्ये । “अपि वागधिपस्य दुर्वचं वचनंतद्विदधीत विस्मयम्” किरा० । खलर्थयोगे कर्त्तरि षष्ठ्यानिषेधेन सम्बन्धविवक्षयाऽत्र षष्ठी” सौभराजमुपेत्याऽह-मवोचं दुर्वचं वचः” भा० उ० १७७ अ० ।
Capeller
German
दुर्वच schlimm zu sagen
Abstr.
°त्व
n.
Stchoupak
French
दुर्-वच-
a. difficile à dire, à expliquer, indescriptible
dont il
est difficile de dire qqch.
(propos) rude, malheureux, inconvenant
nt. ou
-न- nt.
pl.
 propos méchants, médisance
°वचस्- nt. id.
a. qui tient.
des propos méchants, médisant.