दशावतार (dazAvatAra)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishWilson
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Monier Williams Cologne
EnglishHindi
Hindiविष्णु के दस avataara -
Shabdartha Kaustubha
Kannadaदशावतार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
व्युत्पत्तिः - > दश अवतारा मत्स्यादयो यस्य
Aufrecht Catalogus Catalogorum
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetanjug pa bcu
दशावतार
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskritनारायणे तीर्थपादः पुण्यश्लोको वलिंदमः ।
उरुक्रमोरुगायौ च तमोघ्नः श्रवणोऽपि च ॥ ६३ ॥
उदारथिर्लतापर्णः समुद्रः पांसुजालिकः ।
चतुर्व्यूहो नवव्यूहो नवशक्तिः प्रगण्डजित् ॥ ६४ ॥
द्वादशमूलः शतको दशावतार एकदृक् ।
हिरण्यकेशः सोमोऽहिस्त्रिधामा त्रिककुन्त्रिपात् ॥ ६५ ॥
मानंजरः पराविद्धः पृश्निगर्भोऽपराजितः ।
हिरण्यनाभः श्रीगर्भो वृषोत्साहः सहस्रजित् ॥ ६६ ॥
उर्ध्वकर्मा यज्ञधरो धर्मनेमिरसंयुतः ।
पुरुषो योगनिद्रालुः खण्डास्यः शलकाजितौ ॥ ६७ ॥
कालकुण्ठो वरारोहः श्रीकरो वायुवाहनः ।
वर्धमानश्चतुर्दंष्ट्रो नृसिंहवपुरव्ययः ॥ ६८ ॥
कपिलो भद्रकपिलः सुषेणः समितिंजयः ।
क्रतुधामा वासुभद्रो बहुरूपो महाक्रमः ॥ ६९ ॥
विधाताधार एकाङ्गो वृषाक्षः सुवृषोऽक्षजः ।
रन्तिदेवः सिन्धुवृषो जितमन्युर्वृकोदरः ॥ ७० ॥
बहुशृङ्गो रत्नबाहुः पुष्पहासो महातपाः ।
लोकनाभः सूक्ष्मनाभो धर्मनाभः पराक्रमः ॥ ७१ ॥
पद्महासो महाहंसः पद्मगर्भः सुरोत्तमः ।
शतवीरो महामायो ब्रह्मनाभः सरीसृपः ॥ ७२ ॥
वृन्दाङ्कोऽधोमुखो धन्वी सुधन्वा विश्वभुक्स्थिरः ।
शतानन्दश्चरुश्चापि यवनारिप्रमर्दनः ॥ ७३ ॥
यज्ञनेमिर्लोहिताक्ष एकपाद्द्विपदः कपिः ।
एकशृङ्गो यमकील आसन्दः शिवकीर्तनः ॥ ७४ ॥
शद्रुर्वंशः श्रीवराहः सदायोगी सुयामुनः ।
तीर्थपाद (पुं), पुण्यश्लोक (पुं), बलिन्दम (पुं), उरुक्रम (पुं), उरुगाय (पुं), तमोघ्न (पुं), श्रवण (पुं), उदारथि (पुं), लतापर्ण (पुं), सुभद्र (पुं), पांशुजालिक (पुं), चतुर्व्यूह (पुं), नवव्यूह (पुं), नवशक्ति (पुं), षडङ्गजित् (पुं), द्वादशमूल (पुं), शतक (पुं), दशावतार (पुं), एकदृश् (पुं), हिरण्यकेश (पुं), सोम (पुं), अहि (पुं), त्रिधामन् (पुं), त्रिककुद् (पुं), त्रिपाद् (पुं), मानञ्जर (पुं), पराविद्ध (पुं), पृश्निगर्भ (पुं), अपराजित (पुं), हिरण्यनाभ (पुं), श्रीगर्भ (पुं), वृषोत्साह (पुं), सहस्रजित् (पुं), ऊर्ध्वकर्मन् (पुं), यज्ञधर (पुं), धर्मनेमि (पुं), असंयुत (पुं), पुरुष (पुं), योगनिद्रालु (पुं), खण्डास्य (पुं), शलिक (पुं), अजित (पुं), कालकुण्ठ (पुं), वरारोह (पुं), श्रीकर (पुं), वायुवाहन (पुं), वर्धमान (पुं), चतुर्दंष्ट्र (पुं), नृसिंहवपुस् (पुं), अव्यय (पुं), कपिल (पुं), भद्रकपिल (पुं), सुषेण (पुं), समितिञ्जय (पुं), क्रतुधामन् (पुं), वासुभद्र (पुं), बहुरूप (पुं), महाक्रम (पुं), विधातृ (पुं), धार (पुं), एकाङ्ग (पुं), वृषाक्ष (पुं), सुवृष (पुं), अक्षज (पुं), रन्तिदेव (पुं), सिन्धुवृष (पुं), जितमन्यु (पुं), वृकोदर (पुं), बहुशृङ्ग (पुं), रत्नबाहु (पुं), पुष्पहास (पुं), महातपस् (पुं), लोकनाभ (पुं), सूक्ष्मनाभ (पुं), धर्मनाभ (पुं), पराक्रम (पुं), पद्महास (पुं), महहंस (पुं), पद्मगर्भ (पुं), सुरोत्तम (पुं), शतवीर (पुं), महामाय (पुं), ब्रह्मनाभ (पुं), सरीसृप (पुं), वृन्दाङ्क (पुं), अधोमुख (पुं), धन्विन् (पुं), सुधन्वन् (पुं), विश्वभुज् (पुं), स्थिर (पुं), शतानन्त (पुं), शरु (पुं), यवनारि (पुं), प्रमर्दन (पुं), यज्ञनेमि (पुं), लोहिताक्ष (पुं), एकपाद् (पुं), द्विपद (पुं), कपि (पुं), एकशृङ्ग (पुं), यमकील (पुं), आसन्द (पुं), शिवकीर्तन (पुं), शद्रु (पुं), वंश (पुं), श्रीवराह (पुं), सदायोगिन् (पुं), सुयामुन (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritदशावतारः, (दश अवतारा यस्य ।) विष्णुः ।इति त्रिकाण्डशेषः ॥
तस्य दशावतारा यथा, --मत्स्यः १ कूर्म्मः २ वराहः ३ नृसिंहः ४ वामनः ५जामदग्न्यः ६ रामः ७ कृष्णः ८ बुद्धः ९ कल्की १० ।इति वराहपुराणम् ॥
अपि च ।“धर्म्मान्नारायणस्यांशः संभूतश्चाक्षुषेऽन्तरे ।यज्ञञ्च वर्त्तयामासुर्देवा वैवस्वतेऽन्तरे ॥
प्रादुर्भावे ततस्तस्य ब्रह्मा ह्यासीत् पुरोहितः ।युगाख्यायाञ्च तुर्य्यान्तु आपन्नेषु सुरेषु वै ॥
संभूतः स समुद्रान्ते हिरण्यकशिपोर्वधे ।द्वितीये नरसिंहाख्ये रुद्रो ह्यासीत् पुरोहितः ॥
बलिसंस्थेषु लोकेषु त्रेतायां सप्तमं प्रति ।तृतीये वामनस्यार्थे घर्म्मेण तु पुरोधसा ॥
एतास्तिस्रः स्मृतास्तस्य दिव्याः संभूतयो द्विजाः ।मानुष्याः सप्त येऽन्ये तु शापजास्तान्निबोधत ॥
त्रेतायुगे तु प्रथमे दत्तात्रेयो बभूव ह ।नष्टे धर्म्मे चतुर्थांशे मार्कण्डेयपुरःसरः ॥
पञ्चमः पञ्चदश्यान्तु त्रेतायां सम्बभूव ह ।मान्धाता चक्रवर्त्ती तु तस्यौतथ्यः पुरःसरः ॥
एकोनविंश्यां त्रेतायां सर्व्वक्षत्त्रान्तकृद्विभुः ।जामदग्न्यस्तथा षष्ठो विश्वामित्रपुरःसरः ॥
चतुर्व्विंशे युगे रामो वशिष्ठेन पुरोधसा ।सप्तमो रावणस्यार्थे जज्ञे दशरथात्मजः ॥
अष्टमे द्बापरे विष्णुरष्टाविंशे पराशरात् ।वेदव्यासस्तथा जज्ञे जातूकर्णपुरःसरः ॥
कर्त्तुं धर्म्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम् ।बुद्धो नवमके जज्ञे तपसा पुष्करेक्षणः ॥
देवक्यां वसुदेवेन द्बैपायनपुरःसरः ।तस्मिन्नेव युगे क्षीणे सन्ध्याशिष्टे भविष्यति ॥
कल्की विष्णुयशा नाम पाराशर्य्यपुरःसरः ।दशमो भाव्यसंभूतो याज्ञवल्क्यपुरसरः ॥
”इति मत्स्यपुराणम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritदशावतार दश अवतारा अस्य । विष्णौ दश अवताराश्चअवतारशब्दे दृश्या अन्येऽपि दशावताराः मत्स्यपु० उक्तायथा “धर्मान्नारायणस्यांशः संमूतश्चाक्षुषेऽन्तरे । यज्ञञ्चवर्त्तयामासुर्देवा वैवस्वतेऽन्तरे । प्रादुर्भावे ततस्तस्य ब्रह्माह्यासीत् पुरोहितः । युगाख्यायाञ्चतुर्थ्यान्तु आपन्नेषुसुरेषु वै । संभूतः स समुद्रान्ते हिरण्यकशिपोर्बधे ।द्वितीये नरसिंहाख्ये रुद्रो ह्यासीत् पुरोहितः । वलि-संस्थेषु लोकेषु त्रेतायां सप्तमं प्रति । तृतीये वामनस्यार्थेधर्मेण तु पुरोधसा । एतास्तिस्रः स्मृतास्तस्य दिव्याःसंभूतयो द्विजाः । मानुष्याः सप्त येऽन्ये तु शापजा-स्तान्निबोधत । त्रेतायुगे तु प्रथमे दत्तात्रेयो बभूव ह ।नष्टे धर्मे चतुर्थांशे मार्कण्डेयपुरःसरः । पञ्चमःपञ्चदश्यान्तु त्रेतायां सम्बभूव ह । मान्धाता चक्रवर्त्तीतु तस्यौतथ्यपुरःसरः । एकोनविंश्यां त्रेतायांसर्वक्षत्रान्तकृद्विभुः । जामदग्न्यस्तथा षष्ठो विश्वामित्रपुरःसरः । चतुर्विंशे युगे रामो वशिष्ठेन पुरोधसा ।सप्तमो रावणस्यार्थे जज्ञे दशरथात्मजः । अष्टमे द्वापरेविष्णुरष्टाविंशे पराशरात् । वेदव्यासस्तथा जज्ञेजातूकर्णपुरःसरः । कर्त्तुं धर्मव्यवस्थानमसुराणांप्रणाशनम् । तिष्ये नवमके जज्ञे तपसा पुष्करेक्षणः ।देवक्यां वसुदेवेन द्वैपायनपुरःसरः । तस्मिन्नेव युगेक्षीणे सन्ध्याशिष्टे भविष्यति । कल्की विष्णुयशानाम पाराशर्य्यपुरःसरः । दशमो भाव्यसंभूतो याज्ञ-वल्क्यपुरःसरः ।”
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.