| YouTube Channel

त्रिकटु (trikaTu)

 
शब्दसागरः
English
त्रिकटु
m.
(-टुः) The aggregate of three spices, viz. black and long pep-
per, and dry ginger.
E.
त्रि three, or three-fold, and कटु pungent,
(as a spice.)
Yates
English
त्रि-कटु (टुः) 2.
m.
The aggregate of
three spices, black and long
pepper and dry ginger.
Spoken Sanskrit
English
त्रिकटु trikaTu
n.
3 spices
Wilson
English
त्रिकटु
m.
(-टुः) The aggregate of three spices, viz. black and long
pepper, and dry ginger.
E.
त्रि three, or three-fold, and कटु pungent, (as a spice.)
Monier Williams Cologne
English
त्रि—कटु
n.
the 3 spices (black and long pepper and dry ginger),
Suśr.
cf.
कटु-त्रय.
Apte Hindi
Hindi
त्रिकटु
नपुं*
त्रि-कटु -
"सोंठ, पीपर और मिर्च का समाहार"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
त्रिकटु(क)
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ಹುಂಠಿ ಹಿಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ಮೆಣಸು
निष्पत्तिः - > स्वार्थे "कः"
व्युत्पत्तिः - > त्रयाणां कटुरसानां समाहारः
प्रयोगाः - > "त्रिकटुकमजमोदा सैन्धवं जीरके द्वे समधरणधृतानामष्टमो हिङ्गुभागः प्रथमकबलभुक्तं सर्पिषा युक्तमेतत् जनयति जठराग्निं वातपित्तं निहन्ति ॥"
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
३, अग्नि, अनल, आज्यभुक्, आज्याश, उषर्बुध, काल, कृशानु, कृष्णवर्त्मन्, क्रम, गुण, गुप्ति, जगत्, ज्योति, ज्वलन, ज्वाल, तपन, तृतीय, त्रय, त्रिकटु, त्रिकाल, त्रिगत, त्रिगुण, त्रिजगत्, त्रिनेत्र, त्रिपदी, त्रैत, दह, दहन, दीप्ति, द्युति, धाम, नेत्र, पद, पावक, पुं, पुर, पुरुष, पुष्कर, ब्रह्मन्, भुवन, रत्न, राम, रुद्राक्ष, रोहित, लोक, लोचन, वचन, वह्नि, विक्रम, विष्णु, विष्णुक्रम, वृत्त, वैश्वानर, शक्ति, शिखा, शिखिन्, शिवनेत्र, शूल, सप्तार्चि, सहोदर, हरनयन, हरनेत्र, हव्यभुक्, हव्यवाहन, हव्याश, हुतभुज्, हुतवह, हुताश, हुताशन, होतृ
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
त्रिकटु त्र्यूषणं व्योषमजाजी जीरकः कणा
-wordlist-
त्रिकटु (क्ली), त्र्यूषण (क्ली), व्योष (क्ली), अजाजिन् (पुं), जीरक (पुंक्ली), कणा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
त्रिकटु
त्रिकटु, त्र्यूषण, व्योष
त्रिकटु त्र्यूषणं व्योषं हिङ्गु रामठ उच्यते ६१७
verse 2.1.1.617
page 0069
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
त्रिकटु,
क्ली,
(त्रयाणां कटूनां शुण्ठीमरीचपिप्प-लीनांसमाहारः ।) मिश्रितशुण्ठीमरीचपिप्पल्यः ।तत्पर्य्यायः त्र्युषणम् व्योषम् इत्यमरः ।२ १० १११
कटुत्रयम् कटुत्रिकम् ।अस्य गुणाः दीपनत्वम् श्वासकासत्वगामय-गुल्ममेहकफस्थौल्यमेदःश्लीपदपीनसनाशित्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः
तन्नामगुणाः ।“विश्वोपकुल्या मरिचं त्रयं त्रिकटु कथ्यते ।कटुत्रयन्तु त्रिकटु त्र्युषणं व्योषमुच्यते
त्र्युषणं दीपनं हन्ति श्वासकासत्वगामयान् ।गुल्ममेहकफस्थौल्यमेदःश्लीपदपीनसान्
”इति भावप्रकाशः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
त्रिकटु
न०
त्रयाणां कटुरसानां समाहारः मिलितेषुशुण्ठीपिप्पलीमरिचेषु हेम० “विश्वोपकुल्यामरिचंत्रयं त्रिकटु कथ्यते त्र्यूषणं दीपनं हन्ति श्वासकासत्वगामयान् गुल्ममेहकफस्थौल्य मेदश्लीपदपोनसान्”भावप्र०
Burnouf
French
त्रिकटु त्रिकटु
m.
(कटु) les trois épices [poivre
noir, poivre long, gingembre].