| YouTube Channel

दस्म (dasma)

 
शब्दसागरः
English
दस्म
m.
 (-स्मः)
1. A name of fire.
2. A sacrificer, one who employs
Brahmans in instituting a religious ceremony.
3. A thief.
4. A
rogue, a knave.
E.
 दस् to throw or send, मक् Unadi
aff.
Capeller Eng
English
दस्म॑
a.
 miraculous, extraordinary.
Yates
English
दस्म (स्मः) 1.
m.
 A name of fire
a
sacrificer
a thief, a rogue.
Wilson
English
दस्म
m.
 (-स्मः)
1 A name of fire.
2 A sacrificer, one who employs Brahmans in instituting a religious
ceremony.
3 A thief.
4 A rogue, a knave.
E.
 दस to throw or send, मक् Uṇādi
aff.
Apte
English
दस्म [dasma],
a.
 [दस्-मक्]
Ved.
Destroying, destructive.
Beautiful.
Wonderful, extraordinary.
स्मः A sacrificer.
A thief, rogue.
Fire.
Apte 1890
English
दस्म a. [दस्-मक्] Ved. 1 Destroying, destructive.
2 Beautiful.
3 Wonderful, extraordinary.
स्मः 1 A sacrificer.
2 A thief, rogue.
3 Fire.
Monier Williams Cologne
English
दस्म॑
mfn.
 (√ दंस्) accomplishing wonderful deeds, wonderful, extraordinary,
RV.
दस्म॑
m.
 a sacrificer,
L.
fire,
L.
a thief, rogue (cf. °स्यु),
L.
Monier Williams 1872
English
दस्म, अस्, आ, अम्, destroying, destructive, over-
coming enemies, worthy to be seen, beautiful, ac-
complishing wonderful deeds, wonderful, extraordi-
nary
(अस्), m. an epithet of Agni
of Indra
of
Pūṣan
of Varuṇa
(आस्), m. pl. an epithet of the
Maruts
of the horses of Agni. According to the
lexicographers दस्म, अस्, m., may also mean ‘a
sacrificer’ or ‘institutor of a sacrifice
’ ‘fire
’ ‘a thief, ’
‘a rogue
’ [cf. दंसन।]
—दस्म-वर्चस्, आस्, आस्,
अस्, Ved. of wonderful appearance
(Sāy.) whose
glory is worthy of being seen or whose power is
destructive
(आस्), m. an epithet of Indra
of Pūṣan
(असस्), m. pl. an epithet of the Maruts.
Macdonell
English
दस्म dasmá,
a.
 working wonders, marvellous.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दस्म
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಜಮಾನ
दस्म
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗ್ನಿ /ಬೆಂಕಿ
दस्म
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚೋರ /ಕಳ್ಳ
निष्पत्तिः - > दसु (उपक्षये) - "मक्" (उ० १-१४२
विस्तारः - > "दस्मस्तु हव्यवाहे स्याद्यजमाने मलिम्लुचे" - हेम० ।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दस्मः,
पुं,
 (दस्यति उत्क्षिपति दक्षिणादिक-मिति । दस + “इषियुधीन्धिदसिश्येति ।” उणां ।१ । १४४ । इति मक् ।) यजमानः । चौरः ।हुताशनः । इति मेदिनी । मे, १५ ॥
खलः ।इति शब्दरत्नावली ॥
(त्रि, उपक्षेपकः । यथा, ऋग्वेदे । १ । १४८ । ४ ।“पुरूणि दस्मो नि रिणाति जम्भैराद्रोचते वनआ विभावा ॥
”“दस्म उपक्षपयितायमग्निः ।” इति तद्भाष्येसायनः ॥
दर्शनीयः । यथा, ऋग्वेदे । १ । ७७ । ३ ।“तं मेधेषु प्रथमं देवयन्तीर्विश उपब्रुवते दस्म-मारीः ॥
”“दस्मं दर्शनीयं तमग्निमारीर्गच्छन्त्यः ।” इतितद्भाष्ये सायनः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दस्म
त्रि०
 दस उपक्षेपे मक् १ उपक्षेपके “पुरूणि दस्मो निरि-णाति व्यजस्रैः ऋ० १ । १४८ । ४ । “दस्म उपक्षपयिता” भा०दस दर्शने कर्मणि मक् । २ दर्शनीये “राजेव दस्म! निष-दोऽधिवर्हिषि” ऋ० १० । ४३ । २ । “हे दस्म! दर्शनीयेन्द्र!”भा० । “दस्मत् कृणोष्यध्वरम्” १ । ७४ । ४ । दस्मत्दसु दंशनदर्शनयोः इषियुधीन्धीत्यादिना मक् । “दस्म-मित्यत्र मकारस्य वर्णव्यत्ययेन तकारः” भा० “एतेनास्यतान्तत्वकल्पनम् प्रामादिकम् । “जुजोषदिन्द्रोदस्म-वर्च्चाः ऋ० १ । १७३ । ४ “दस्मवर्चाः दर्शनीयतेजाः” भा०३ यजमाने ४ चौरे ५ हुताशने च मेदि० । खार्थे यत्दस्म्य दर्शनीये
त्रि०
 । “द्व्युक्षाय दस्म्यं वचः” ऋ० ८ ।२४ । २० ।
Capeller
German
दस्म॑ दस्म॑न्त् u. द॑स्म्य wunderkräftig
n.
thätig, erhaben, außerordentlich.
Grassman
German
dasmá, a., wunderkräftig, wunderbar [von daṃs].
-a indra {538, 8}
{4, 6}
{62, 5}. _{62, 11}. _{62, 12}
{385, 7}
{459, 5}
{701, 18}
{869, 2}
{973, 5}
pūṣan {138, 4}
agne {200, 5}
{297, 3}
{442, 1}
{833, 1}
{519, 4}
viśpate (agne) {360, 5}
{712, 7}
atithe (agne) {683, 7}.
-ás índras {534, 11}
{129, 3}
{925, 10}
agnís {237, 2}
{148, 4}
{192, 4}. — sómas {794, 1}.
-ám pūṣáṇam {42, 10}
agním {837, 4}
{77, 3}
{857, 3}(?)
índram {697, 1}
{388, 1}
{547, 9}.
-ā́t (índrāt) {665, 35}.
-ásya (índrasya) {62, 6}
(agnés) {235, 7}
{371, 4}.
-é [L.] (agnaú ?) {289, 15}.
-ā́ [du.] índrāváruṇā {337, 6}.
-ās (marutas) {395, 13}.
-ā́s (devā́s) {351, 2}
{403, 3}
harítas (agnés) {302, 9}.
-átamas índras {211, 6} (zu sprech. -átāmas).
Burnouf
French
दस्म दस्म
m.
 (sfx. म) le feu.
Personne faisant
offrir un sacrifice.
Voleur
cf. दस्यु।