| YouTube Channel

दीपी (dIpI)

 
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 दीप्
मूलधातुः:
 दीपी
धात्वर्थः:
 दीप्तौ
गणः:
 दिवादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 दीप्यते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
दीपीँ दीपी दीप्तौ
- दीप्यते दिदीपे दीपिता अदीपि अदीपिष्ट अदीदिपत् अदिदीपत् दीप्तः दीप्तिः प्रदीपः दीप्रः 44
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
दीपीँ दीपी दीप्तौ
- दीप्यते दीपिता दीप्तः (द्र0 7214) दीपजनबुध (3161) इति कर्तरि चिण् वा-अदीपि अदीपिष्ट भ्राजभास (743) इति वा ह्रस्वः अदीपिपत् अदिदीपत् सूददीपदीक्षश्च (32153) इति तृन्, युच् प्राप्तः (द्र0 31149)-दीपिता नमिकम्पिस्मि (32167) इति रः-दीप्रः अच् (द्र0 31134)-दीपः, प्रदीपः 41
धातुवृत्तिः
Sanskrit
दीपीँ दीपी (अर्थः) दीप्तौ
( दीप्यते दिदीपे, दीपिता दीपिष्यते दीप्यताम् अदीप्यत दीप्येत, दीपिषीष्ट ) लिङौ ( अदीपि अदीपिष्ट ) "दीपजन'' इति ते कर्तरि चिण्विकल्पः ( दिदीपिषते देदीप्यते देदीप्ति दीपयति अदीदिपत् अदिदीपत् ) "भ्राजभास' इत्यादिना णौ चङि ह्रस्वविकल्पः (दीपः) उगुपधलक्षणः कः ( दीपिता ) "सूददीपदी क्षश्च'' इति अनुदात्तेल्लक्षणे युच्प्रत्यये प्रतिषिद्धे, ताच्छीलिकस्तृन् (दीप्रः) "नमिकम्पि'' इत्यादिना रः ( दीप्तिः ) "क्तिन्नाबादिभ्यः'' इति क्तिन् "तितुत्र'' इतीण्निषेधः ( दीप्तः, दीप्तवान् ) ईदित्वादिनट्त्वम् 42
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“दीपी दीप्तौ”@} 2 दीपकः-पिका, दीपकः-पिका, दिदीपिषकः-षिका, देदीपकः-पिका
दीपिता-त्री, दीपयिता-त्री, दिदीपिषिता-त्री, देदीपिता-त्री
-- दीपयन्-न्ती, दीपयिष्यन्-न्ती-ती
-- दीपमानः, दीपयमानः, दिदीपिषमाणः, देदीप्यमानः
दीपिष्यमाणः, दीपयिष्यमाणः, दिदीपिषिष्यमाणः देदीपिष्यमाणः
प्रदीप्-प्रदीपौ-प्रदीपः
-- -- 3 4 दीप्तम्, दीप्तः-तवान्, दीपितः, दिदीपिषितः, देदीपितः-तवान्
5 दीपः, 6 दीपिता, 7 8 दीपनीयम्, 9 दीप्रः 10, सन्दीपी, 11 सन्दीपनः, प्रदीपः, दिदीपिषुः, देदीपः
दीपितव्यम्, दीपयितव्यम्, दिदीपिषितव्यम्, देदीपितव्यम्
12 प्रणिदीपनीयम्-प्रनिदीपनीयम्, दीपनीयम्, दिदीपिषणीयम्, देदीपनीयम्
दीप्यम्, दीप्यम्, दिदीपिष्यम्, देदीप्यम्
ईषद्दीपः-दुर्दीपः-सुदीपः
-- -- दीप्यमानः, दीप्यमानः, दिदीपिष्यमाणः, देदीप्यमानः, दीपः, दीपः, दिदीपिषः, देदीपः
दीपितुम्, दीपयितुम्, दिदीपिषितुम्, देदीपितुम्
13 दीप्तिः, दीपना, दिदीपिषा, देदीपा
दीपनम्, दीपनम्, दिदीपिषणम्, देदीपनम्
दीपित्वा, दीपयित्वा, दिदीपिषित्वा, देदीपित्वा
सन्दीप्य, प्रदीप्य, प्रदिदीपिष्य, प्रदेदीप्य
दीपम् २, दीपित्वा २, दीपम् २, दीपयित्वा २, दिदीपिषम् २, दिदीपिषित्वा २, देदीपम् २
देदीपित्वा २। 14
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (८४६)
02
=>
 (४-दिवादिः-११५०। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [पृष्ठम्०७५३+ २६]
04
=>
 [[१। ‘श्वीदितो निष्ठायाम्’ (७-२-१४) इतीण्णिषेधो निष्ठायाम्।]]
05
=>
 [[२। इगुपधलक्षणः कप्रत्ययः कर्तरि भवति।]]
06
=>
 [[३। तच्छीलादिषु कर्तृषु, ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति प्राप्तस्य युचः, ‘सूददीपदीक्षश्च’ (३-२-१५३) इति निषेधात्, औत्सर्गिकः ‘तृन्’ (३-२-१३५) इति तृन्।]]
07
=>
 [[आ। ‘दीपितारं दिनारम्भे निरस्तध्वान्तसञ्चयम्।।’ भ। का। ७। १७।]]
08
=>
 [[४। दीपयतीति दीपनीयम् औषधम्। बाहुलकात् कर्तर्यनीयर् इति प्र। सर्वस्वे।]]
09
=>
 [[५। तच्छील-तद्धर्मं-तत्साधुकारिष्वर्थेषु ‘नमिकम्पिस्म्यजसकमहिंसदीपो रः’ (३-२-१६७) इति रप्रत्यये रूपम्। ‘नेड् वशि कृति’ (७-२-८) इतीण्णिषेधः।]]
10
=>
 [[B। ‘ततो दशास्यः क्षुभिताहिकल्पं दीप्राङ्गुलीयोपलमूढरत्नम्।’ भ। का। १२। १३।]]
11
=>
 [[६। सम्यक् दीपयतीति सन्दीपनः। नन्द्यादित्वात् कर्तरि ल्युः। तस्यापत्यमित्यर्थे, ‘अत इञ्’ (४-१-९५) इतीञि सान्दीपनिः इति भवति।]]
12
=>
 [[७। ‘शेषे विभाषाऽकखादावषान्त उपदेशे’ (८-४-१८) इति नेर्णत्वविकल्पः।]]
13
=>
 [[८। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इति प्राप्तम् अकारप्रत्ययं बाधित्वा, ‘क्तिन् आबादिभ्यः’ (वा। ३-३-९४) इति क्तिन्। आबादयः = आपॢधातुप्रकाराः दीर्घोपधाः, हलादयोऽजादयो वा धातवः, येषां प्रयोगे क्तिन् दृश्यते।]]
14
=>
 [पृष्ठम्०७५४+ २८]