| YouTube Channel

दण्डधार (daNDadhAra)

 
Capeller Eng
English
दण्डधार
a.
 =
prec.
a.
 (°क police officer).*
Spoken Sanskrit
English
दण्डधार - daNDadhAra -
adj.
 - king
दण्डधार - daNDadhAra -
adj.
 - yama
Monier Williams Cologne
English
दण्ड—धार
mfn.
=
 °रक,
MBh.
 iii, 1596 (Yama),
Kām.
Rājat.
 iv
a king,
L.
Yama,
L.
N.
 of a prince slain by Arjuna (brother of Daṇḍa and identified with the Asura Krodha-vardhana),
MBh.
 i
f.
 , viii
of a son of Dhṛta-rāṣṭra, i, 2738
pl.
N.
 of a people,
R.
 (G) ii, 88, 7.
Apte Hindi
Hindi
दण्डधार
वि* दण्डः-धार -
"डण्डा रखने वाला, दण्डधारी"
दण्डधार
वि* दण्डः-धार -
"दण्ड देने वाला, ताडना करने वाला"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दण्डधार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಮಧರ್ಮರಾಯ
दण्डधार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಜ /ದೊರೆ
निष्पत्तिः - > धृञ् (धारणे) - "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > दण्डं धरति
दण्डधार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೋಲನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವವನು
निष्पत्तिः - > दण्ड (दण्डनिपातने) + णिच् - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
L R Vaidya
English
daMqa-DAra {% (I) a. %} carrying a staff.
daMqa-DAra {% (II) m. %} 1. an epithet of Yama
2. a king, श्रमनुदं मनुदंडधरान्वयम् R.ix.3.
Mahabharata
English
Daṇḍadhāra^1, king of the Magadhas. § 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2682 (incarnation of the Asura Krodhavardhana).-§ 232 (Svayaṃvarap.): I, 186, 6987 (the same(?), present at the svayaṃvara of Draupadī).--§ 280 (Bhīmasena): II, 30, 1091 (coming to the country of the Magadhas, Bhīmasena vanquished Daṇḍa and Daṇḍadhāra).--§ 554 (Sainyodyogap.): V, 4, 84.--§ 572 (Rathātirathasaṅkhyānap.): V, 166, 5764 (a ratha in the army of Duryodhana).--§ 605 (Karṇap.): VIII, 18, 687, 689, †695 (king of the Magadhas, brother of Daṇḍa, is slain by Arjuna
cf. Daṇḍasena). Cf. Girivrajeśvara (VIII, †696), Māgadha.
Daṇḍadhāra^2, son of Dhṛtarāshṭra. § 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2738.--§ 608 (Karṇap.): VIII, 56, 2727 (rescued Duryodhana)
83, 4262 (among ten sons of Dhṛtarāshṭra who are slain by Bhīmasena).
Daṇḍadhāra^3, various Pāṇḍava warriors. § 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 23, 1000 (proceeded against Droṇa, description of his horses).--§ 604 (Karṇap.): VIII, 6, 163 (has been slain by Droṇa).--§ 608 (Karṇap.): VIII, 49, 2327 (a Pāñcālya, slain by Karṇa).
Daṇḍadhāra^4 = Śiva (1000 names^1).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दण्डधारः,
पुं,
 (दण्डं धरतीति । धृ + “कर्म्मण्यण् ।”३ । २ । १ । इत्यण् ।) पृथ्वीनाथः । (यथा, गोः रामायणे । २ । ८८ । ७ ।“उदीच्याश्च प्रतीच्याश्च दाक्षिणात्याश्च केरलाः ।दण्डधाराश्च सामुद्रा रत्नान्युपहरन्तु ते ॥
”)प्रेताधिपः । इति मेदिनी । रे, २६६ ॥
(सनाम-ख्यातनृपविशेषः । स तु क्रोधवर्द्धनस्यासुर-स्यांशेन जातः । यथा, महाभारते । १ । ६७ । ४७ ।“क्रोधवर्द्धन इत्येव यस्त्वन्यः परिकीर्त्तितः ।दण्डधार इति ख्यातः सोऽभवन्मनुजेश्वरः ॥
”धृतराष्ट्रपुत्त्राणामेकतमः । यथा, तत्रैव धृत-राष्ट्रपुत्त्रनामकथने । १ । ६७ । १०२ ।“निषङ्गी कवची पाशी दण्डधारो धनुर्ग्रहः ॥
”)त्रि, दण्डधरः ॥
(शासकः । यथा, राज-तरङ्गिण्याम् । ४ । १०९ ।“दण्डधारे त्वयि क्षाप ! क्षितिमेतां प्रशासति ।को वैरस्नेहयोः पारमनासाद्यावसीदति ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दण्डधार
पु०
 दण्डं धरति धृ--अण् उप० म० । १ यमे २ नृपेच मेदि० । ३ लगुडहस्ते
त्रि०
 “क्रोधवर्द्धन इत्येव य-स्त्वन्यः परिकीर्त्तितः । दण्डधार इति ख्यातः स आ-सीन् नृपतिः क्षितौ” भा० आ० ६७ अ० उक्ते ४ नृपभेदे
पु०
 ५ धृतराष्ट्रपुत्रभेदे । “कवची निषङ्गी दण्डी दण्डधारोधनुर्ग्रहः” ६७ अ० धृतराष्ट्रपुत्रकथने ।
Capeller
German
दण्डधार dass.