| YouTube Channel

दशमूल (dazamUla)

 
शब्दसागरः
English
दशमूल
n.
 (-लं) A tonic medicament prepared from the roots of ten
plants.
E.
 दश ten, and मूल a root.
Yates
English
दश-मूल (लं) 1.
n.
 A medicament pre-
pared from the roots of 10 plants.
Wilson
English
दशमूल
n.
 (-लं) A tonic medicament prepared from the roots of ten
plants.
E.
 दश ten, and मूल a root.
Monier Williams Cologne
English
दश—मूल
n.
 a tonic medicine prepared from 10 roots (त्रिकण्टक, both kinds of बृहती, पृथक्-पर्णी, विदारि-गनधा, बिल्व, अग्नि-मन्थ, तुण्टुक, पाटल and काश्मरी), 38
iv, 37
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दशमूल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹತ್ತು ವಿಧ ಔಷಧಮೂಲಿಕೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಔಷಧ
निष्पत्तिः - > पात्राद्यन्तत्वात् न ङीप् ।
व्युत्पत्तिः - > दशानां मूलानां समाहारः
प्रयोगाः - > "बिल्वश्योनाकगाम्भीरी पाटलागणिकारिकाः । दीपनं कफवातघ्नं पञ्चमूलमिदं महत् । शालपर्णीपृश्निपर्णीबृहतीद्वयगोक्षिरम् । वातपित्तहरं वृष्यं कनीयः पञ्चमूलकम् । उभयं दशमूलं तु सन्निपातज्वरापहम् । कासे श्वासे च तन्द्रायां पार्श्वशूले च शस्यते । पिप्पली चूर्णसंयुक्तं कण्ठकृद्ग्रहनाशनम् ॥"
उल्लेखाः - > चक्रन्द०
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दशमूलं,
क्ली,
 (दशानां मूलानां समाहारः ।पात्रादित्वात् न ङीप् ।) पाचनविशेषः । यथा, --“विल्वश्योणाकगम्भारीपाटलागणिकारिकाः ।दीपनं कफवातघ्नं पञ्चमूलमिदं महत् ॥
शालपर्णी पृश्निपर्णी बृहतीद्बयगोक्षुरम् ।वातपित्तहरं वृष्यं कनीयः पञ्चमूलकम् ॥
उभयं दशमूलन्तु सन्निपातज्वरापहम् ।कासे श्वासे च तन्द्रायां पार्श्वशूले च शस्यते ॥
पिप्पलीचूर्णसंयुक्तं कण्ठहृद्ग्रहनाशनम् ॥
”इति सुखबोधः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दशमूल
न०
 दशसंख्यकानां मूलानां समाहारः पात्रा० न वाङीत् । चक्रदत्तोक्ते पाचनभेदे “विल्वश्यीनाकगाम्भारीपाटलागणिकारिकाः । दीपनं कफवातघ्नं पञ्चमूलमिदंमहत् । शालपर्णीपृश्निपर्णीवृहतीद्वयगोक्षुरम् । वात-पितहरं वृष्यं कनीयः पञ्चमूलकम् । उभयं दशमूलन्तुसन्निपातज्वरापहम् । कासे श्वासे च तन्द्रायां पार्श्व-शूले च शस्यते । पिप्पलीचूर्णसंयुक्तं कण्ठहृद्ग्रहनाश-नम्” । अत्र वा ङीप् । दशमूलीरसे सर्पिः” चक्रद० ।
Burnouf
French
दशमूल दशमूल
n.
 [les 10 racines] sorte de médicament.