| YouTube Channel

दिक्शूल (dikzUla)

 
शब्दसागरः
English
दिक्शूल
n.
 (-लं) An inauspicious planetary conjunction, as for the Sun
and Venus to be in the west, &c.
E.
 दिश्, and शूल a spear or stake.
Yates
English
दिक्शूल (लं) 1.
n.
 Inauspicious pla-
netary conjunction, as of the
Sun
and
Venus in the west.
Wilson
English
दिक्शूल
n.
 (-लं) An inauspicious planetary conjunction, as for the
Sun and Venus to be in the west, &c.
E.
 दिश्, and शूल a spear or stake.
Monier Williams Cologne
English
दिक्—शूल
n.
 ‘sky-spear’, any inauspicious planetary conjunction
N.
 of partic. days on which it is not allowed to travel in certain directions,
L.
Apte Hindi
Hindi
दिक्शूलम्
नपुं*
 - दिश्+शूलम्
"दिशाशूल, यात्रियों को किन्हीं विशिष्ट दिनों में विशेष दिशाओं में जाने का प्रतिषेधक योग"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दिक्शूल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೂರ್ವ ಮೊದಲಾದ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ವಾರಗಳು
व्युत्पत्तिः - > दिशि शूलमिव
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दिक्शूलं,
क्ली,
 (दिशि शूलमिव ।) दिग्विशेष-गमने निषिद्धवाराः । यथा, --पश्चिमायां शुक्ररवी । उत्तरस्यां बुधमङलौ ।पूर्व्वस्यां शनिसोमौ । दक्षिणस्यां बृहस्पतिः ।तथा च ।“शुक्रादित्यदिने न वारुणदिशं न ज्ञे कुजे चोत्तरांमन्देन्दोश्च दिने न शक्रककुभं याम्यां गुरौ नव्रजेत् ।शूलानीति विलङ्घ्य यान्ति मनुजा ये वित्त-लाभाशयाभ्रष्टाशाः पुनरापतन्ति यदि ते शक्रेण तुल्याअपि ॥
”इति ज्योतिःसारसंग्रहः ॥
केषाञ्चिन्मते ।“-- बौधे गुरौ दक्षिणाम् ।ईशाने ज्वलने चैव नैरृते मारुते तथा ।न गन्तव्यं सुराचार्य्ये प्रतीच्यां रविशुक्रयोः ॥
”इति सुखबोधः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दिक्शूल
न०
 दिशि दिग्भेदे गतौ शूलमिव । प्राच्यादिदिक्षुगमने निषिद्धवारभेदे । “शुक्रादित्यदिने न वारुणदिशंन ज्ञे कुजे चोत्तरां मन्देन्द्वोश्च दिने न शक्रककुभंयाम्यां गुरौ न व्रजेत् । शूलानीति विलङ्घा यान्तिमनुजा ये वित्तलाभाशया भ्रष्टाशाः पुनरापतन्ति यदिते शक्रेण तुल्या अपि” ज्योतिःसारसंग्रहः ।केषाञ्चिन्मते “बौधे गुरौ दक्षिणाम् । ईशाने ज्वलनेचीव नैरृते मारुते तथा । न गन्तव्यं सुराचार्ये प्र-तीच्यां रविशुक्रयोः” इति