त्राण (trANa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 त्राण mfn.
   (-णः-णा-णं)
	 1. Preserved,  saved,  guarded,  protected.
	 n.
  (-णं)
1. Preserving,  protection. 
	 2. A plant: see त्रायमाण.
 E.
  त्रै to preserve, 
affix क्त and ण optionally substituted त
 also त्रात
 again,  त्रै to pre-
serve,  affix भावे ल्युट ।

Capeller Eng

English

 त्राण n.
  = seq.
  + armour,  mail.

Yates

English

 त्राण (णः-णा-णं)
a. Preserved,  saved.
n.
  Preservation,  salvation. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   त्राण  trANa  adj.
   protected  
   त्राण  trANa  n.
   preserving   
   त्राण  trANa  n.
   armour  
   त्राण  trANa  n.
   defence   
   त्राण  trANa  n.
   protecting  
   त्राण  trANa  n.
   helmet   
   त्राण  trANa  n.
   protection for the body  
   त्राण  trANa  n.
   help   
   त्राण  trANa  n.
   shelter  
   त्राण  trANa  n.
   protection     
            

Wilson

English

 त्राण
mfn.
   (-णः-णा-णं)
1 Preserved,  saved,  guarded,  protected.
n.
  (-णं) Preserving,  protection. 
2 A plant: see त्रायमाण.
E.
  त्रै to preserve,  affix क्त and ण optionally substituted for
त
 also त्रात
 again,  त्रै to preserve,  affix ल्यु.

Apte

English

त्राण [trāṇa] त्रात [trāta],  त्रात &c.
  See under त्रै.

त्राण [trāṇa],  p. p.  [त्रै कर्मणि क्त,  भावे ल्युट् वा] Protected,  guarded,  preserved,  saved.

णम् Protection,  defence,  preservation
 आर्तत्राणाय वः शस्त्रं न प्रहर्तुमनागसि Ś.*
  1.11
 R.*
  15.3
 Māl.
 9.26.

Shelter,  help,  refuge.

Protecting,  preserving.

An armour.

Apte 1890

English

 त्राण,  त्रात &c. See under त्रै. 

 त्राण p. p. [त्रै कर्मणि क्त,  भावे ल्युट् वा] Protected,  guarded,  preserved,  saved. 
णं 1 Protection,  defence,  preservation
 आर्तत्राणाय वः शस्त्रं न प्रहर्तुमनागसि Ś. 1. 11
 R. 15. 3
 Māl. 9. 26. 
2 Shelter,  help,  refuge. 
3 Protecting,  preserving. 
4 An armour. 

Monier Williams Cologne

English

 त्राण mfn.
   protected,  Pāṇ.
  viii,  2,  56

 त्राण n.
  protecting,  preserving,  protection,  defence,  shelter,  help (often ifc. ),  ChUp.
   
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 protection for the body,  armour,  helmet &c.
  ,  iii,  12092

 =
  त्रायमाणा॑,  L.
 

 त्राण cf.
   अङ्गुलि-,  उदर-,  उरस्- &c.
  

Monier Williams 1872

English

 त्राण,  अस्,  आ,  अम्,  preserved,  saved,  guarded,  pro-
tected
 (अम्),  n. protecting,  preserving
 protection, 
a preservative,  defence
 shelter,  help,  (often in
comp.,  e. g. आर्त-त्राणाय,  for the protection of the
distressed
 आत्म-त्राण,  self-defence)
 protection for
the body,  armour
 (आ),  f.,  N. of a plant,  = त्राय-
माणा
 [cf. Hib. troiath,  ‘a helmet.’]
—त्राण-
कर्तृ,  ता,  or त्राण-कारिन्,  ई,  m. a preserver,  pro-
tector,  saviour,  deliverer.

 त्राण,  त्रात,  &c. For these and other deriva-
tives of the rt. त्रै see 1. त्रा,  p. 388,  col. 1.

Macdonell

English

 त्राण trā‿aṇa,  n.
  protection (of or from,  —°)
 🞄help
 shelter
 mail,  cuirass,  guard,  helmet.

Benfey

English

 त्राण त्राण,  i. e. त्रा + अन,  n.
 
 1.
Shelter,  Man.  11,  113.
 2. Protection, 
MBh. 3,  13284.
 -- Comp.
  अङ्गुलि =
अङ्गुलित्र,  q. cf. 
तनु-,  n.
  a coat of
mail,  Rām.  2,  31,  25 Gorr.
तल-,  n.
 
a leathern fence worn by archers on
the left arm,  MBh. 3,  1501.
पाद-,  n.
 
a shoe.

Hindi

सुरक्षा

Apte Hindi

Hindi

त्राण
भू* क* कृ* - त्रै + क्त तस्य नत्वम्
"रक्षा किया गया,  अभिरक्षित,  प्ररक्षित,  बचाया गया"

त्राणम्
नपुं*
   - -
"रक्षा,  प्रतिरक्षा,  प्ररक्षा"

त्राणम्
नपुं*
   - -
"शरण,  सहारा,  आश्रय"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

त्राण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಣ /ಕಾಪಾಡುವುದು
निष्पत्तिः - > त्रैङ् (पालने)- भावे "ल्युट्" (३-३-११५) । त्रैङ् - भावे वा "क्तः" (३-३-११४) । तकारस्य नकारः (८-२-५६)
प्रयोगाः - > "अआर्तत्राणाय वः शस्त्रं न प्रहर्तुमनागसि"
उल्लेखाः - > शाकु० १-१०
त्राण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕವಚ /ಅಂಗಿ
निष्पत्तिः - > त्रैङ् - कर० "ल्युट्" (३-३-११७)
प्रयोगाः - > "दंशिता विविधैस्त्राणैर्विचित्रायुधपाणयः"
उल्लेखाः - > भा० वन० १६८-१४
त्राण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಕ /ಕಾಪಾಡುವವನು
निष्पत्तिः - > त्रैङ् - कर्त० "ल्युः" (३-१-१३४)
प्रयोगाः - > "त्वं प्रभास्त्वमभिप्रेतं त्वं नस्त्राणमनुत्तमम्"
उल्लेखाः - > भा० आदि० २३-१८
त्राण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ /ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > त्रैङ् - कर्म० "क्तः" (३-२-१०२)

L R Vaidya

English

 trARa {% (I) a. (f. णा) %} Protected,  preserved,  saved.

 trARa {% (II) n. %} 1. Protection,  defence
 2. shelter,  help,  आर्तत्राणाय वः शस्रं न प्रहर्तुमनागसि Sak.i.,  R.xv.3.

Bopp

Latin

 1. त्राण v. त्रै.

 2. त्राण n. (r. त्रै s. अन)
1) servatio,  tutela. DEV. 11. 47.
RAGH. 15. 3.
2) lorica. A. 6. 14. (cf. तनुत्राण)
 शिर-
स्त्राण galea. RAGH. 4. 64. (Hib. troiath «a helmet».)

Kridanta Forms

Sanskrit

त्रै (त्रै॒ङ् पालने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  त्राणम्
अनीयर् =  त्राणीयः - त्राणीया
ण्वुल् =  त्रायकः - त्रायिका
तुमुँन् =  त्रातुम्
तव्य =  त्रातव्यः - त्रातव्या
तृच् =  त्राता - त्रात्री
क्त्वा =  त्रात्वा
ल्यप् =  प्रत्राय
क्तवतुँ =  त्रातवान् / त्राणवान् - त्रातवती / त्राणवती
क्त =  त्रातः / त्राणः - त्राता / त्राणा
शानच् =  त्रायमाणः - त्रायमाणा

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  गुप्त,  पालित,  रक्षित,  संरक्षित,  अधिगुप्त,  अनुगुप्त,  अभिगुप्त,  अभिरक्षित,  अभिसंगुप्त,  अभ्युपपन्न,  आलम्बित,  आरक्षित,  ऊत,  गोपायित,  गुपित,  दंशित,  दत्त,  दयित,  त्राण,  त्रात,  प्रतिपालित,  परित्रात,  पात,  सनाथ,  अवित
adjective
 
सम्यक् गोप्यते यत्।
 "चौरः गुप्तानां सम्पत्तीनाम् अन्वेषणं करोति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skyabs
१) अरणि २) त्राण ३) त्रात ४) द्वीप ५) मन्थ ६) शरण ७) शरण्य ८)

skyongs
१) त्राण २) ° पाल ३) पालन्तु ४) पालय

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
गुप्तगोपायितत्रातावितत्राणानि रक्षिते ।
-wordlist-
 
गुप्त (क्ली),  गोपायित (क्ली),  त्रात (क्ली),  अवित (क्ली),  त्राण (क्ली),  रक्षित (क्ली)

--source--
 
रक्ष्णस्त्राणे ग्रहो ग्राहे व्यधो वेधे क्षये क्षिया ।
-wordlist-
 
रक्ष्ण (पुं),  त्राण (क्ली),  ग्रह (पुं),  ग्राह (पुं),  व्यध (पुं),  वेध (पुं),  क्षय (पुं),  क्षिया (स्त्री)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 त्राणं,  क्ली,
   (त्रै + भावे ल्युट् क्तो वा । नुदविदेतिपक्षे नत्वम् ।) रक्षणम् । (यथा,  शाकुन्तले१ अङ्के ।“आर्त्तत्राणाय वः शस्त्रं न प्रहर्त्तुमनागसि ॥
”त्रायते इति कर्त्तरि ल्युः । रक्षिता । यथा, महाभारते । १ । २३ । १८ ।“त्वं प्रभास्त्वमभिप्रेतं त्वं नस्त्राणमनुत्तमम् ॥
”तथाच रघौ । १५ । ३ ।“अवेक्ष्य रामं ते तस्मिन् न प्रजह्रुः स्वतेजसा ।त्राणाभावे हि शापास्त्राः कुर्व्वन्ति तपसोव्ययम् ॥
”त्रायतेऽनेनेति करणे ल्युट् । कवचम् । अस्त्रम् ।यथा,  महाभारते । ३ । १६८ । १४ ।“दंशिता विविधैस्त्राणैर्षिचित्रायुधपाणयः ॥
”)त्रायमाणालता । रक्षिते,  त्रि । इति मेदिनी ।णे,  १४ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 त्राण न०
  त्रै--पालने भावे ल्युट् भावे क्त तस्यनो वा । १ रक्षणे ।कर्मणि क्त वा तस्य नः । २ रक्षिते त्रि०
  ३ त्रायमाणालतायांन०  मेदि० तत्रार्थे स्त्री राजनि० । “न कुयादात्मनस्त्राणंगोरकृत्वा तु शुक्तितः” मनुः ।

Capeller

German

 त्राण n.
  das Schützen,  Schutz,  Schutzmittel, 
Harnisch.

Burnouf

French

 त्राण त्राण pp. de त्रै। -- S. n.
  protection, 
préservation,  défense.
		 Esp. de plante.

Stchoupak

French

 त्राण-
 nt. protection,  sauvegarde,  préservation,  défense 
 refuge, 
secours,  assistance (ord. ifc.) 
 ce qui protège le corps,  armure,  etc.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.