तोमर (tomara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तोमर mfn.
   (-रः-रा-रं)
	 1. An iron club or crow.
	 2. A lance.
 E.
  तु Sautra
root,  to hurt,  affix विच्,  तु that which injures,  मृ to die,  affix
करणे अच्,  and the vowel of तु changed.

Capeller Eng

English

 तोमर m.
  n.
  spear,  lance
 m.
  pl.
  N.
  of a people.

Yates

English

 तोमर (रः-रा-रं)
a. An iron crow.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   तोमर  tomara  m.
 n.
   javelin   
   तोमर  tomara  m.
 n.
   lance    
   तोमर  tomara  n.
   metre of 4 x 9 syllables    

Wilson

English

 तोमर
mfn.
   (-रः-रा-रं)
1 An iron club or crow.
2 A lance.
E.
  तु Sautra root,  to hurt,  affix विच्,  तु that which injures, 
मृ to die,  affix अच्,  and the vowel of तु changed.

Apte

English

तोमरः [tōmarḥ] रम् [ram],  रम् 1 An iron club
 Mb.
 *  7.142.45.

A javelin. 

A kind of crescent-shaped edge of an arrow with the ends of the crescent pointing downwards
 Dhanur. V.

Comp.
  धरः fire (considered as a deity).

a warrior armed with a club.

Apte 1890

English

 तोमरः 
रं 1 An iron club. 
2 A javelin. 
Comp. 
धरः {1} fire (considered as a deity). {2} a warrior armed with a club. 

Monier Williams Cologne

English

 तोमर mn.  (g. अर्धर्चादि) a lance,  javelin,  MBh.
   &c.
  

 तोमर m.
  pl.
  N.
  of a people,  vi,  377

 तोमर m.
  sg. N.
  of the ancestor of a commentator on Devīm.
  

 तोमर n.
  a metre of 4 × 9 syllables.

Monier Williams 1872

English

 तोमर तोमर,  अस्,  अम्,  m. n. an iron club
or crow
 a lance,  a javelin
 a kind of metre con-
sisting of four lines of nine syllables each
 N. of a
man
 (आस्),  m. pl.,  N. of a race.
—तोमर-ग्रह, 
अस्,  m. a warrior armed with a club or lance
 throw-
ing a lance.
—तोमर-धर,  अस्,  m. a warrior
armed with a club or lance
 fire.

Macdonell

English

 तोमर tomara,  m.
  n.
  javelin. 

Benfey

English

 तोमर तोमर (perhaps तुद् + मन्
+ अ,  with र् for न्).
 1. m.
  and n.
  A
javelin,  Rām.  2,  74,  31.
 2. m.
  pl. The
name of a people,  MBh. 6,  377.

Apte Hindi

Hindi

तोमरः
पुं*
  - "तुम्पति हिनस्ति - तुम्प् + अर्,  नि*"
लोहे का डंडा

तोमरः
पुं*
  - -
"भाला,  नेजा"

तोमरम्
नपुं*
   - "तुम्पति हिनस्ति - तुम्प् + अर्,  नि*"
लोहे का डंडा

तोमरम्
नपुं*
   - -
"भाला,  नेजा"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तोमर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಈಟಿ /ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮೊನಚಾಗಿರುವ ಒಂದು ಆಯುಧ
निष्पत्तिः - > तु (सौत्रो धातुः) - "विच्" (३-२-७५)। मृङ् (प्राणत्यागे) - अन्तर्भावितण्यर्थः "अच्" (३-१-१३४) । "घः"(३-३-११८)
व्युत्पत्तिः - > म्रियते । तोर्गन्ता म्रियतेऽनेन
विस्तारः - > "शर्वला तोमरोऽस्त्रियाम्" - अम० ।

L R Vaidya

English

 tomara {% m.n. %} An iron club or javelin.

Bopp

Latin

 तोमर m. n. vectis ferreus. DR. 8. 6.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Tomara (mss. sometimes Tomala),  n. of a Licchavi leader: Mv 〔i.254.13 ff.〕
 〔288.6〕. Probably a family or gotra name,  since the person uses the pl. Tomarāṇām (of whom he is one) in 〔256.3〕.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
सर्वला तोमरे शल्यं शङ्कौ शूले त्रिशीर्षकम् ।
-wordlist-
 
सर्वला (स्त्री),  तोमर (पुंक्ली),  शल्य (पुंक्ली),  शङ्कु (पुं),  शूल (पुंक्ली),  त्रिशीर्षक (क्ली)

नाममाला

Sanskrit

शिलीमुख,  शर,  बाण,  मार्गण,  रोपण,  कण,  इषु,  काण्ड,  क्षुरप्र,  नाराच,  तोमर,  खग
शिलीमुखः शरो बाणो मार्गणो रोपणः कणः ।
इषुः काण्डं क्षुरप्रं च नाराचं तोमरं खगः ॥ ७८ ॥
verse 0.1.1.78
page 0040

Mahabharata

English

Tomara,  pl. (ºāḥ),  a people. § 574 (Jambūkh.): VI,  9,  377.

पुराणम्

English

तोमर / TOMARA. A place of habitation situated on the northeast part of bhārata. (Śloka 69,  Chapter 9,  bhīṣma Parva).

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  तोमरः
Root:  तोमर
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ 
Shloka(s): 
2|8|93|1 ► वा पुंसि शल्यं शङ्कुर्ना सर्वला तोमरोऽस्त्रियाम्। (क्षत्रियवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|8|93|1 ⇢ सर्वला (सर्वला) (स्त्री)
➠ 2|8|93|1 ⇢ तोमरः (तोमर) (पुं)
➠ 2|8|93|1 ⇢ तोमरम् (तोमर) (नपुं)
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ आयुधम्
उपाधि ➡ आयुधम्
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तोमरः,  पुं क्ली,
   (तुम्पति हिनस्तीति । तुम्प +बाहुलकात् अरप्रत्ययेन साधुः । इत्युज्ज्वलदत्ते-नोक्तम् । ३ । १३१ ।) अस्त्रविशेषः । शावलीइति भाषा । तत्पर्य्यायः । शर्व्वला २ । इत्य-मरः । २ । ८ । ९३ ॥
 (यथा,  देवीभागवते ।५ । ५ । २९ ।“गदाभिः पट्टिशैः शूलैश्चक्रैश्च शक्तितोमरैः ॥
”)हस्तक्षेप्यसशल्यदण्डः । इति महाभारतटीका ॥
रायवाँश इति भाषा ॥
 (अस्य आकृत्यादिक-मुक्तं वैशम्पायनेन तद्यथा,  --“तोमरः काष्ठकायः स्यात् लौहशीर्षःसुपुच्छवान् ।हस्तत्रयोन्नताङ्गश्च रक्तवर्णस्त्ववक्रगः ॥
”शार्ङ्गधरेण तु,  --“फणवत् शीर्षदेशः स्यात्तोमरस्त्वायसस्तथा ॥
”वैशम्पायनोक्तान्यस्य कार्य्याणि यथा,  --“उद्धानं विनियुक्तिश्च वेधनञ्चेति तत्त्रिकम् ।वल्गितं शस्त्रतत्त्वज्ञाः कथयन्ति नराधिपाः ॥
”अग्निपुराणोक्तधनुर्व्वेदमतेऽस्य कार्य्याणि यथा, “दृष्टिघातं भुजाघातं पार्श्वघातं द्विजोत्तम ! ।ऋजुपक्षेषुणा पातं तोमरस्य प्रकीर्त्तितम् ॥
”जनपदविशेषः । यथा,  मात्स्ये । १२० । ५७ ।“तोमरान् प्लावयन्ती च हंसमार्गान्समूहकान् ॥
”नवाक्षरछन्दोविशेषे,  क्ली । शब्दार्थचिन्ता-मणिधृतं तल्लक्षणादिकं यथा,  --“प्रथमं सकं विनिधायजगणद्बयञ्च निधाय ।कुरु तोमरं सुखकारिफणिराजवक्त्रविहारि ॥
”उदाहरणम्,  --“सखि ! मादके मधुमासिव्रज सत्वरं किमिहासि ।सहते न किं विहरामिकिमु पावकं प्रविशामि ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तोमर पुं न०
  तु--विच् तौर्गतो म्रियतेऽनेन मृ--करणे अप् ।१ हस्तक्षेप्ये शल्याग्रे दण्डाकारेऽस्त्रभेदे (रायवाँश)अमरः । तोमरलक्षणं हेमा० प० लक्षणसमुच्चये उक्तं यथा ।औशनसधनुर्वेदे । “शुक्रो भगवानुवाच जमदग्निं प्रतिवत्स! निबोध यथाप्रश्नमुच्यमानम् तत्र दण्डान्वितंसर्वलौहं वेति तोमरं द्विविधं भवति । तच्च तोमरंसदण्डं लक्ष्यायतं भवेत् तोमरं सर्वायसं तक्त्वार्य्येप्रयोजयेत् । तच्च निकृष्टमध्यमोत्तमं भूयस्त्रिविधं प्रमा-णतो भवति तत्र चतुर्हस्तप्रमाणं निकृष्टं सार्द्धचतुर्हस्तंमध्यमं पञ्चहस्तप्रमाणं तूत्तमं भवति । तथा कलनायांचाद्यं द्वितीयं तृतीयं चेति त्रिधा द्व्यङ्गुलमध्ये द्व्यङ्गुल-कलितमेकं स्यान्मध्यात्पूर्वं त्र्यङ्गुलकलितं द्वितीयं स्यात् ।मध्यात्पूर्वं षडङ्गुलकलितस्थानकलनया तृतीयं स्यात् ।सार्द्धमेकं निकृष्टं,  त्रयोमध्यमं षडत्तमं कलनायास्तथातोमरास्त्रस्य परिणाहः परः षडङ्गुलो भवति सार्द्धप-ञ्चाङ्गुलो मध्यमः पञ्चाङ्गुलः कनिष्ठ इति । त्रयाणांदेशानां त्रयः छन्दाः । छादनात्तथा आवन्त्योमागधो दाक्षि-णात्यश्चेति । तत्रावन्त्यतोमरं तक्षणसंस्थानं भवतिमागधं तोमरं योनिसंस्थानं भवति दाक्षिणात्यं तोमरंवृत्तं भवति । तेषां मुखानि तद्देशाच्छन्दतः इति इत्यादि ।२ नवाक्षरपादके छन्दोभेदे “प्रथमं सकं विनिधायजगणद्वयञ्च निधाय । कुरु तोमरं सुखकारि फणिराज-वक्त्रविहारि” तल्लक्षणम् ।

Capeller

German

 तोमर m.
  n.
  Spieß.

Burnouf

French

 तोमर तोमर m.
  n.
  et तोमरा f.
  barre de fer, 
levier
 massue
		 javelot
 lance
 flèche.
तोमरधर m.
  (धृ) surn.  d'Agni.
तोमरिका f.
 ,  cf.  तुवरिका।

Stchoupak

French

 तोमर-
 m.
  nt. lance,  javelot.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.