| YouTube Channel

दुर्भृत्य (durbhRtya)

 
Apte Hindi
Hindi
दुर्भृत्यः
पुं*
दुर्- भृत्यः -
बुरा सेवक
L R Vaidya
English
dur-Bftya {% m. %} a bad servant.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दुर्भृत्य
पु०
दुष्टोऽसन् भृत्यः भृत्यशब्दे वक्ष्यमाणभृत्य-गुणविहीने निन्द्ये भृत्ये तत्स्वरूपं शुक्रनीतिशास्त्र-परिशिष्टे अ० उक्तं यथा“विपरीतगुणैरेभिर्भृतकोनिन्द्य उच्यते ये भृत्या-हीनभृतिका ये दण्डेन प्रकर्शिताः शठाश्च कातरालुब्धाः समक्षेऽप्रियवादिनः मनोव्यसनिनश्चार्त्ता उत्-कोचेष्टाश्च देविनः नास्तिकादाम्भिकाश्चैव सत्यवा-चोऽप्यसूयकाः ये चापमानिता येऽसद्वाक्यैर्मर्मणिभेदिताः रिपोर्मित्रसेवकाश्च पूर्ववैरानुबन्धिनः ।चण्डाः साहसिका धर्महीना नैते सुसेवकाः नीचोविवर्द्धितो राज्ञा राज्यनाशाय संभवेत् वीर्य्याधिकोनीचकुली दुःसङ्गेन समेधितः महाजनैः स्पर्द्ध-मानो हन्ति राष्ट्रं सराजकम् सदर्थवदनर्थं तु सदर्थंत्वप्यनर्थवत् कृत्वा स्ववुद्धिमाहात्म्यात् महान्त-मपि निन्दति वञ्चयित्वान्यसर्वस्वं विश्वामेनाह-रत्यलम् नीचस्तुद्गुणान् वक्तुं ब्रह्मापि खलु का-तरः संक्षेपतस्तु कथितं सदसद्भृत्यलक्षणम्”