| YouTube Channel

तोषणा (toSaNA)

 
Edgerton Buddhist Hybrid
English
toṣaṇā (only nt. Skt. °ṇa, Pali tosaṇa), gratification: āvarjana-toṣaṇā-vismāpanā Bbh 〔140.27〕.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“तुष प्रीतौ”@} 2 प्रीतिः = तृप्तिः।
तोषकः-षिका, तोषकः-षिका, 3 तुतुक्षकः-क्षिका, तोतुषकः-षिका
तोष्टा-ष्ट्री, तोषयिता-त्री, तुतुक्षिता-त्री, तोतुषिता-त्री
4 तुष्यन्-न्ती, तोषयन्-न्ती, तुतुक्षन्-न्ती
-- 5 तोक्ष्यन्-न्ती-ती, 6 तोषयिष्यन्-न्ती-ती, तुतुक्षिष्यन्-न्ती-ती
-- -- तोषयमाणः, तोषयिष्यमाणः, -- तोतुष्यमाणः, तोतुषिष्यमाणः
तुट्-तुषौ-तुषः
-- -- -- तुष्टम्-ष्टः-ष्टवान्, तोषितः, तुतुक्षितः, तोतुषितः-तवान्
तुषः, तोषः, तुतुक्षिषुः, तोतुषः
तोष्टव्यम्, तोषयितव्यम्, तुतुक्षितव्यम्, तोतुषितव्यम्
तोषणीयम्, तोषणीयम्, तुतुक्षणीयम्, तोतुषणीयम्
7 तोष्यम्, तोष्यम्, तुतुक्ष्यम्, तोतुष्यम्
ईषत्तोषः-दुस्तोषः-सुतोषः
-- -- -- तुष्यमाणः, तोष्यमाणः, तुतुक्ष्यमाणः, तोतुष्यमाणः
संतोषः, 8 तोषः, तोषः, तुतुक्षः, तोतुषः, तोष्टुम्, तोषयितुम्, तुतुक्षितुम्, तोतुषितुम्
संतुष्टिः, तोषणा, तुतुक्षा, तोतुषा
तोषणम्, तोषणम्, तुतुक्षणम्, तोतुषणम्
तुष्ट्वा, तोषयित्वा, तुतुक्षित्वा, तोतुषित्वा
संतुष्य, प्रतोष्य, प्रतुतुक्ष्य, सन्तोतुष्य
तोषम् २, तुष्ट्वा २, तोषम् २, तोषयित्वा २, तुतुक्षम् २, तुतुक्षित्वा २, तोतुषम् २
तोतुषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (७५८)
02
=>
 (४-दिवादिः-११८४। अक। अनि। पर।)
03
=>
 [[२। ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वम्। ‘षढोः कः सि’ (८-२-४१) इति धातुषकारस्य ककारः। एवं सन्नन्ते सर्वत्र प्रक्रिया ज्ञेया।]]
04
=>
 [[३। ‘दिवादिभ्यः--’ (३-१-६९) इति श्यन् विकरणप्रत्ययः। तस्य ङिद्वद्भावादङ्गस्य गुणो न।]]
05
=>
 [[४। ‘षढोः कः सि’ (८-२-४१) इति धातुषकारस्य ककारः।]]
06
=>
 [[५। ‘अणावकर्मकात् चित्तवत्कर्तृकात्’ (१-३-८८) इत्यनेन ण्यन्तात् चित्तवत्कर्तृकत्वे परस्मैपदमेव। अचित्तवत्कर्तृकत्वे तु आत्मनेपदमपि भवति।]]
07
=>
 [पृष्ठम्०६७६+ २७]
08
=>
 [[आ। ‘राध्यद्वेषगुणोऽथ वायकवराद् दैत्याविदेषोऽपुष- च्छोषं तोषकृतोऽस्य दोषविततेराश्लिष्टलक्ष्मीस्तनः।’ धा। का। २। ६३।]]