| YouTube Channel

दिक्कन्या (dikkanyA)

 
Monier Williams Cologne
English
दिक्-कन्या a
&c.
 See under 2. दिश्.
दिक्—कन्या b
f.
 a quarter of the sky deified as a young virgin,
Bhartṛ.
 iii, 93 (v.l. कान्ता).
Monier Williams 1872
English
दिक्कन्या दिक्-कन्या, 2. दिक्-कर, दिक्-करिका,
दिक्-करिन्, &c. See under the compounds of 2. दिश्।
Macdonell
English
दिक्कन्या dik-kanyā,
f.
 quarter of the sky as 🞄a maiden
-karin,
m.
 elephant of the quarters 🞄(supporting the earth at one of the four or 🞄eight points of the compass)
-kāntā, -kāminī, 🞄f. quarter of the sky as a maiden
-cakra, 🞄n. horizon: -vāla,
n.
 surrounding horizon
🞄-chabda,
m.
 word expressive of direction
-taṭa,
m.
 brink of the compass, horizon, extreme 🞄distance
-pati,
m.
 regent of a quarter
-patha,
m.
 horizon, extreme distance
-pāla, 🞄m. guardian of a quarter
-prekṣaṇa,
n.
 🞄looking about in all directions (in fear)
🞄-sundari,
f.
 = dik-kanyā.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दिक्कन्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಿಕ್ಕುಗಳೆಂಬ ಕನ್ಯೆಯರು /ಬ್ರಹ್ಮನ ಕನ್ಯೆಯರು
व्युत्पत्तिः - > दिश एव कन्याः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दिक्कन्या स्त्री दिश एव कन्याः । १ दिग्रूपकन्यायाम् । “दि-क्कन्याभिः पवनचमरैर्वीज्यमानः” भारतरत्नम् । दिशएव कन्याः ब्रह्मकन्याः । व्रह्मणः कन्यारूपायां दिशितासां ब्रह्मकन्यात्वेनोतपत्तिकथा वराहपु० यथा“शृणु राजन्नवहितः प्रजापाल! कथामिमाम् । यथादिशः समुत्पन्नाः श्रीत्रेभ्यः पृथिवीपते! । ब्रह्मणःसृजतः सृष्टिमादिसर्गे समुत्थिते । चिन्ताभून्महतीको मे प्रजाः सृष्टिं करिष्यति । एवं चिन्तयतस्तस्यअवकाशं ध्रजत्विह । प्रादुर्बभुवुः श्रोत्रेभ्यो दश कन्यामहाप्रभाः । पूर्वा च दक्षिणा चैव प्रतीची चोत्तरातथा । ऊर्द्धाध एव षण्मुख्याः कन्या ह्यासंस्तदानृप! । तासां मध्ये चतस्रस्तु कन्याः परमशोभनाः ।याः पश्यन्त्यो महाभागा गाम्भीर्य्येण समन्विताः ।ता ऊचुः प्रणयाद्देवं प्रजांपतिमकल्मषम् । अव-काशन्तु नो देहि देवदेव! प्रजापते! । यत्र तिष्ठामहेसर्वा भर्त्तृभिः सहिताः सुखम् । पतयश्च महाभाग!देहिं नोऽव्यक्तसम्भव! । ब्रह्मोवाच ब्रह्माण्डमेतत्सुश्रोण्यः! शतकोटिप्रविस्तरम् । वस्यान्ते स्वेच्छयातुष्टा उष्यतां मा विलम्बथ । भर्त्तॄंश्च वः प्रयच्छामिसृष्ट्वा रूपस्विनोऽनघाः! । यथेष्टं गम्यतां देशो यस्या योरोचतेऽधना । एवमुक्ताश्च ताः सर्वा यथेष्टं प्रययुस्तदा ।ब्रह्मा ससर्ज तूर्णं तान् लोकपालान् महाबलान् । दृष्ट्वातु लोकपालांस्तु ताः कन्याः पुनराह्वयन् । विवाहंकारयामास ब्रह्मा लोकपितामहः । एकामिन्द्राय सप्रादादग्नयेऽन्यां यमाय च । निरृताय च देवायवरुणाय महात्मने । वायवे धनदेशाय ईशानाय चसुव्रतः । ऊर्द्ध्वं स्वयमधिष्ठाय शेषायाधो व्यवस्थि-ताम् । एवं दत्त्वा पुनर्व्रह्मा तिथिं प्रादात् दिशांपुनः । दशमीं भर्त्तृनाम्नस्तु अर्द्धनाम्नोद्धरन् प्रभुः ।ततः प्रभृति ता देव्यः सेन्द्राद्याः परिकीर्त्तिताः” ।