| YouTube Channel

दामोदरः (dAmodaraH)

 
Apte Hindi
Hindi
दामोदरः
पुं*
 दामन्- उदरः -
कृष्ण का विशेषण
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 दामोदरः
noun
एकः जैनतीर्थङ्करः।
"एषा प्रतिमा दामोदरस्य अस्ति।"
Synonyms:
 दामोदरः
noun
बङ्गालप्रान्ते वर्तमानः एकः नदः।
"दामोदरः छोटानागपूरस्य पर्वतात् प्रभवति।"
Synonyms:
 कृष्णः, नारायणः, दामोदरः, हृषीकेशः, केशवः, माधवः, अच्युतः, गोविन्दः, जनार्दनः, गिरिधरः, दैवकीनन्दनः, माधवः, शौरिः, अहिजितः, योगीश्वरः, वंशीधरः, वासुदेवः, कंसारातिः, वनमाली, पुराणपुरुषः, मुकुन्दः, कंसारिः, वासुः, मुरलीधरः, जगदीशः, गदाधरः, नन्दात्मजः, गोपालः, नन्दनन्दनः, यादवः, पूतनारिः, मथुरेशः, द्वारकेशः, पाण्डवायनः, देवकीसूनुः, गोपेन्द्रः, गोवर्धनधरः, यदुनाथः, चक्रपाणिः, चतुर्भुजः, त्रिविक्रमः, पुण्डरीकाक्षः, गरुडध्वजः, पीताम्बरः, विश्वम्भरः, विश्वरुजः, सनातनः, विभुः, कान्तः, पुरुषः, प्रभुः, जितामित्रः, सहस्रवदनः
noun
यदुवंशीय वसुदेवस्य पुत्रः यः विष्णोः अवतारः इति मन्यते।
"सूरदासः कृष्णस्य परमो भक्तः।"
Synonyms:
 विष्णुः, नारायणः, कृष्णः, वैकुण्ठः, विष्टरश्रवाः, दामोदरः, हृषीकेशः, केशवः, माधवः, स्वभूः, दैत्यारिः, पुण्डरीकाक्षः, गोविन्दः, गरुडध्वजः, पीताम्बरः, अच्युतः, शार्ङ्गी, विष्वक्सेनः, जनार्दनः, उपेन्द्रः, इन्द्रावरजः, चक्रपाणिः, चतुर्भुजः, पद्मनाभः, मधुरिपुः, वासुदेवः, त्रिविक्रमः, दैवकीनन्दनः, शौरिः, श्रीपतिः, पुरुषोत्तमः, वनमाली, बलिध्वंसी, कंसारातिः, अधोक्षजः, विश्वम्भरः, कैटभजित्, विधुः, श्रीवत्सलाञछनः, पुराणपुरुषः, वृष्णिः, शतधामा, गदाग्रजः, एकशृङ्गः, जगन्नाथः, विश्वरूपः, सनातनः, मुकुन्दः, राहुभेदी, वामनः, शिवकीर्तनः, श्रीनिवासः, अजः, वासुः, श्रीहरिः, कंसारिः, नृहरिः, विभुः, मधुजित्, मधुसूदनः, कान्तः, पुरुषः, श्रीगर्भः, श्रीकरः, श्रीमान्, श्रीधरः, श्रीनिकेतनः, श्रीकान्तः, श्रीशः, प्रभुः, जगदीशः, गदाधरः, अजितः, जितामित्रः, ऋतधामा, शशबिन्दुः, पुनर्वसुः, आदिदेवः, श्रीवराहः, सहस्रवदनः, त्रिपात्, ऊर्ध्वदेवः, गृध्नुः, हरिः, यादवः, चाणूरसूदनः, सदायोगी, ध्रुवः, हेमशङ्खः, शतावर्त्ती, कालनेमिरिपुः, सोमसिन्धुः, विरिञ्चिः, धरणीधरः, बहुमूर्द्धा, वर्धमानः, शतानन्दः, वृषान्तकः, रन्तिदेवः, वृषाकपिः, जिष्णुः, दाशार्हः, अब्धिशयनः, इन्द्रानुजः, जलशयः, यज्ञपुरुषः, तार्क्षध्वजः, षड्बिन्दुः, पद्मेशः, मार्जः, जिनः, कुमोदकः, जह्नुः, वसुः, शतावर्तः, मुञ्जकेशी, बभ्रुः, वेधाः, प्रस्निशृङ्गः, आत्मभूः, सुवर्णबिन्दुः, श्रीवत्सः, गदाभृत्, शार्ङ्गभृत्, चक्रभृत्, श्रीवत्सभृत्, शङ्खभृत्, जलशायी, मुरमर्दनः, लक्ष्मीपतिः, मुरारिः, अमृतः, अरिष्टनेमः, कपिः, केशः, जगदीशः, जनार्दनः, जिनः, जिष्णुः, विक्रमः, शर्वः
noun
देवताविशेषः हिन्दुधर्मानुसारं जगतः पालनकर्ता।
"एकादशस्तथा त्वष्टा द्वादशो विष्णुरुच्यते जघन्यजस्तु सर्वेषामादित्यानां गुणाधिकः।"
Tamil
Tamil
தா3மோத3ர: : விஷ்ணுவின் ஒரு பெயர்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दामोदरः,
पुं,
 (“दमादिसाधनेनोदारा उत्कृष्टामतिर्या तया गम्यते इति दामोदरः । ‘दाम्ना-दामोदरं विदुः ।’ इति भगवद्बचनात् । यशो-दया दाम्नोदरे बद्ध इति वा दामोदरः ।‘दामानि लोकनामानि तानि यस्योदरान्तरे ।तेन दामोदरो देवः श्रीधरस्तु रमाश्रितः ॥
’इति वा ।” इति विष्णुसहस्रनामभाष्ये शङ्करः ॥
५३ ॥
तथा, महाभारते । ५ । ७० । ८ ।“देवानां स्वप्रकाशत्वात् दमाद्दामोदरो विभुः ॥
”)विष्णुः । इत्यमरः । १ । १ । १८ ॥
(दाम रज्जु-रुदरे यस्य । श्रीकृष्णः । यथा, महाभारते ।१ । १९० । १९ ।“दामोदरो भ्रातरमुग्रवीर्य्यंहलायुधं वाक्यमिदं बभाषे ॥
”यशोदयासौ उदरदेशे दाम्ना बद्ध आसीत् अतो-ऽस्य तथा नाम । यथा, हरिवंशे । ६३ । १४, २६ ।“दाम्ना चैवोदरे बद्ध्वा प्रत्यबन्धदुदूखले ।यदिशक्तोऽसि गच्छेति तमुक्त्रा कर्म्म साकरोत् ॥
”“स च तेनैव नाम्ना तु कृष्णो वै दामबन्धनात् ।गोष्ठे दामोदर इति गोपीभिः परिगीयते ॥
”)भूतार्हद्विशेषः । इति हेमचन्द्रः । २ । १३० ॥
(शालग्राममूर्त्तिविशेषः । तल्लक्षणं यथा, पद्म-पुराणे ।“स्थूलो दामोदरो ज्ञेयः सूक्ष्मचक्रो भवेत्तु सः ।चक्रे तु मध्यदेशेऽस्य पूजितः सुखदः सदा ॥
”अस्य अन्यद्विवरणन्तु शालग्रामशब्दे द्रष्ट-व्यम् ॥
* ॥
काश्मीरस्य नृपविशेषः । यथा, राज-तरङ्गिण्याम् । १ । ६४ ।“गतिं प्रवीरसुलभां तस्मिन् सुक्षत्त्रिये गते ।श्रीमान् दामोदरो नाम तत्सूनुरभृत क्षितिम् ॥
”)