| YouTube Channel

दारुणक (dAruNaka)

 
Monier Williams Cologne
English
दा॑रु°णक
n.
N.
 of a disease of the roots of the hair,
Suśr.
Monier Williams 1872
English
दारुणक, अम्, n. ‘harshness, ’ N. of a particular
disease affecting the roots of the hair.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दारुणकं,
क्ली,
 (दारुणवत् कायतीति । कै + कः ।)मस्तकजातक्षुद्ररोगविशेषः । लोके रूसी इतिख्यातः । तस्य लक्षणमाह ।“दारुणा कण्डुरा रूक्षा केशभूमिः प्रजायते ।मारुतश्लेष्मकोपेन विद्याद्दारुणकन्तु तत् ॥
दारुणा कर्क्कशा ॥
”तस्य चिकित्सा यथा, --“कार्य्यो दारुणके मूर्द्ध्नि प्रलेपो मधुसंयुतः ।पियालबीजमधुककुष्ठमाषैः ससैन्धवैः ॥
आम्रबीजं तथा यथ्या द्वयं स्यात् मात्रया समम् ।दुग्धेन पिष्टं तल्लेपो दारुणं हन्ति दारुणम् ॥
दुग्धेन खाखसं बीजं प्रलेपाद्दारुणं हरेत् ।गुञ्जाफलैः शृतं तैलं भृङ्गराजरसेन च ॥
कण्डुदारुणहृत् कुष्ठकपालव्याधिनाशनम् ॥
”इति गुञ्जातैलम् ।” इति भावप्रकाशः ॥
(अथ भृङ्गराजतैलम् ।“भृङ्गराजत्रिफलोत्पलशारिलौहपुरीषसमन्वितकारि ।तैलमिदं पच दारुणहारिकुञ्चितकेशघनस्थितकारि ॥
”इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रहे क्षुद्ररोगाधिकारे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दारुणक
पु०
 सुश्रुतोक्ते क्षुद्ररोगभेदे क्षुद्ररोगशब्दे २३८३ पृ०दृश्यम् । “सिरां दारुणके विद्ध्वा स्निग्धस्विन्नस्य मूर्द्धनि”सुश्रु० ।