दारुण (dAruNa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 दारुण mfn.
   (-णः-णा-णं) Horrible,  terrific,  frightful. fearful.
	 2. Dread-
ful,  shocking.
	 mn.  (-णः-णं) Horror,  horribleness.
	 m.
  (-णः) Lead-
wort,  (Plumbago zeylanica.)
 E.
  दॄ to tear to pieces,  Unadi affix
उनन् ।

Capeller Eng

English

 दारुण॑ (ई) hard,  rough,  harsh,  cruel,  severe
 n.
  &
°ता† f.
  abstr.
  

 दारु॑ण,  f.
  (ई) hard,  rough,  harsh,  cruel,  severe
 n.
  &
°ता† f.
  abstr.
  

Yates

English

 दारुण (णः-णं) 1.
m.
  n.
  Horror.
m.
 
Lead-wort.
a. Horrible.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   दारुण  dAruNa  adj.
   severe  
   दारुण  dAruNa  adj.
   intense   
   दारुण  dAruNa  adj.
   hard  
   दारुण  dAruNa  adj.
   cruel   
   दारुण  dAruNa  adj.
   violent  
   दारुण  dAruNa  adj.
   harsh   
   दारुण  dAruNa  adj.
   pitiless  
   दारुण  dAruNa  adj.
   rough   
   दारुण  dAruNa  adj.
   dreadful  
   दारुण  dAruNa  adj.
   sharp   
   दारुण  dAruNa  adj.
   frightful  
   दारुण  dAruNa  adj.
   painful   
   दारुण  dAruNa  m.
   Ceylon Leadwort plant  [ Plumbago zeylanica - Bot. ]  
   दारुण  dAruNa  n.
   horror   
   दारुण  dAruNa  n.
   harshness  
   दारुण  dAruNa  n.
   severity     
            

Wilson

English

 दारुण
mfn.
   (-णः-णा-णं)
1 Horrible,  terrific,  frightful,  fearful.
2 Dreadful,  shocking.
mn.  (-णः-णं) Horror,  horribleness.
m.
  (-णः)
Lead wort,  (Plumbago zeylanica.)
E.
  दॄ to tear to pieces,  Uṇādi affix उनन्.

Apte

English

दारुण [dāruṇa],  a [दॄ-णिच्-उनन् Uṇ.*
  3.53]

Hard,  rough
 शोक- दारुणाः (वाचः) U.*
  3.34.

Harsh,  cruel,  ruthless,  pitiless
 मय्येव विस्मरणदारुणचित्तवृत्तौ Ś.*
  5.23
 पशुमारणकर्मदारुणः 6. 1
 दारुणरसः 'of cruel resolve or nature
' U.*
  5.19
 Ms.*
  8.27.

Fierce,  terrible,  frightful
 प्रसादसौम्यानि सतां सुहृज्जने पतन्ति चक्षूंषि न दारुणाः शराः Ś.*
  6.28.

Heavy,  violent,  intense,  poignant,  agonizing (grief,  pain &c.
 )
 हृदयकुसुमशोषी दारुणो दीर्घशोकः U.*
  3.5.

Sharp,  severe (as words).

Atrocious,  shocking.

णः The sentiment of horror (भयानक).

N.
  of Viṣṇu.

णम् Severity,  cruelty,  horror,  &c.
 

The harsh,  unfavourable constellations मृग,  पुष्य,  ज्येष्ठा and मूल
 Mb.
 *  13.14. 28. Comp.
   -अध्यापकः an indefatigable teacher
 P.
 VIII.1.67. Kāśi. -कर्मन् violent treatment (of diseases).

Apte 1890

English

 दारुण a. [दॄ-णिच्-उनन् Uṇ. 3. 53] 1 {1} Hard,  rough
 U. 3. 34. 
2 Harsh,  cruel,  ruthless,  pitiless
 मय्येव विस्मरणदारुणचित्तवृत्तौ Ś. 5. 23
 पशुमारणकर्मदारुणः 6. 1
 दारुणरसः ‘of cruel resolve or nature’ U. 5. 19
 Ms. 8. 270. 
3 Fierce,  terrible,  frightful
 Ś. 6. 28. 
4 Heavy,  violent,  intense,  poignant,  agonizing (grief,  pain &c.)
 हृदयकुसुमशोषी दारुणो दीर्घशोकः U. 3. 5. 
5 Sharp,  severe (as words). 
6 Atrocious,  shocking. 
णः 1 The sentiment of horror (भयानक). 
2 N. of Viṣṇu. 
णं Severity,  cruelty,  horror,  &c. 

Monier Williams Cologne

English

 दारुण॑ and (Uṇ.  iii,  53) दा॑रुण,  mf(आ,  once ई)n.  hard,  harsh (opp.  मृदु),  ŚBr.
  
 MBh.
  
 Suśr.

 rough,  sharp,  severe,  cruel,  pitiless

 dreadful,  frightful

 intense,  violent,  Mn.
  
 MBh.
  
 R.
 
 Śak.
 
 Pañc.
   &c.

 (in comp.  or °अम् before a vb. to express excellence or superiority cf.
   g. काष्ठादि)

 दा॑रुण m.
  Plumbago Zeylanica,  L.
 

 दारुण॑ n.
  harshness,  severity,  horror,  MBh.
  

Monier Williams 1872

English

 दारुण,  अस्,  आ or rarely ई,  अम् (perhaps not
directly fr. rt. दॄ,  but rather fr. 2. दारु above), 
hard,  harsh (opposed to मृदु),  rough,  sharp, 
severe (as speech)
 cruel,  pitiless,  heart-rending
 ter-
rible,  terrific,  frightful,  dreadful,  fearful,  grievous
shocking,  atrocious,  dire
 agonising,  painful
 intense, 
violent,  severe,  great
 (अस्,  अम्),  m. n. harshness, 
severity,  hard-heartedness,  cruelty,  horror,  horrible-
ness
 (अस्),  m.,  N. of the plant Plumbago Zeylanica
(= चित्रक)। दारुण at the beginning of comp.
or before a verb expresses excellence or superiority
[cf. काष्ठ and see दारुणाध्यापक below.]
—दारुण-कर्मन्,  अ,  n. violent treatment (as of
diseases).
—दारुण-ता,  f. harshness,  roughness, 
frightfulness,  direness,  severity,  intensity.
—दारुण-
वपुस्,  उस्,  उस्,  उस्,  of frightful shape.
—दारुणा-
कृति (°ण-आक्°),  इस्,  इस्,  इ,  of terrible or dreadful
form.
—दारुणात्मन् (°ण-आत्°),  आ,  आ,  अ,  hard-
hearted,  cruel.
—दारुणाध्यापक (°ण-अध्°), 
अस्,  m. an energetic or indefatigable teacher
 [cf.
दारुण above.]

 दारुण दारुण। See col. 1.

Macdonell

English

 दारुण dārú-ṇa (or á),  a.
  (ā,  ī) hard (not 🞄soft)
 sharp (wind)
 rough,  harsh,  severe 🞄(speech,  temper person)
 violent,  intense (pain 🞄etc.)
 painful (birth)
 terrible
 n.
  harshness,  🞄severity.

Benfey

English

 दारुण दारुण,  i. e. दारु + न (or
rather दर्वन् + अ), 
 I. adj.
 ,  f.
  णा।
 1.
Hard,  Suśr. 1,  295,  10.
 2. Sharp,  1, 
130,  14.
 3. Harsh,  severe,  Pañc. 58, 
11.
 4. Violent,  MBh. 14,  442.
 5.
Painful,  Man.  12,  78.
 6. Terrible, 
Rām.  1,  56,  8.
 II. n.
  Severity,  MBh.
13,  2144.
 -- Comp.
 
अति-,  and सु-,  adj.
 
very terrible,  very hard,  Chr. 33,  1
47,  32.

Apte Hindi

Hindi

दारुण
वि* - दृ +  णिच् +  उनन्
"कड़ा,   सख्त"

दारुण
वि* - दृ +  णिच् +  उनन्
"कठोर,   क्रूर,   निर्दय,   निष्ठुर"

दारुण
वि* - दृ +  णिच् +  उनन्
"भीषण,   भयानक,  भयंकर"

दारुण
वि* - दृ +  णिच् +  उनन्
"घोर,   प्रचण्ड,   उग्र,   तीव्र,   अत्यन्त पीड़ाकर"

दारुण
वि* - दृ +  णिच् +  उनन्
"बहुत तेज,   कर्कश"

दारुण
वि* - दृ +  णिच् +  उनन्
"नृशंस, रोमाञ्चकारी"

दारुणः
पुं*
  - -
भयानक रस

दारुणम्
नपुं*
   - -
"उग्रता,   निर्दयता,   वीभत्सता"

दारुणम्
नपुं*
   -  दृ+णिच्+उनन्
"क्रूरता,  भीषणता"

दारुणम्
नपुं*
   -  दृ+णिच्+उनन्
"कठोर,  प्रतिकूल नक्षत्र मृग,  पुष्य,   ज्येष्ठा और मूल"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

दारुण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > दॄ (विदारणे) + णिच् -"उनन्" (उ० ३-५३)
व्युत्पत्तिः - > दारयति बाह्यानाभ्यन्तरांश्चारीन् विदारयति
प्रयोगाः - > "सुधन्वा खण्डपरशुः दारुणो द्रविणध्वजः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "बाह्याभ्यन्तरशत्रूणां दारुणादपि दारुणः" - निरुक्तिः ।
दारुण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಯಾನಕ ರಸ
दारुण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಭಯಂಕರವಾದ /ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ
प्रयोगाः - > "मूर्ताः प्राणा नूनमद्याप्यवेक्षमासुः कायं त्याजिता दारुणास्त्रैः"
उल्लेखाः - > माघ० १८-७३
दारुण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕ್ರೂರನಾದ /ದುರುಳನಾದ
प्रयोगाः - > "प्रसीद नाथ,  साहसिक,  दारुणः खलु हुताशः । परित्रायस्व माम्"
उल्लेखाः - > मालती० ४

L R Vaidya

English

 dAruRa {% (I) a. (f. णा) %} 1. Hard,  rough,  (op. to मृदु)
cruel-harsh,  heart-rending,  उपेंद्रवज्रादपि दारुणोऽसि Git.G.iv.,  M.viii.270
terrible,  frightful
agonizing,  intense,  violent,  e.g. हृदयकुसुमशोषी दारुणो दीर्घशोकः.

 dAruRa {% (II) m. %} The sentiment of horror (भयानक).

Bopp

Latin

 दारुण (r. दॄ s. उन) horridus,  horribilis,  terribilis. H. 1. 17.
SU. 1. 3.

Lanman

English

 dāruṇa,  a. hard
 dreadful.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  दारुण
adjective
 
यः अतीव संवर्धितः तथा च यस्य सहजतया उपशमनं न भवति।
 "भेषजस्य अभावात् तस्य व्याधिः दारुणः जातः।"

Synonyms:
  दारुण,  भयङ्कर,  घोर,  भीषण
adjective
 
यद् अतीव विदारकम् अस्ति।
 "यदा रामः वनवासे गतः तदा तस्य वियोगस्य दारुणेन दुःखेन दशरथः कालवशः अभवत्।"

Synonyms:
  भयङ्कर,  भैरव,  दारुण,  भीष्म,  घोर,  भीम,  भयानक,  प्रतिभय,  भयावह,  रौद्र,  भीषण
adjective
 
भयजनकम्।
 "महिषासुरं हन्तुं देवी महाकाली रौद्रं रूपम् अधारयत्।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
भयंकरं प्रतिभयं भीमं भीष्मं भयानकम् ॥ ३०२ ॥
भीषणं भैरवं घोरं दारुणं च भयावहम् ।
-wordlist-
 
भयङ्कर (क्ली),  प्रतिभय (क्ली),  भीम (क्ली),  भीष्म (क्ली),  भयानक (क्ली),  भीषण (क्ली),  भैरव (क्ली),  घोर (क्ली),  दारुण (क्ली),  भयावह (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

घोर
घोर,  प्रतिभय,  भीम,  दारुण,  भयानक,  आभील,  भीषण,  भीष्म,  भैरव,  भयावह
घोरं प्रतिभयं भीमं दारुणं स्याद्भयानकम् ।
आभीलं भीषणं भीष्मं भैरवं च भयावहम् ॥ ७०५ ॥
verse 4.1.1.705
page 0081

नाममाला

Sanskrit

उल्बण,  दारुण,  तिग्म,  घोर,  तीव्र,  उग्र,  उत्कट
उल्बणं दारुणं तिग्मं घोरं तीव्रोग्रमुत्कटम् ।
verse 0.1.1.184
page 0087

Mahabharata

English

Dāruṇa^1,  a Suparṇa,  son of Garuḍa. § 564 (Mātalīyop.): V,  101,  3594.

Dāruṇa^2,  pl. (ºāḥ),  a people. § 574 (Jambūkh.): VI,  9,  373 (in the north).

Dāruṇa^3 = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 दारुणः,  पुं,
   (दारयतीति । दॄ + णिच् + “कॄवृदारिभ्य उनन् ।” उणां ३ । ५३ । इति उनन्- ।चित्रकः । इति राजनिर्घण्टः ॥
 भयानकरसः ।(विष्णुः । यथा,  महाभारते । १३ । १४९ । ७४“सुघन्वा खण्डपरशुर्द्दारुणो द्रविणप्रदः ॥
”“सन्मार्गविरोधिनां दारुणत्वात् (खण्डकत्वात)दारुणः ।” इति तद्भाष्ये शङ्करः ॥
) भयहेतौ, त्रि । इत्यमरः । १ । ७ । २० ॥
 (यथा,  देवीभागवते ।५ । ४ । २७ ।“हाहाकारो महानासीत् सम्प्रहाराश्च दारुणःउत्पपात ततः सिंहो नृपस्योपरि दारुणः ॥
”कठोरः । यथा,  तत्रैव । १ । ४ । ५२ ।“दारुणं देहदमनं सर्व्वलोकभयङ्करम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 दारुण पु०
  दारयति भीषयते चित्तं दृ--भये णिच् “कृतृदारिभ्य उनन्” उणा० उनन् । १ चित्रवृक्षे २ भयानकरमेअमरः । ३ तद्वति भयानके दुःसहे भीषणे ४ भयहेतौ त्रि०
 “हृदयकुसुमशोषी दारुणो दीर्घशीकः” सा० द० । उज्वलदत्तस्तु दॄ--विदारे इत्यस्यैव णिजन्तस्य रूपमिदमित्याह ।५ रौद्रसंज्ञकनक्षत्रगणे ज्यो० । “उपेन्द्र! बज्रादपि दारु-णोऽसि” गीत० दारुणा कण्डुरा रूक्षा केशभूमिःप्रजायते” सुश्रुतः । “वाचा दारुणया क्षिपन्” मनुः ।६ विदारके त्रि०
  । ततः भृशा० अभूततद्भावेऽर्थे क्यङ् दारु-णायते “वियोगिहृद्दारुणि दारुणायसे” नैष० ७ विष्णौपु०  “सुधन्वाखण्डपरगुर्दारुणोद्रविणप्रदः” विष्णुस० ।“सन्मार्गविरोधिनां दारुणत्वात् (खण्डकत्वात्) दारुणः”भा० ।

Capeller

German

 दारुण॑ u. दारु॑ण,  f.
  आ (ई) hart,  stark, 
rauh,  streng,  schrecklich
 n.
  Härte, 
Strenge.

Burnouf

French

 दारुण दारुण a. (दॄ
 sfx. उन) horrible. -- S.
m.
  plumbago zeylanica,  bot. -- S. m.
  n.
  aspect horrible.
दारुणाकृति a. (आ
 कृ) qui a un aspect horrible.
दारुणाये (dénom. ) devenir horrible,  prendre un aspect
effrayant.

Stchoupak

French

 दारुण-
 a. dur,  rude,  sévère,  impitoyable,  implacable,  cruel, 
violent,  intense,  véhément 
 pénible,  douloureux,  poignant 
 terrible, 
 épouvantable 
 nt. dureté,  rudesse,  rigueur,  horreur 
 -ता- f.
 
id.
°वपुस्- दारुणाकृति- a. de forme ou d'aspect épouvantable.
दारुणात्मन्- a. an cœur dur,  impitoyable,  cruel.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.