दशार्ण (dazArNa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte 1890
Englishदशार्ण N. of a country, through which flows the Daśārṇā (Dasan). It was the eastern part of Mālava or Mālvā, its capital being Vidiśā
the modern Bhilsā
situated on the Vetravatī or Betva, cf. Me. 24, 25 and Kādambarī. Kālidāsa also makes Vidiśā a river which is probably the same as the Bees that joins the Betva.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiदशार्णः
- -
"एक देश का नाम जिसमें से दशार्ण(दसन) नाम की नदी बहती है। यह मालवा का पूर्वी भाग था। इसकी राजधानी विदिशा नगरी थी जिसे वर्तमान भिलसा माना जाता है। यह वेत्रवती या बेतवा नदी के तट पर स्थित है, तु०मेघ० २४/२५, और कादंबरी। कालिदास ने भी विदिशा नाम की एक नदी का उल्लेख किया है तथा जो बेतवा में मिल जाती है।"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaदशार्ण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ದೇಶ
व्युत्पत्तिः - > दश ऋणानि यत्र
प्रयोगाः - > "सम्पत्स्यन्ते कतिपयदिनस्थायिहंसा दशार्णाः"
उल्लेखाः - > मेघ० १-२३
विस्तारः - > बहुवचनान्तं रूपम् । "दशार्णो देशः" - सि० कौ० ।
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinSchmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
Germanवैजयन्तीकोषः
SanskritWord: दशार्णाः
Root: दशार्ण
Gender: पुं
Number: बहु
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Epithet of Daśārna country
Shloka(s):
3|1|37|1 ► दाशार्णाः स्युर्वेदिपरा मालवाः स्युरवन्तयः। (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|37|1 ⇢ दशार्णाः (दशार्ण) (पुं) ⇒ Epithet of Daśārna country ⇒
➠ 3|1|37|1 ⇢ वेदिपराः (वेदिपर) (पुं) ⇒ Epithet of the Daśārna country ⇒
Related word(s):
Mahabharata
EnglishDaśārṇa, pl. (ºāḥ), a people. § 177 (Pāṇḍudigvijaya): I, 113, 4449 (vanquished by Pāṇḍu on his digvijaya).--§ 280 (Bhīmasena): II, 29, 1063 (in the east, vanquished by Bhīmasena on his digvijaya).--§ 285 (Nakula): II, 32, 1189 (in the west, vanquished by Nakula on his digvijaya).-§ 350 (Nalopākhyānap.): III, 69, 2708 (tvam tu jātā mayā dṛshṭā (C. ºtvā) Dºeshu pitur gṛhe, says Sunaṇḍā's mother, daughter of Sudāman, the king of the Daśārṇas, to Damayantī, the daughter of her sister).--§ 549 (Pāṇḍavaprav.): IV, 1, 12
5, 144 (uttareṇa Dºāṃs te Pañcālān dakshiṇena ca).--§ 573 (Ambopākhyānap.): V, 189, 7420 (ruled by Hiraṇyavarman).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 348 (in Bhāratavarsha), 350 (do.), 363 (do., only C.
B. has Daśāpārśvaº).--§ 578 (Bhīshmavadhap.): VI, 51, 2103 (in the army of Duryodhana, followed Droṇa).--§ 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 26, 1162 (rājā Dºānāṃ, fought Bhagadatta).--§ 605 (Karṇap.): VIII, 22, 864 (attacked the Pāñcālas).--§ 785 (Anugītāp.): XIV, 83, 2470 (at the time of Yudhishṭhira's horse-sacrifice the D. were ruled by Citrāṅgada, who was vanquished by Arjuna).
Daśārṇa (“king of the Daśārṇas”) = Hiraṇyavarman: V, 7493 (pārthive), 7519.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritदशार्णः, (दश ऋणानि दुर्गभूमयो जलाधारावा यत्र । “एत्येधत्यूट्सु ।” ८ । ४ । ६५ । इत्यस्य“प्रवत्सतरकम्बलवसनार्णदशानामृणे ।” इतिवार्त्तिकोक्त्या वृद्धिः ।) देशविशेषः । स बिन्ध्य-पर्व्वतस्य पूर्व्वदक्षिणस्यां दिशि वर्त्तते । (यथा, बृहत्संहितायाम् । १४ । १० ।“किष्किन्धकण्टकस्थलनिषादराष्ट्राणि पुरिक-दशार्णाः ॥
”तदस्याभिजनः तस्य राजा वा अण् । तद्देश-वासिनि तन्नृपतौ च त्रि । यथा, महाभारते ।१ । ११३ । २५ ।“पूर्व्वमागस्कृतो गत्वा दशार्णाः समरे जिताः ।पाण्डुना नारसिंहेन कौरवाणां यशोमृता ॥
”दश अर्णानि वर्णानि यत्र । दशाक्षरमत्न-विशेषः । यथा, गोतमीयतन्त्रे । २ अध्याये ।“दशानामपि तत्त्वानां साक्षी वेत्ता तथाक्षरम् ।दशाक्षर इति ख्यातो मन्त्रराजः परात्परः ॥
लुप्तबीजस्वभावत्वात् दशार्ण इति कथ्यते ॥
”)नदीविशेषे, स्त्री । इति शब्दार्थकल्पतरुः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritदशार्ण दश ऋणानि दुग्संणि भूमयो जलाधारा वायत्र “प्रवत्सेत्यादिना” पा० वृद्धिः । १ देशभेदे स चदेशः वृ० सं० कूर्म्मविभागे १४ अ० आग्नेय्यामुक्तो यथा“आग्नेय्यां दिशि कोसलाः” इत्युपक्रमे “निषादराष्ट्राणिपुरिकदाशार्णाः” । स्वार्थे अण् । “तुलाधरेऽवन्त्यपरान्त्यसाधून् बणिग्दशार्णान् भरुकच्छपांश्च” ५ अ० । “सप्त-व्याधा दशार्णेषु” श्राद्धे पाठ्यपितृगाथा । तद्वावकशब्दोयत्रानुवाकेऽध्याये अस्ति विमुक्ता० अण् । दाशार्ण दशार्ण-शब्दयुक्ते अनुवाके अध्याये च । सोऽभिजनोऽस्य तस्यराजा वा अण् । दाशार्ण पित्रादिक्रमेण तद्देशवासिनितन्नृपे च “तत्र दाशार्णको राजा सुधर्म्मा लोमहर्षणम् ।कृतवान् भीमसेनेन महद्युद्धंनिरायुधम्” भा० स० २८ अ० ।भीमप्राचीजये । अत्र स्वार्थे क । बहुषु अणो लुक् ।“पूर्वमागस्कृतो जित्वा दशार्णाः समरे जिताः” भा० आ०११३ अ० । “विजित्याल्पेन कालेन दशार्णानजयत् प्रभुः ।प्रतीचीस्थोऽपि तन्नामा देशोऽस्ति “तान् दशार्णान्स जित्वा च प्रतस्थे पाण्डुनन्दनः” भां० स० ३१ अ० ।नकुलप्रतीचीजये । अतएव भा० भी० ९ अ० “अतऊर्द्धंजनपदान्निबोध गदतोमम” इत्यु पक्रमे “उत्तमाश्च दशा-र्णाश्च मेकलाश्चोत्कलैः सह” इत्यत्र उत्तमत्वेन पूर्वंपूर्वदक्षिणस्याम् दशार्णानुक्त्वा “जठराः कुक्कुराश्चैवसदशार्णाश्च भारत! । पुनरन्यो निर्विशेषणो दशार्णदेशउक्तः । परस्ताच्च “वातायना दशार्णाश्च रोमाणः कुशवि-न्दवः इत्यत्र वातायनत्वेनविशेषणात् तादृशोऽपि देशभे-दोऽस्तीति गम्यते । “सम्पत्स्यन्ते कतिपयदिनस्थ्यायिहंसा दशार्णाः” मेघ० ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.